Γιώτα Ιωαννίδου
Υπάρχει και η βαρβαρότητα που δεν φαίνεται στην πρώτη εικόνα. Αυτή που έχει στόχο την ανθρώπινη δημιουργικότητα, τις αισθήσεις και τα αισθήματα. Όταν, στα χρόνια της πολλά υποσχόμενης απεριόριστης «ελευθερίας» της πληροφορίας, λογοκρίνονται φωνές και πολιτιστικά έργα
«Εχω δει τη σκοτεινή πλευρά του κόσμου και νιώθω ευγνωμοσύνη για την αλληλεγγύη που εισπράττω», δήλωσε ο Σαïντού Καμαρά, ο δεκαοκτάχρονος μαθητής από τη Γουινέα, που απειλήθηκε με απέλαση. Γύρω τα χαμογελαστά πρόσωπα των συμμαθητών και φίλων του, που τον αγκάλιασαν και τον στηρίζουν, υπογραμμίζουν τη σημαντικότητα του δεύτερου μέρους της δήλωσής του. Η φωτεινή πλευρά της ανθρωπότητας αποκαλύφθηκε στον Σαïντού. Όχι όμως και στον τετράχρονο Αïμάν Σαλέχ, που πνίγηκε στον Έβρο, μετά από βίαιη επαναπροώθηση. Η σκοτεινή πλευρά του καπιταλισμού, με πανδημία και πόλεμο, προχωρά σε μια ολική έκλειψη της ανθρωπότητας. Ο κόσμος αλλάζει. Κινείται με γοργούς ρυθμούς προς τη βαρβαρότητα. Βραδιάζει…
Η βαρβαρότητα χάσκει μέσα από τα πυρπολημένα κτίρια και τα άδεια βλέμματα των επιζώντων. Τις επιθετικές φωνές των πυρηνικών κεφαλών. Στα λιμάνια περιδιαβαίνουν πάλι τα πληρώματα των πολεμικών πλοίων. Βαρβαρότητα αποπνέει η εικόνα των πτωμάτων που αποκαλύπτει η Άνοιξη κάτω από τα χιόνια. Μια Άνοιξη ζωής που περνά απαρατήρητη ακόμη και από τα παιδιά, καθώς προσπαθούν να κρυφτούν από τον θάνατο του πολέμου και τον ξεριζωμό. Την ίδια στιγμή που οι κάθε λογής Αχμέτοφ και Αμπράμοβιτς, δισεκατομμυριούχοι ολιγάρχες σηκώνουν τα ιδιωτικά τζετ τους από το αεροδρόμιο του Κιέβου, παρκάρουν τα γιοτ τους στις τουριστικές ακτές της Τουρκίας ή αλά Έλον Μάσκ ξιπάζονται ότι θα παίξουν το μέλλον μιας χώρας σε «μονομαχία» με τον αντίπαλο ή στον πόλεμο των άστρων.
Υπάρχει όμως και η βαρβαρότητα που δεν φαίνεται στην πρώτη εικόνα. Αυτή που έχει στόχο την ανθρώπινη δημιουργικότητα, τις αισθήσεις και τα αισθήματα. Όταν στα χρόνια της πολλά υποσχόμενης απεριόριστης «ελευθερίας» της πληροφορίας λογοκρίνονται φωνές στο διαδίκτυο, απειλούνται δημοσιογράφοι ή κλείνουν κανάλια. Όταν δίπλα στην καταστολή της σκέψης και της ενημέρωσης κάνει την εμφάνισή της και η πολιτιστική καταστολή. Βγαίνουν στην παρανομία ο Τσαϊκόφσκι, ο Στραβίνσκι, ο Σοστακόβιτς και το θέατρο Μπολσόι, στοχοποιείται δηλαδή η κουλτούρα ενός ολόκληρου λαού, που καθίσταται αυτόματα συνένοχος της εξουσίας και των σχεδίων της. Όταν οι ξεριζωμένοι πρόσφυγες κατηγοριοποιούνται σε αποδεκτούς και μη, με τα κριτήρια «ποιότητας» του καπιταλιστικού κέρδους και της πολιτικής σκοπιμότητας.
Πρόκειται για τη σκοτεινή πλευρά του κόσμου, που σε τρομάζει το μέγεθός της, όταν συνειδητοποιείς ότι πρόλαβε να σημαδέψει, σαν στάμπα ανεξίτηλη, ακόμη και τη ζωή των παιδιών. Πρόκειται για μια εικόνα που φαντάζει παντοδύναμη σε ένα σύστημα δήθεν τυφλό, ανεξέλεγκτο και εκδικητικό. Που οι δυνάμεις που το κινούν μοιάζουν ανίκητες και μόνος δρόμος ο κατευνασμός τους μέσω της υπομονής ή το να διαλέξει κανείς το μέρος του ισχυρού, τη «σωστή πλευρά της Ιστορίας». Έτσι ώστε, εκτός από τις απώλειες, να διεκδικήσει κάτι από το τραπέζι των νικητών.
Πάντα έτσι θέλουν να σκέφτονται οι ηγεμόνες της αστικής τάξης. Να ορίζουν ακόμη και το πεδίο της σκέψης των υπηκόων τους, θέτοντας διλλήματα που η επιλογή τους εκβάλει έτσι κι αλλιώς υπέρ της διαιώνισης της εξουσίας τους. κάνουν οποιαδήποτε άλλη σκέψη να φαντάζει εκτός πραγματικότητας, εκτός νόμου. Η δυνατότητα να ορίζουν οι λαοί τις τύχες τους, ειρηνικά, αδελφωμένοι και αλληλέγγυοι, απολαμβάνοντας τον πλούτο που παράγουν και τα αισθήματα που απελευθερώνουν, δεν υπάρχει ως επιλογή. Έχει εξοριστεί ακόμη και από τη χώρα των ονείρων.
Και τότε σκάει απρόσμενα το χαμόγελο της Ελένης και της κάθε Ελένης, η αγκαλιά του Γιώργου και του κάθε Γιώργου, δίπλα στον Σαïντού και τον κάθε Σαïντού. Εμφανίζονται τα νέα παιδιά και όλοι αυτοί που ξέρουν ότι δεν υπάρχει άλλος δρόμος από το να κάνουν και να υπερασπίσουν τις δικές τους επιλογές. Αυτοί που έμαθαν ότι οι λέξεις ελευθερία, δικαιοσύνη, αλληλεγγύη, όταν αφήνονται στα χέρια των ισχυρών, κακοποιούνται και διαμελίζονται σε άχρηστες ακίνδυνες εκθέσεις ιδεών.
Τότε παίρνει φως η μέρα και επιστρέφουν τα αρώματα της Άνοιξης και τα χρώματα των ελπίδων. Οι δάσκαλοι φυσάνε από τις χαραμάδες των βιβλίων να γεμίσουν τα πανιά και να σαλπάρουν ξανά τα όνειρα των νέων παιδιών. Και υποχωρεί ο ζόφος, τρομαγμένος από την τόση πολυχρωμία θελήσεων, που βρέθηκαν αντάμα. Ναι, αυτή είναι η σωστή πλευρά της Ιστορίας…
