Βασίλης Τσιράκης
Το «σχολικό κούρεμα» όπως είναι ο αυθεντικός πιο αντιπροσωπευτικός τίτλος της σπαραχτικής ταινίας δείχνει πώς η αλληλεγγύη στέκεται απέναντι στον αυταρχισμό της εξουσίας.
Ως Φύλακας αδελφός μεταφράστηκε στη χώρα μας το «Σχολικό κούρεμα», ο πρωτότυπος τίτλος της ταινίας του Φερίτ Καραχάν, θυμίζοντας μας το κούρεμα με την «ψιλή» ως τιμωρία των άτακτων μαθητών και των τέντι μπόις της δεκαετίας του ’60. Το «Σχολικό κούρεμα» λαμβάνει χώρα σε ένα οικοτροφείο για Κούρδους φτωχούς μαθητές, το οποίο βρίσκεται έξω από τον αστικό ιστό στα βάθη της Ανατολίας, οικοτροφείο μέσα στο οποίο διαδραματίζεται αποκλειστικά όλη η υπόθεση της ταινίας.
Τρεις μαθητές, κατά την ημέρα του μπάνιου, επειδή τσακώθηκαν μέσα στα κοινά λουτρά, τιμωρούνται να ξεπλυθούν με κρύο νερό και την επομένη το πρωί το μικρότερο από τα παιδιά, ο Μεχμέτ, φαίνεται να αρρωσταίνει και μεταφέρεται στο αναρρωτήριο από τον φίλο του και συγκάτοικο του, Γιουσούφ. Ο Γιουσούφ προσπαθεί να πείσει τους καθηγητές και τον διευθυντή ότι ο Μεχμέτ, παρότι δεν έχει πυρετό, δεν λουφάρει αλλά είναι πραγματικά άρρωστος, ενώ στο υποτυπώδες αναρρωτήριο δεν υπάρχει νοσοκόμος ή γιατρός και τα μόνα φάρμακα που διαθέτει είναι παυσίπονα.Όταν τελικά ο Μεχμέτ χάνει τις αισθήσεις του, ο διευθυντής πείθεται ότι του συμβαίνει κάτι σοβαρό αλλά είναι πια αργά. Μια ξαφνική και ισχυρή χιονόπτωση εμποδίζει την άμεση μεταφορά του στο νοσοκομείο της πόλης και το πρόβλημα μεγαλώνει, όταν ο επιστάτης, το φορτηγάκι του οποίου είναι το μόνο που φέρει αλυσίδες, έχει φύγει στο χωριό του. Αναμένοντας λύση από το νοσοκομείο της πόλης, το οποίο τους ενημέρωσε ότι δεν έχει διαθέσιμο ασθενοφόρο και κάτω από τον φόβο να χαθεί το παιδί, διευθυντής και καθηγητές ρίχνουν τις ευθύνες ο ένας στον άλλο, ερμηνεύοντας ο καθένας κατά το δοκούν τον γραφειοκρατικό κανονισμό του σχολείου και ψάχνουν να βρουν με αστυνομικό τρόπο το τι ακριβώς έγινε με τον μικρό Μεχμέτ.Έτσι, στην πορεία η ταινία, χωρίς να εξελίσσεται σε θρίλερ, μπολιάζεται με ισχυρές δόσεις αγωνίας και μυστηρίου αλλά και στοιχεία μαύρης κωμωδίας, περνώντας όμως παράλληλα μια σειρά από κοινωνικά μηνύματα.
Η ταινία θίγει το κουρδικό ζήτημα δείχνοντας τη σκληρότητα των «σχολικών κελιών» για Κούρδους μαθητές στην Τουρκία
Η φιλία και η αλληλεγγύη μεταξύ των παιδιών όταν τα πράγματα σοβαρεύουν, είναι πάνω από τις καθημερινές τριβές τους, ενώ την ίδια στιγμή η φτωχή μητέρα του Γιουσούφ τον συμβουλεύει στο τηλέφωνο να κοιτά τον εαυτό του και να μην νοιάζεται για τον φίλο του. Η γελοιοποίηση της εξουσίας, με τον διευθυντή να ανεβαίνει σε μια καρέκλα δίπλα στο παράθυρο για να πιάνει σήμα κάθε φορά που θέλει να μιλήσει στο κινητό του τηλέφωνο αλλά και ο σεβασμός στη φύση, όταν από κοινού καθηγητές και μαθητές προσπαθούν μάταια να ξεκολλήσουν το αυτοκίνητό του από τα χιόνια για να μεταφέρουν τον μικρό Μεχμέτ. η διαφθορά, με τον επιστάτη να έχει φύγει στο χωριό του τις κρίσιμες ώρες, επειδή ο διευθυντής τον έχει στείλει για να του φέρει τυρί(!) και βέβαια το αυταρχικό εκπαιδευτικό σύστημα που φέρνει το αντίθετο αποτέλεσμα, με την απώλεια της αθωότητας και την ενίσχυση της παραβατικότητας των παιδιών.
Ο κουρδικής καταγωγής σκηνοθέτης Φερίτ Καραχάν, μεγαλώνοντας και ο ίδιος ως παιδί σε ένα οικοτροφείο, κατορθώνει να αποστασιοποιηθεί από τα προσωπικά του τραύματα, αποφεύγοντας τόσο την συναισθηματική ταύτιση όσο και τον διδακτισμό, ενώ θα άξιζε να αναφερθεί η –σε αρκετές σκηνές– επιμελώς ασταθής κάμερα στο πλαίσιο μιας απόλυτα ρεαλιστικής σκηνοθεσίας που μας θύμισε τον μεγάλο τούρκο σκηνοθέτη, Γιλμάζ Γκιουνέι.
