Στέφανος Βλάχος
▸ Στόχος η δημιουργία φθηνού υποαμοιβόμενου ανειδίκευτου ιατρικού δυναμικού
Ένας μήνας έχει περάσει περίπου από την επανέναρξη της κόντρας των φοιτητικών συλλόγων των Ιατρικών Σχολών με το υπουργείο Υγείας, με αφορμή έναν παλαιό γνώριμο που γυροφέρνει χρόνια τις εισηγήσεις του Κεντρικού Συμβουλίου Υγείας (ΚΕΣΥ) περί ιατρικής εκπαίδευσης: το foundation year.
Η εκτελεστική επιτροπή του ΚΕΣΥ, με στόχο την εφαρμογή από το Μάρτιο του 2022 προτείνει: α) δωδεκάμηνη μεταπτυχιακή εκπαίδευση σε δύο κύκλους, μία σε νοσοκομείο του ΕΣΥ και μία σε κέντρο υγείας προαπαιτούμενο για την έναρξη της υπηρεσίας υπαίθρου, β) απόκτηση δεξιοτήτων μέσω σεμιναρίων διάρκειας 1-2 ημερών και διαδικτυακές διαλέξεις εμβάθυνσης σε ήδη διδαχθέντα γνωστικά αντικείμενα, γ) άσκηση στην καθημερινή κλινική πράξη με καθήκοντα που προσομοιάζουν σε αυτά του ειδικευόμενου ή του αγροτικού στα πλαίσια ενός συγκεκριμένου τομέα και δ) δυνατότητα αναγνώρισης έξι μηνών ειδικότητας της επιλογής του κάθε αποφοίτου μετά την περάτωση του προγράμματος-μισθολογική κάλυψη των σπουδαστών.
Τα κόλπα τύπου foundation year δεν είναι καινούρια. Πρόκειται για μια χρόνια προσπάθεια υπουργείων και αρμοδίων επιτροπών να θέσουν φραγμούς στην πορεία εκπαίδευσης των νέων γιατρών. Είναι στην ίδια κατεύθυνση με την υπηρεσία υπαίθρου –προαπαιτούμενο για έναρξη ειδικότητας που έφερε ο Βορίδης το 2014–, με το ισχύον πλαίσιο που θέλει το αγροτικό προαπαιτούμενο για λήψη τίτλου ειδικότητας, με τις πρόσφατες προτάσεις για αλλαγές στις εξετάσεις για λήψη ειδικότητας. Είναι ένα ακόμα εμπόδιο για την πλειοψηφία των νέων γιατρών στον αγώνα αναζήτησης πλήρους και αποκλειστικής απασχόλησης.
Ως προς τον εκπαιδευτικό χαρακτήρα του προγράμματος, εύλογα γεννώνται αναδρομικά υπαρξιακά ερωτήματα για διάφορα καρέ της «κλινικής» φοιτητικής ζωής (παρουσιολόγια, σφραγίδες, ζωτικά, καρδιογραφήματα) που, μάλλον, δεν είχαν ιδιαίτερο νόημα. Η ουσιαστική παραδοχή ανεπαρκειών στην παρεχόμενη προπτυχιακή εκπαίδευση των νέων γιατρών δεν συνοδεύεται από μια ειλικρινή αυτοκριτική και μια προσπάθεια εκ βάθρων αλλαγής των προγραμμάτων σπουδών στην κατεύθυνση των δυνατοτήτων που ανοίγει η εποχή και των αναγκών των σύγχρονων ασθενών. Απεναντίας απαντάται με ένα πέταγμα της μπάλας στα χωράφια: αυτά που δεν έμαθες στην τάδε πανεπιστημιακή κλινική θα στα μάθει ο αγροτικός μετά από διακομιδή διασωληνωμένου χωρίς μοναδίστα (ΜΕΘ), αυτά που δεν έμαθες στην καθ’ ημέρα πράξη στο 6ο έτος θα τα δεις πλήρως σε ένα διημεράκι από πιστοποιημένο εκπαιδευτή, το καρδιογράφημα που έβγαλες για τον ειδικευόμενο στην ΣΤ΄ Παθολογική θα το ξαναβγάλεις, μόνο που τώρα, φίλε, θα πρέπει να το διαβάσεις εσύ.
Και εδώ ακριβώς περνάμε στην ουσία της πρότασης και στην απόκρισή της στην παρούσα χρονική συνθήκη. Σε ένα ΕΣΥ λυγισμένο από τα δυο χρόνια πανδημίας και τις διαχρονικές πολιτικές υποβάθμισης απάντων των υπουργείων, με την προοπτική βίαιης ιδιωτικοποίησης της δημόσιας υγείας, όπως εκφράζεται από τα πλάνα για το «νέο ΕΣΥ» του Μητσοτάκη, με υγειονομικούς και κοσμάκη να αλαλάζουν για τα αυτονόητα τύπου «προσλήψεις χθες», το foundation year κάνει κάτι πολύ απλό: φθηνό υποαμοιβόμενο ανειδίκευτο ιατρικό δυναμικό το οποίο θα καλύψει με όρους προσωρινού μπαλώματος πάγιες ανάγκες σε θέσεις που εμφανώς χωλαίνουν, όπως τα επαρχιακά κέντρα υγείας και τα μη πανεπιστημιακά νοσοκομεία. Με ό,τι αυτό, βέβαια, συνεπάγεται για την ποιότητα της παρεχόμενης περίθαλψης και για τις προσλαμβάνουσες παραστάσεις νέων γιατρών που, αντικειμενικά, πολύ πιο γρήγορα θα εγκαταλείψουν την προοπτική του ΕΣΥ, αναζητώντας κάπου αλλού την τύχη τους.
Όλα τα παραπάνω, μάλλον, συνιστούν ικανούς λόγους να σηκωθεί ξανά μπαϊράκι από τους φοιτητικούς συλλόγους απέναντι στο υπουργείο, με τη δέουσα υποστήριξη από νέους γιατρούς, υπαίθρου και άστεως. Πέραν, όμως, της αναγκαίας κουβέντας για το πτυχίο και το επάγγελμα και, ευρύτερα, για την εργασιακή προοπτική, που θέτει ο αντίπαλος, είναι ευκαιρία να αναβιώσει στους φοιτητικούς συλλόγους μια κουβέντα για την ιατρική εκπαίδευση. Όχι μόνο για τα συγγράμματα, τα ωράρια, τις δεξιότητες και τις όποιες ανεπάρκειες παραδέχεται δια της πρότασής του το ΚΕΣΥ. Για το τι εστί υγεία, για το τι περίθαλψη θέλουμε και μπορούμε να παράσχουμε εν έτει 2021, για το ποιον υπηρετεί επί της παρούσης η επιστήμη και ποια επιστήμη θέλουμε να υπηρετήσουμε εμείς. Πολύ το βαθύναμε. Δεν πειράζει, ας χρησιμεύσει και κάπου το foundation year.
