Ντανιέλ Τανούρο, Αγρονόμος μηχανικός, οικοσοσιαλιστής συγγραφέας
Ο Daniel Tanuro είναι Βέλγος, αγρονόμος μηχανικός, μαρξιστής ακτιβιστής και οικοσοσιαλιστής συγγραφέας. Έχει γράψει πολλά βιβλία και άρθρα για την οικολογική και κλιματική κρίση. Είναι μέλος του Global Ecosocialist Network και της Επιτροπής Οικολογίας της 4ης Διεθνούς, στο πλαίσιο της οποίας έχει συμβάλει σε πολλές αποφάσεις της για την οικολογική κρίση. Στη συνέντευξή του στο Πριν τονίζει πως η COP26 «ήταν το αποκορύφωμα του greenwashing από τους ισχυρούς του Βορρά», ενώ καταγγέλλει τις ανεπτυγμένες καπιταλιστικές χώρες για «μαλθουσιανισμό», για «έγκλημα κατά της ανθρωπότητας». Στην απόδοση της συνέντευξης συνέβαλε ο Τάσος Αναστασιάδης.
Συνέντευξη στον Γιάννη Ελαφρό
▶Πώς εκτιμάς τα αποτελέσματα της COP26;
Η Συνδιάσκεψη αυτή δεν πήρε απολύτως κανένα μέτρο που να επέτρεπε να σταματήσει την καταστροφή. Δεν αποτελεί έκπληξη. Δεν μπορούμε να αναπτύξουμε ένα ενεργειακό σύστημα ορυκτών καυσίμων κατά 80%, για να μπορέσουμε να περάσουμε σε ανανεώσιμες μέσα σε 10 ή 20 χρόνια, και να μειώσουμε ταυτόχρονα τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα στο ίδιο διάστημα. Είναι αδύνατον. Θα χρειαζόταν μείωση ή αποανάπτυξη. Σε πλανητικό επίπεδο, για να σταματήσει η καταστροφή, θα χρειαζόταν μικρότερη παραγωγή, λιτότερες μεταφορές, μικρότερη κατανάλωση. Μια τέτοια αποανάπτυξη πρέπει προφανώς να γίνει με κοινωνική δικαιοσύνη, με βάση τις διαφοροποιημένες ευθύνες. Χωρίς αυτό, δεν μπορεί να γίνει! Η κοινωνική δικαιοσύνη σημαίνει πως το πλουσιότερο 1% πρέπει να μειώσει τις εκπομπές του κατά τριάντα φορές, ενώ το 50% των πιο φτωχών μπορεί να τις τριπλασιάσει. Δεν μπορούμε να περιμένουμε τίποτα από τον καπιταλισμό, που συνεπάγεται ταυτόχρονα και συσσώρευση και ανάπτυξη των ανισοτήτων. Η πάλη για το κλίμα είναι ταξική πάλη. Δυστυχώς, είναι η τάξη των καπιταλιστών που κερδίζει στα σημεία. Από τη δική της οπτική, η COP αποτέλεσε σημαντικό βήμα προς μια πολιτική υπερφιλελεύθερου «πράσινου καπιταλισμού», με γενικευμένη εμπορευματοποίηση του πλανήτη, σε βάρος της φύσης και των λαών. Οι φτωχοί θα πληρώσουν τον λογαριασμό, κυρίως στις φτωχές χώρες. Αυτοί είναι που κινδυνεύουν να βυθιστούν σε έναν τρομακτικό συνδυασμό κοινωνικής και οικολογικής κρίσης…
Η COP αποτέλεσε σημαντικό βήμα προς μια πολιτική υπερφιλελεύθερου «πράσινου καπιταλισμού», με γενικευμένη εμπορευματοποίηση του πλανήτη, σε βάρος της φύσης και των λαών
▶ Κράτη και πολυεθνικές μιλούν πολύ για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, αλλά στο τέλος αποφασίζονται διευθετήσεις που λειτουργούν προς όφελός τους, όπως με την «αντιστάθμιση άνθρακα». Τι συμβαίνει;
Η Γκρέτα Τούνμπεργκ έχει δίκιο: Αυτή η COP ήταν το αποκορύφωμα του greenwashing (σ.σ. πράσινο ξέπλυμα) από τους ισχυρούς του Βορρά. Αντί να αποφασίσουν την άμεση πραγματοποίηση των αναγκαίων μειώσεων εκπομπών, για να μην ξεπεραστεί ο 1,5°C υπερθέρμανσης, τα κράτη και οι μεγάλες επιχειρήσεις υπόσχονται «ουδετερότητα άνθρακα έως το 2050». Μας υπόσχονται όλοι τους ότι θα αποθηκεύσουν άνθρακα μέσα στη γη ή ότι θα φυτέψουν δέντρα για να τον απορροφήσουν. Είναι λόγια του αέρα. Οι υποσχέσεις, π.χ., για τα δέντρα που θα φυτέψουν, είναι τόσο πολλές που θεμιτά αναρωτιέται κανείς αν υπάρχουν αρκετά εδάφη πάνω στον πλανήτη! Η Shell υπόσχεται «ουδετερότητα άνθρακα το 2050», αλλά επενδύει 8 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως, έως το 2030, σε πετρέλαιο και αέριο. Υπόσχεται, βέβαια, να «αντισταθμίσει» τις εκπομπές αυτές φυτεύοντας δέντρα, όμως για να γίνει αυτό θα χρειάζονταν εδάφη ίσα με τρεις φορές την Ολλανδία! Η Blackrock επίσης υπόσχεται «μηδενικές εκπομπές άνθρακα» το 2050, αλλά κατέχει επενδύσεις (στοιχεία του ενεργητικού) αξίας 85 δισεκατομμυρίων δολαρίων σε άνθρακα και 75 δισεκατομμυρίων σε πισσούχα άμμο κλπ., κλπ.
▶ Η διεθνής σκηνή μοιάζει να διαχωρίζεται ανάμεσα στους «πράσινους», όπως η ΕΕ, ο Μπάιντεν, η Βρετανία, κλπ., από τη μια μεριά, και στους «καρβουνιάρηδες», όπως η Κίνα, η Ινδία και οι αναπτυσσόμενες χώρες. Ισχύει αυτό;
Όχι. Η διεθνής σκηνή διαιρείται ανάμεσα, από τη μια, στους καπιταλιστές, που καταστρέφουν τον πλανήτη για το κέρδος τους, και, από την άλλη, στους λαούς, που είναι τα θύματα αυτής της παραγωγικίστικης τρέλας. Οι «αναπτυγμένες» καπιταλιστικές χώρες παραμένουν οι κύριοι ιστορικοί υπεύθυνοι για την υπερθέρμανση. Η Κίνα και η Ινδία προσφέρουν στις πολυεθνικές χαμηλούς μισθούς και χαλαρές περιβαλλοντικές νομοθεσίες. Όλες αυτές οι κυβερνήσεις είναι ταυτόχρονα και ανταγωνιστές και συνένοχοι στην κοινωνική οπισθοδρόμηση και στην οικολογική καταστροφή. Όλες τους, αυτό που κάνουν είναι greenwashing, ούτε μία δεν διαθέτει πρόγραμμα που να είναι συμβατό με το στόχο του +1,5°C το πολύ.
▶ Συνδιασκέψεις για την κλιματική αλλαγή γίνονται εδώ και 30 χρόνια. Αλλά, δεδομένης της έντασης του ανταγωνισμού των κεφαλαίων, δεν σημειώνεται επιβράδυνση της κλιματικής κρίσης μέσα στον καπιταλισμό. Πώς βλέπεις το μέλλον;
Η μόνη ελπίδα είναι η ανάπτυξη των «οικο-κοινωνικών» αγώνων, που ενοποιούν δηλαδή τις κοινωνικές με τις οικολογικές διεκδικήσεις. Στην πρωτοπορία τους είναι οι ιθαγενείς λαοί, οι αγρότες, η νεολαία και οι γυναίκες. Οι αγώνες αυτοί πρέπει να συγκλίνουν και, με βάση τη δύναμη κρούσης τους, να αναπτυχθεί μια στρατηγική για να αποσπάσουμε τους εργαζόμενους από τον παραγωγικίστικο συμβιβασμό. Η οικοδόμηση ενός νέου τρόπου παραγωγής δεν μπορεί να γίνει χωρίς τους ίδιους τους παραγωγούς, άνδρες και γυναίκες. Πρέπει, μέσα από τους αγώνες, να βάλουμε σφήνες στην ένταξη των συνδικαλιστικών ηγεσιών στην καπιταλιστική λογική της ανάπτυξης. Αυτό απαιτεί μια οικοσοσιαλιστική προοπτική.
▶ Σε κάθε περίπτωση, η προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή απαιτεί τεράστιους πόρους. Ποιός θα πληρώσει;
Είναι το κρίσιμο ζήτημα. Και δεν είναι μόνο η προσαρμογή. Είναι και η αποζημίωση για τις απώλειες και τις βλάβες, που θα εκτιναχθούν σε δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως. Η αρχή της αποζημίωσης έχει εγγραφεί στη Συμφωνία πλαίσιο για το κλίμα (1992), αλλά οι πλούσιες χώρες απλώς αρνιούνται να το εφαρμόσουν. Αυτό που επομένως εφαρμόζεται στην πράξη είναι ένας μαλθουσιανισμός, ένα έγκλημα κατά της ανθρωπότητας.
▶ Ποιες διεκδικήσεις θα έβλεπες ως τις πιο σημαντικές για το εργατικό κίνημα, το περιβαλλοντικό κίνημα και για την αντικαπιταλιστική αριστερά;
Πρέπει να επεξεργαστούμε ένα αντισυστημικό σύνολο από συνεκτικές διεκδικήσεις, από τις πιο άμεσες ως τις πιο ριζοσπαστικές. Να μπλοκαριστούν τα άχρηστα και βλαβερά προγράμματα, να εξασφαλιστεί η δωρεάν κάλυψη των βασικών αναγκών (φως, νερό, θέρμανση, κινητικότητα), να αναπτυχθεί η αγρο-οικολογία, να καταπολεμηθεί η βιομηχανία κρέατος, να μειωθεί ριζικά ο χρόνος εργασίας χωρίς απώλεια μισθού, να μεταφερθούν οι εργαζόμενοι(-ες) των βλαβερών τομέων σε έναν διευρυμένο δημόσιο τομέα (φροντίδα προς ανθρώπους, αποκατάσταση οικοσυστημάτων, μόνωση κτιρίων, δημόσιες συγκοινωνίες), να παρθούν λεφτά από τους πλούσιους, να κοινωνικοποιηθούν οι τομείς της ενέργειας και του χρηματοπιστωτικού συστήματος.
