Σταύρος Μαραγκουδάκης
▸ Οι σύγχρονες απαντήσεις, κλειδί για να εμπνευστεί η νέα γενιά
Αφιέρωμα: ∆έκα χρόνια χωρίς τον Κώστα Τζιαντζή
Ο Κώστας Τζιαντζής δεν μας έχει αφήσει σε ευσύνοπτη και ενιαία μορφή μια θεωρητική επεξεργασία γύρω από την αναγκαιότητα συγκρότησης επαναστατικής κομμουνιστικής οργάνωσης νεολαίας. Τούτο, όμως, καθόλου δεn σημαίνει ότι ήταν αδιάφορος για το πώς βλέπουν οι νέοι και οι νέες τον κόσμο, τη δυνατότητα επαναστατικής αλλαγής του, το πώς εντάσσονται στην κοινωνική ζωή, την εργασία, το πώς διεκδικούν και απολαμβάνουν τον ελεύθερό τους χρόνο κοκ. Ενώ πλευρές της σκέψης του –όπως αποτυπώθηκαν στην αρθρογραφία του, σε κομματικά ντοκουμέντα, αλλά και σε αυτοτελή κείμενα του– επεξεργάζονται θεμελιακές όψεις ενός τέτοιου προσανατολισμού.
Πρώτα από όλα, η καταλυτική του συμβολή στον τρόπο συγκρότησης του σύγχρονου επαναστατικού υποκειμένου αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο για την αναγκαιότητα ύπαρξης επαναστατικής κομμουνιστικής οργάνωσης γενικά αλλά και ειδικά στη νεολαία. Η επίμονή του ότι κοινωνική ατμομηχανή της επανάστασης παραμένει η πιο μαζική από ποτέ, αλλά πολυσύνθετη και κατακερματισμένη εργατική τάξη –ναι μεν αποκρούει τις θεωρίες περί ενσωμάτωσης της εργατικής τάξης και τη συνεπακόλουθη αναζήτηση νέας κοινωνικής βάσης της επανάστασης– δεν υποτιμά όμως τη στάση των νέων, άρα και την προγραμματική και οργανωτική μορφή του κινήματός τους, της σχέση τους με την εργατική τάξη. Στη σημερινή εποχή όπου ο καπιταλισμός αντιπαρατάσσει στις εφόδους της εργατικής τάξης ένα πολύ μεγάλο δίκτυο αναχωμάτων, η εργατική πολιτική πρέπει να παρουσιάσει ένα αντίστοιχα πυκνό δίκτυο κοινωνικών συμμαχιών, της συνάντησης του νεολαιίστικου κινήματος με το κίνημα της εργατικής τάξης.
Το γεγονός ότι η σημερινή νέα γενιά, περισσότερο από τις προηγούμενες, συνειδητοποιεί ότι η κατάσταση της μοιάζει ή και ταυτίζεται με την κατάσταση της εργατικής τάξης δεν αναιρεί τη σφοδρότητα αλλά και το βάθος της σύγκρουσης που υπάρχει στο εσωτερικό της. Επιπλέον μια τέτοιας σημασίας συμμαχία –μια στρατηγική ιστορική συμμαχία κι όχι απλά άμεση και εφήμερη– προϋποθέτει καταρχήν την αυτοτελή από τα αστικά συμφέροντα συγκρότηση της ίδιας της εργατικής τάξης και την σταθερή ιδεολογική, πολιτική και οικονομική πάλη στο εσωτερικό της νέας γενιάς για να ηγεμονεύσουν εκείνα τα τμήματα που πολώνονται προς τα συμφέροντα της εργατικής τάξης. Αυτός είναι λοιπόν ένας από τους βασικούς λόγους για την ανάγκη συγκρότησης επαναστατικής κομμουνιστικής οργάνωσης νεολαίας. Για να δώσει όλες της τις δυνάμεις, τη δημιουργικότητα και την επιμονή για να μπορέσουν τα κινήματα των νέων να ενωθούν με το πρόγραμμα αλλά και τους κοινωνικούς και πολιτικούς φορείς της συνολικής χειραφέτησης και να μη γίνονται έρμαια του αστικού πολιτικού συστήματος.
Ο Κώστας Τζιαντζής, όμως, συνέβαλε και στην απάντηση του ποιο κομμουνιστικό πρόγραμμα θα μπορούσε να ξαναζωντανέψει το φάντασμα που στοιχειώνει τους ισχυρούς του κόσμου. Σε εποχές σύγχυσης για την επαναστατική αριστερά και υποταγής της επίσημης αριστεράς στα πλαίσια του συστήματος, ο Κώστας ύψωνε το περισκόπιο της στρατηγικής ενατένισης, για να αφουγκραστεί τους πιο υπόκωφους στεναγμούς των καταπιεσμένων, αλλά και τα πρώτα σχεδιάσματα των επαναστατικών τραγουδιών του μέλλοντος.
Οραματίστηκε και συνέβαλλε με τον στοχασμό του και την πρακτική του σε μια συνολική προγραμματική τομή του κομμουνισμού, όχι μόνο για την απόκρουση της θύελλας του τέλους της ιστορίας και του TINA, αλλά για να δοθεί θετική απάντηση στο αγωνιώδες ερώτημα της εργατικής τάξης και των νέων για το αν υπάρχει εναλλακτική στον σύγχρονο καπιταλισμό. Δεν ήταν, λοιπόν, κάποιου είδους φετίχ η επιλογή του να μιλήσει με επίκαιρους όρους για τον καπιταλισμό της εποχής μας και να αναδείξει τις τεράστιες αντιφάσεις που τον οδηγούν από κρίση σε κρίση αλλά και τον καθιστούν δυνητικά αδύναμο. Ήταν η υλική βάση πάνω στην οποία μπορούσε να πατήσει η ιστορική αισιοδοξία για έναν κόσμο που θα μπορούσε να ανταποκρίνεται στις προσδοκίες μιας όμορφης ζωής για την κοινωνική πλειονότητα. Ήταν όρος για να μπορέσεις να παρακολουθήσεις τις αλλαγές της εποχής και της προλεταριοποίησης χιλιάδων νέων. Όρος για να μπορέσεις να μιλήσεις στη γλώσσα τους και να μπορέσεις να τους κινητοποιήσεις.
Αυτή η προγραμματική τομή συμπεριλάμβανε και την κριτική στα καθεστώτα του ανύπαρκτου σοσιαλισμού, που ελάχιστα έλκυαν του νέους και τις νέες, ενώ σήμερα μόνο σαν ύστατη γραμμή άμυνας και ορόσημα ενός μαχητικού κομμουνιστικού ρεφορμισμού μπορούν να ανασυρθούν από τα άλμπουμ φωτογραφιών των παλαιών μα ηττημένων μαχητών. Παραφράζοντας τον ίδιο: με απεριόριστο σεβασμό στους ανθρώπους που έδωσαν τα πάντα για την υπόθεση της χειραφέτησης, αλλά και χωρίς καμία παραχώρηση στις αντιλήψεις, τις γραμμές και τις πρακτικές που οδήγησαν στη στρατηγική ήττα του 20ου αιώνα, ο Κώστας Τζιαντζής προσπάθησε να αναδείξει την πραγματική εναλλακτική στον ολοκληρωτικό καπιταλισμό, την κομμουνιστική απελευθέρωση.
