Γιώτα Ιωαννίδου
Οι μεγιστάνες του πλούτου ανταγωνίζονται για το ποιος θα κλέψει τη δόξα μιας πρωτιάς που θα σημάνει την απαρχή της εμπορικής εκμετάλλευσης του διαστήματος. Ένα μικρό βήμα για τον άνθρωπο, ένα μεγάλο βήμα για την καπιταλιστική κερδοφορία…
Ποιος τελικά θα θεωρηθεί ότι κατέκτησε πρώτος το διάστημα; Ο Ρίτσαρντ Μπράνσον με τη Virgin Galactic που εκτοξεύτηκε στις 11 Ιουλίου; Ο Τζεφ Μπέζος με τη Blue Origin που το ανακοίνωσε πρώτος αλλά θα ακολουθήσει στις 20 Ιουλίου; Ή ο Έλον Μασκ με τη Space X, που υπόσχεται διαστημικές διακοπές και εποικισμό του Άρη;
Πρόκειται απλά για τον υγιή ανταγωνισμό των επιχειρήσεων που οδηγεί στην πρόοδο; Για ποιον και γιατί επιχειρείται να αλωθεί το σύνορο της γης με το διάστημα; Στόχος της αποστολής είναι η «αξιολόγηση της εμπειρίας του πελάτη», δήλωσε ο Ρίτσαρντ Μπράνσον, με στόχο την ανάπτυξη του διαστημικού τουρισμού. Ήδη έχει πουλήσει εξακόσια εισιτήρια μελλοντικών πτήσεων που φτάνουν τα 250.000 δολάρια το ένα. Ενώ με τον Τ. Μπέζος θα συνταξιδέψει αυτός που κέρδισε εισιτήριο με την καταβολή 28 εκατ. ευρώ, μέσω δημοπρασίας. Οι μεγιστάνες του πλούτου –μόνο η περιουσία του Τζεφ Μπέζος της Amazon έσπασε το φράγμα των 210 δις δολαρίων– ανταγωνίζονται για το ποιος θα κλέψει τη δόξα μιας πρωτιάς που θα σημάνει την απαρχή της εμπορικής εκμετάλλευσης του διαστήματος και των διαστημικών πόρων, που άνοιξε με νόμο του ο Ομπάμα το 2015. Ένα μικρό βήμα για τον άνθρωπο, ένα μεγάλο βήμα για την καπιταλιστική κερδοφορία…
Ακόμη πιο δυστοπική γίνεται η απάντηση στο ερώτημα «για ποιον», αν στρέψουμε λίγο το βλέμμα μας στην πολιτική αυτών των «καινοτόμων προσωπικοτήτων» στις επιχειρήσεις τους στη γη. Την ίδια στιγμή που ο ιδρυτής της Amazon διεκδικεί ένα πρελούδιο δόξας και κερδών στα άστρα, στήνει όρθια φέρετρα για τους εργαζόμενους στις εταιρείες του. Πρόκειται για τα γνωστά Amazen, εύηχα ονομαζόμενους «θαλάμους ευεξίας», στο μέγεθος τηλεφωνικών θαλάμων, που κοσμούν τις αποθήκες μεταξύ εμπορευμάτων και κλαρκ.’
Μπορεί ο εργαζόμενος στις επιχειρήσεις της Amazon να είναι εφοδιασμένος με ένα βοηθητικό ηλεκτρονικό βραχιολάκι και ένα μπουκαλάκι για ούρα, για να «μην χάνει χρόνο» σε άσκοπες εργασίες, αλλά όταν κουράζεται μπορεί να μπαίνει σε αυτά τα κλειστά κουτιά και να κάνει διαλογισμό και ασκήσεις ευεξίας για να επαναφορτίζεται! Για να ατενίζει ο Τ. Μπέζος τα αστέρια και τη γη από μακριά, ο εργαζόμενος πρέπει να αρκεστεί να αντικρύζει το στατικό, μπλε, προκάτ ουρανό του θαλάμου Amazen. Την ίδια στιγμή που η Amazon θα αμφισβητεί τα όρια του διαστήματος, οι εργαζόμενοι εκφοβίζονται και διώκονται μέσω του «χάρτη κινδύνου» που δημιουργούν εταιρείες της gια τον συνδικαλισμό, για να μην αμφισβητήσουν τα όρια της εκμετάλλευσής τους. Βατήρας εκτόξευσης του κάθε μεγιστάνα στο διάστημα είναι η εκμετάλλευση της ανθρωπότητας με όρους σκλαβιάς και τεχνολογικής επιτήρησης.
Τα εκτυφλωτικά φλας των ΜΜΕ και η προβολή επιβλητικών φωτογραφιών των μεγιστάνων, με στολές αστροναύτη, μπροστά από αεροσκάφη ή εκρήξεις φωτός πυροτεχνημάτων δεν μπορούν εύκολα να προσελκύσουν το θαυμασμό της δοκιμαζόμενης ανθρωπότητας. ‘
Ας δούμε την αντίθεση: Μόνο μια γυναίκα, η εγγονή της και μια αγελάδα μπορεί να ήταν οι πρώτοι που είδαν το Γιούρι Γκαγκάριν να επιστρέφει στη γη, στην πόλη Τακτάροβα, στις 12 Απριλίου του 1961, αλλά στο χαμόγελό του μια ολόκληρη εποχή έδειξε το ανθρώπινο ανάστημά της. «Γκαγκάριν – ειρήνη» φώναζαν οι διαδηλωτές στην Αθήνα που τον υποδέχθηκαν στις μετέπειτα περιοδείες του. Όλη η ανθρωπότητα αναγνώριζε στο σοβιετικό αστροναύτη την προσωποποίηση της ανθρώπινης θέλησης να υπερνικήσει κάθε λογής εμπόδια, με την επιστήμη και τη γνώση, ευρύνοντας το χώρο της ελευθερίας και την ανθρώπινης ενατένισης. Εμπνεόταν από το νέο άνθρωπο που θα είναι ταξιδιώτης, ερευνητής, ποιητής, θα ακολουθεί τα πιο τολμηρά όνειρά του και θα τα πραγματώνει μέσα από την απελευθέρωση όλης της κοινωνίας. Στη φράση του Γκαγκάριν «Κοιτάζω τη γη και είναι τόσο όμορφη» μια παλλόμενη πλειοψηφία ανθρώπων εναπόθετε την υπόσχεσή της να διαφυλάξει αυτή την ομορφιά. Τότε η αλλαγή του κόσμου προς ένα ευτυχισμένο κομμουνιστικό μέλλον χωρίς εκμετάλλευση και ιδιωτική ιδιοκτησία ήταν στην ημερήσια διάταξη. Τώρα οι ίδιοι οι μεγιστάνες του πλούτου ηγούνται της εκστρατείας της καπιταλιστικής παντοδυναμίας για να μας πείσουν ότι όχι μόνο η γη δεν αλλάζει αλλά και το διάστημα τους ανήκει. Ότι είμαστε «πολύ μικροί για να αλλάξουμε αυτό τον κόσμο» και τα παιδιά μας δεν έχουν δικαίωμα πια να «μετρούν τα άστρα».
Ενώ ο Τζεφ Μπέζος εφορμά στα άστρα, οι εντατικοποιημένοι εργαζόμενοι «επαναφορτίζονται» στα κουτιά Amazen στο χώρο εργασίας
Παραφράζοντας τα λόγια του κουβανού ποιητή Νικολά Γκιγιέν –μπαλάντα για το θάνατο του Γκαγκάριν– θα απαντούσαμε: Τι κι αν βρυχάται το τέρας του θανάτου, εμείς θα πετάξουμε γελώντας πάνω απ’ τη σκιά του, φωτίζοντας τη γη και τα αστέρια…
