Χρίστος Κρανάκης
Σαν χάρτινος πύργος κατέρρευσε 13όροφο κτίριο κοντά στο Μαϊάμι, παρασύροντας στον θάνατο δεκάδες ανθρώπους. Οι προειδοποιήσεις ενοίκων και ειδικών είχαν αγνοηθεί, όπως και στην περίπτωση του Πύργου Γκρένφελ στο Λονδίνο, το 2017
Μόλις 12 δευτερόλεπτα χρειάστηκαν για την κατάρρευση του επιβλητικού 13όροφου συγκροτήματος «Champlain Towers» στη Φλόριντα. Συγκεκριμένα, την προηγούμενη Πέμπτη στις 2.00 τα ξημερώματα τοπική ώρα, ένας δυνατός κρότος ξύπνησε τους κατοίκους του Σερφσάιντ –15 μίλια βόρεια του Μαϊάμι– που είδαν την πόλη τους να σκεπάζεται από ένα πυκνό σύννεφο σκόνης. Τα χειρότερα σενάρια επιβεβαιώθηκαν, όταν έγινε αντιληπτό πως μια ολόκληρη πλευρά του πολυόροφου κτιρίου είχε καταπέσει σαν πύργος από τραπουλόχαρτα, σκορπίζοντας το θάνατο σε –προς το παρόν– 18 ανθρώπους — όταν το Πριν όδευε προς το τυπογραφείο, υπήρχαν ακόμα δεκάδες αγνοούμενοι.
Η «ξαφνική» κατάρρευση ενός κτιρίου σχετικά νέου, με έτος κατασκευής το 1981 και με 135 διαμερίσματα, εύλογα γέννησε απορίες. Παρότι οι πρώτες εκτιμήσεις έκαναν λόγο για ένα «παράδοξο ατύχημα» που πιθανότατα οφειλόταν σε εργασίες με βαριά μηχανήματα που διεξάγονταν στη στέγη, αποκαλύψεις για τις συνθήκες συντήρησής του άλλαξαν γρήγορα τα δεδομένα και ανέδειξαν τις εγκληματικές ευθύνες της ιδιοκτησίας αλλά και της πολιτείας. Όπως έγινε γνωστό, συγκεκριμένα, το κτίριο είχε χαρακτηριστεί ως «επικίνδυνη κατασκευή» από πέντε διαφορετικές πολεοδομικές επιθεωρήσεις. Επίσης, αναφορά που έφερε στο φως της δημοσιότητας η εφημερίδα New York Times, απέδειξε πως ήδη από το 2018 –δηλαδή τρία ολόκληρα χρόνια πριν την κατάρρευση– στο κτίριο είχαν εντοπιστεί σοβαρά προβλήματα στατικότητας, τόσο στα θεμέλια όσο και στους ψηλότερους ορόφους. Μάλιστα, λίγες μέρες μετά την τραγωδία, οι συγγραφείς της αναφοράς τόνισαν, χωρίς περιστροφές, πως είχαν προειδοποιήσει για τον κίνδυνο και την ανάγκη άμεσων επισκευών προκειμένου να διασφαλιστεί η ασφάλεια των κατοίκων.
Αν και η ιδιοκτήτρια εταιρεία, η «Champlain Towers South Condominium Association», είχε τις παραπάνω αναφορές στα χέρια της εδώ και χρόνια, μόλις πρόσφατα δρομολόγησε την εκκίνηση διαδικασιών συντήρησης, ενώ οι τοπικές αρχές επιδόθηκαν σε μια απέλπιδα προσπάθεια να «μαζέψουν τα αμάζευτα», ισχυριζόμενες πως η διαδικασία επαναπιστοποίησης της ασφάλειας του κτιρίου ήταν προ των πυλών. Φυσικά, τα κάλπικα λόγια της εταιρείας και των τοπικών αρχόντων, δεν ήταν ικανά να εξασθενήσουν την οργή των επιζώντων και των συγγενών των θυμάτων, που πλέον κινούνται νομικά εναντίον παντός υπευθύνου. Ούτε η παρουσία του Τζο Μπάιντεν εκεί, την Πέμπτη κατάφερε να τους κατευνάσει.
Λόγω της πολυπλοκότητας του φαινομένου, τα ακριβή αίτια της κατάρρευσης θα αργήσουν να ανακοινωθούν επίσημα, ενώ ανοιχτό παραμένει μέχρι και το ενδεχόμενο διεξαγωγής ομοσπονδιακής έρευνας. Προς το παρόν, πάντως, οι ερευνητές θεωρούν πως πιθανότατα οφείλεται σε έναν συνδυα-
σμό παραγόντων. Συγκεκριμένα, την ίδια στιγμή που το κτίριο –σύμφωνα με την προαναφερθείσα έκθεση– αντιμετώπιζε δομικά προβλήματα και στεκόταν σε «ραγισμένους και θρυμματισμένους στύλους», βυθιζόταν κατά δύο χιλιοστά το έτος, επειδή είχε ανεγερθεί σε περιοχή αποκατεστημένων υγροτόπων.
Η οργή των κατοίκων των παραθαλάσσιων διαμερισμάτων της Φλόριντα για την κακοδιαχείριση των οικιών τους ξεχειλίζει. Παρότι η πολιτεία έχει –θεωρητικά– θεσπίσει νέους πολεοδομικούς νόμους με σκληρότερες απαιτήσεις, εξαιτίας των καταστροφικών τυφώνων που έχουν πλήξει την περιοχή, οι μεγάλες κατασκευαστικές και μεσιτικές εταιρείες δεν φαίνεται να πτοούνται. Η κατάρρευση του «Champlain Towers» λειτούργησε σαν καμπανάκι κινδύνου για τους ενοίκους γειτονικών κτιρίων, οι οποίοι διαμαρτύρονται πως και τα δικά τους σπίτια κινδυνεύουν, λόγω ανεπαρκούς συντήρησης.
Η ανάγκη των εργαζομένων για ασφαλή και αξιοπρεπή διαβίωση δεν συμβαδίζει με τα συμφέροντα του κεφαλαίου
Σε κάθε περίπτωση, το έγκλημα που συντελέστηκε –και είναι πιθανό να επαναληφθεί αν δεν ληφθούν έγκαιρα μέτρα– έχει ξεκάθαρα ταξικό χαρακτήρα. Η μεγάλη πλειοψηφία των κατοίκων του «Champlain Towers» και άλλων αντίστοιχων συγκροτημάτων είναι μέλη της λατινοαμερικάνικης ή της εβραϊκής κοινότητας, που βρίσκουν πρόσκαιρη διαμονή σε φτωχικά διαμερίσματα κατά τους θερινούς μήνες, όταν εργάζονται στον τουριστικό τομέα. Το ίδιο, άλλωστε, είχε συμβεί και to 2017 στο Λονδίνο, όταν ο 24όροφος πύργος Γκρένφελ είχε λαμπαδιάσει παρασύροντας στον θάνατο 72 ανθρώπους — η διαχειρίστρια εταιρεία και το δημόσιο είχαν αδιαφορήσει και για αυτές τις καταγγελίες, μιας και εκεί διέμεναν φτωχαδάκια…
Ο θάνατος τόσων ανθρώπων στο Σερφσάιντ επανάφερε δυναμικά στο προσκήνιο την πάγια ανάγκη της εργατικής τάξης για ασφαλή και αξιοπρεπή διαβίωση. Ειδικά στις ΗΠΑ, όπου η ασυδοσία των μεγάλων εταιρειών αποτελεί κανόνα και η υπερεκμετάλλευση των ενοίκων φτωχικών διαμερισμάτων αποτελεί συνήθη τακτική.
