Γιώργος Παυλόπουλος
▸ Προσπάθεια να στηθεί σκηνικό ενός νέου Ψυχρού Πολέμου
Τρεις σύνοδοι και αρκετές διμερείς συναντήσεις κορυφής σε λιγότερο από μία εβδομάδα δεν μπορεί να θεωρηθεί κάτι αμελητέο. Και δεν είναι. Το βαρυφορτωμένο πρόγραμμα του Τζο Μπάιντεν στην Ευρώπη – όπου βρίσκεται από την Πέμπτη και θα συμμετέχει διαδοχικά στις συνόδους G7, ΝΑΤΟ και ΗΠΑ-ΕΕ, ενώ θα έχει τετ-α-τετ με τον Τζόνσον, την Μέρκελ και τον Μακρόν, τον Ερντογάν και τον Πούτιν — έρχεται να συμπυκνώσει το πολιτικό μήνυμα που ο ίδιος και οι κορυφαίοι συνεργάτες του επαναλαμβάνουν με κάθε τρόπο μετά την αλλαγή φρουράς στον Λευκό Οίκο: Οι Ηνωμένες Πολιτείες επέστρεψαν και έρχονται για να αναλάβουν πάλι τον ηγετικό τους ρόλο στο στρατόπεδο της Δύσης, απέναντι σε όλους τους «κακούς», παλιούς και νέους.
Το μήνυμα αφορά, προφανώς, κυρίως τους Ευρωπαίους, που για μια ακόμη φορά μοιάζουν να βρίσκονται στη μέση. Χωρίς, μάλιστα, οι αστικές τους τάξεις να έχουν ενιαία κατεύθυνση για τη γραμμή που πρέπει να ακολουθηθεί, καθώς τα συμφέροντά τους αποκλίνουν σε αρκετά και σημαντικά θέματα. Κι αυτό είναι κάτι που, με τη σειρά του, αποτελεί έναν ακόμη παράγοντα που κάνει το σήμερα αρκετά διαφορετικό από το χθες.
Με άλλα λόγια: Αφενός, η απώλεια του τίτλου της μοναδικής και αδιαμφισβήτητης υπερδύναμης για τις ΗΠΑ και, αφετέρου, η κρίση ταυτότητας του ευρωπαϊκού καπιταλιστικού οικοδομήματος, που είναι σε μεγάλο βαθμό δικό τους έργο και αποτελούσε τον βασικό τους σύμμαχο επί δεκαετίες, δεν επιτρέπουν βεβαιότητες για το πώς θα εκληφθεί το μήνυμα του Μπάιντεν. Πολύ περισσότερο καθώς και ο ίδιος γνωρίζει πως η χώρα του δεν μπορεί πλέον να παίξει τον ίδιο ρόλο που είχε επί Ψυχρού Πολέμου, ενώ εκείνος που προσπάθησε να διεκδικήσει με το δόγμα της Pax Americana του Τζορτζ Μπους «ναυάγησε» οριστικά στο Ιράκ, τη Συρία και τη Μέση Ανατολή, στο Αφγανιστάν που επιστρέφει στον έλεγχο των Ταλιμπάν και στον Ειρηνικό όπου κουμάντο κάνει η Κίνα.
Η Αμερική εμφανίζεται έτοιμη να αναλάβει πάλι τα ηνία, όμως τα δεδομένα έχουν αλλάξει, ενώ η ΕΕ είναι σε κρίση
Αυτός ακριβώς είναι ο λόγος που αρκετοί Ευρωπαίοι, με πρωτεργάτες του πάντα φιλόδοξους Γάλλους (και λιγότερο τους Γερμανούς, που επιδιώκουν να τα έχουν καλά με όλους), επιδιώκουν να «απογαλακτιστούν» από τις ΗΠΑ και να παίξουν τον δικό τους αυτόνομο ρόλο – αποκτώντας και στρατό που θα μπορεί να τον υποστηρίζει. Το ίδιο είναι που δίνει τη δύναμη σήμερα στον Ερντογάν και το τουρκικό σύστημα εξουσίας να πηγαίνουν κόντρα στις επιταγές της Ουάσιγκτον, τις οποίες στην προηγούμενη ιστορική περίοδο ακολουθούσαν χωρίς δεύτερη κουβέντα. Γι’ αυτό και ο Πούτιν μπορεί να κοιτά στα μάτια τον Μπάιντεν, αν και γνωρίζει πως η Ρωσία είναι πρακτικά ένας γίγαντας του παρελθόντος με πήλινα πόδια, ο οποίος συντηρείται κυρίως λόγω της υπολογίσιμης πολεμικής της μηχανής και του πυρηνικού της οπλοστασίου.
Απέναντι σε αυτά τα δεδομένα, οι ΗΠΑ προσπαθούν να αναπροσαρμόσουν τη γραμμή τους και να ξαναχτίσουν τις συμμαχίες τους σε νέα βάση και αξιοποιώντας σε αυτό και το παζάρι που γίνεται σε οικονομικό επίπεδο. Γνωρίζουν δε πως για να το πετύχουν, προϋπόθεση εκ των ων ουκ άνευ είναι να χαραχθεί μια νέα, διακριτή και πειστική διαχωριστική γραμμή. Αυτή που, για την ώρα, προσπαθούν να σφραγίσουν με το δίπολο «οι δυτικές δημοκρατίες εναντίον των αυταρχικών καθεστώτων». Έστω και αν τα όσα συμβαίνουν στο εσωτερικό των «δημοκρατιών» απέχουν ολοένα λιγότερο από τα πεπραγμένα των αντιπάλων τους…
