Δημήτρης Τζιαντζής
Η εξαιρετική γαλλική σειρά ντοκιμαντέρ Μια ιστορία της εργατικής τάξης, υπενθυμίζει τον καθοριστικό ρόλο των αγώνων του εργατικού κινήματος στις σύγχρονες εργασιακές κατακτήσεις και την κοινωνική πρόοδο.
Η ιστορία της κοινωνικής προόδου στις σύγχρονες κοινωνίες είναι αλληλένδετα δεμένη με τους αγώνες της εργατικής τάξης. Αυτό επιβεβαιώνει η ενδιαφέρουσα γαλλική σειρά ντοκιμαντέρ Μια ιστορία της εργατικής τάξης, Τα επεισόδια προβάλλονται κάθε Τρίτη και Τετάρτη στις 23:00 στην ΕΡΤ3 σε Α’ τηλεοπτική μετάδοση. Τα δύο πρώτα μέρη της οποίας είναι διαθέσιμα δωρεάν σε όλους (μέχρι τις 19 Μάϊου), μέσω της πλατφόρμας ERTflix.
Δημιουργός της σειράς είναι ο βραβευμένος Γάλλος ντοκιμαντερίστας Στανισλάβ Νιούμαν.
Τα τέσσερα αυτοτελή ντοκιμαντέρ εξετάζουν την ιστορία της εργατικής τάξης στην Ευρώπη από τον 18ο αιώνα μέχρι τα τέλη του 20ου. Το πρώτο μέρος της σειράς ντοκιμαντέρ, Ο καιρός των εργοστασίων, εξετάζει τις ιστορικές αλλαγές που έφερε η νέα οικονομία που έκανε την εμφάνισή της στη Μεγάλη Βρετανία, ξεκινώντας από τη βιομηχανία και το εμπόριο. Οι νέοι εργάτες που ήρθαν από την ύπαιθρο για να δουλέψουν σε μεγάλα εργοστάσια θα χρειαστούν περισσότερο από έναν αιώνα προκειμένου να συνειδητοποιήσουν την κουλτούρα της εργασίας τους, τα δικαιώματά τους και τις κοινωνικές αλλαγές που έρχονται. Σταδιακά, ωστόσο, οι εργάτες διεκδικούν καλύτερες συνθήκες εργασίας, καλύτερους μισθούς και το δικαίωμα στην απεργία.
Η σειρά συνδέει τις πρώτες διεκδικήσεις της νεαρής εργατικής τάξης με σύγχρονες αξίες και κατακτήσεις όπως η αλληλεγγύη και η κοινωνική δικαιοσύνη. Η σειρά εξηγεί πώς η «εργατική κουλτούρα» των εργοστασίων επέδρασε καθοριστικά στον τρόπο που ντυνόμαστε, διασκεδάζουμε σήμερα ή ακόμα και στις ταινίες που βλέπουμε. Επιπλέον, το ντοκιμαντέρ φωτίζει τις κοινές οικουμενικές εμπειρίες της εργατικής τάξης στα εργοστάσια είτε αυτά βρίσκονται στην Ευρώπη, την Ασία, την Αφρική ή τη Λατινική Αμερική.
Το δεύτερο μέρος, Τα οδοφράγματα, αναδεικνύει τις διαφορές στις συνθήκες που επικρατούν στις προηγμένες χώρες της Ευρώπης, κάτι που αντανακλάται και στις μορφές συνειδητοποίησης και αγώνων. Σε αντίθεση με την Αγγλία, η Γαλλία διεξάγει μια αργή βιομηχανική επανάσταση, χωρίς μεγάλα εργοστάσια και χωρίς μαζική αγροτική έξοδο. Ωστόσο, εκεί αναπτύσσονται τα πιο ριζοσπαστικά σοσιαλιστικά και επαναστατικά κινήματα, που κάνουν την Ευρώπη του 19ου αιώνα να τρέμει. Όλα αρχικά αποτυγχάνουν, ωστόσο η παρακαταθήκη που αφήνουν πίσω τους είναι σημαντική. Βλέπουμε στη Γερμανία το πρώτο μαζικό εργατικό κόμμα να υιοθετεί τον μαρξισμό ως επίσημη κατευθυντήρια αρχή. Αλλά η επανάσταση δεν συμβαίνει. Ακόμα και έτσι, οι συνθήκες των εργαζομένων βελτιώνονται αργά και εμφανίζεται μια νέα εικόνα της εργατικής τάξης. Νέες δυνατότητες ανοίγονται και μια νέα επανάσταση βρίσκεται στα σκαριά. Το τρίτο μέρος της σειράς “Το κυνήγι του κέρδους” θα προβληθεί την Τρίτη 11 Μαϊου από την ΕΡΤ3. Μετά την προβολή της θα είναι και αυτό το μέρος διαθέσιμο για δύο βδομάδες μέσω της ERTflix.
Η ιστορία της εργατικής τάξης στην Ευρώπη από τον 18ο αιώνα μέχρι τα τέλη του 20ου
Σήμερα που ραγδαίες αλλαγές συντελούνται στο πεδίο της εργασίας (ακόμα μεγαλύτερη ελαστικοποίηση, γενικευμένη τηλεργασία, ενδημική ανεργία), η γνώση του παρελθόντος του εργατικού κινήματος γίνεται πιο αναγκαία. Ασφαλώς η παρακολούθηση ενός ντοκιμαντέρ δεν υποκαθιστά τη μελέτη της ιστορίας του εργατικού κινήματος, όμως είναι μια ευκαιρία για να αποκτήσουμε, με οπτικά μέσα, μια ιδέα για το άρωμα των μεγάλων εργατικών αγώνων και το ιστορικό τους πλαίσιο.
