Κώστας Τριχιάς
Αφιέρωμα 150 χρόνια από την Παρισινή Κομμούνα
Η εργατική τάξη ήταν ήδη παρούσα δεκαετίες πριν, με την ανεξάρτητη κοινωνική και πολιτική της δράση, με τις οργανώσεις της, με απεργίες και συχνά με εξεγέρσεις, ιδίως στη Γαλλία. Στις 18 Μαρτίου 1871 στο Παρίσι, έδειξε ότι μπορεί και να νικάει, όχι μόνο να εξεγείρεται αλλά και να παίρνει την εξουσία. Αυτός είναι ο δικός μας δρόμος!
Φέτος κλείνουν 150 χρόνια από την πρώτη εργατική επανάσταση που εγκαθίδρυσε την εργατική εξουσία στο Παρίσι για 72 μέρες πριν κατασταλεί ανελέητα από την αστική κυβέρνηση των Βερσαλλιών. Ήταν γέννημα μιας ξεχωριστής συνάντησης κοινωνικών και εθνικών ζητημάτων, του γαλλοπρωσικού πολέμου και του ξεσηκωμού των πληβείων του Παρισιού. Ήταν η πρώτη (έστω βραχύβια) επιτυχημένη κατάληψη της εξουσίας από την εργατική τάξη. Το 1830, το 1848, στις τότε εξεγέρσεις του 19ου αιώνα η επαναστατική διεκδίκηση της εξουσίας εμφανιζόταν δυναμικά αλλά οπισθοχωρούσε απότομα. Το 1871 όμως θα μείνει εκεί. Οι παρισινοί εργάτες θα αρνηθούν να παραδώσουν τα όπλα και για περισσότερους από δύο μήνες θα συγκροτήσουν νέους θεσμούς εξουσίας, θα διοικήσουν, θα κυβερνήσουν και θα οδηγήσουν όλη την πόλη στη μάχη. Ήταν η παρθενική εμφάνιση του προλεταριάτου σε ρόλο πρωταγωνιστή στο σανίδι της ιστορίας. Όπως είπε ο Μαρξ στο Μανιφέστο της Διεθνούς, τον Σεπτέμβρη του 1870:
«[…] τώρα το προλεταριάτο δεν μπορεί πια να συνδέει τα συμφέροντά του με τα συμφέροντα των άλλων, των εχθρικών του τάξεων. Η αστική τάξη ας έχει την ευθύνη για την εθνική ταπείνωση, έργο του προλεταριάτου είναι ν’ αγωνιστεί για τη σοσιαλιστική απελευθέρωση της εργασίας από το ζυγό της αστικής τάξης».
Η Παρισινή Κομμούνα μπορεί να κράτησε μόλις 72 μέρες, πρόλαβε όμως να πάρει κάποια πολύ σημαντικά μέτρα. Διέγραψε τα χρέη, σταμάτησε τις κατασχέσεις και μείωσε τους φόρους για τους φτωχούς, έβγαλε την εκκλησία από τα σχολεία, πήρε μέτρα κοινωνικής πρόνοιας, προσπάθησε να λειτουργήσει τα κλειστά εργοστάσια υπό τον έλεγχο των εργατών και εγκαθίδρυσε ένα ολότελα νέο πολιτικό σύστημα με αιρετούς, ανακλητούς και αμειβόμενους με τον μέσο εργατικό μισθό υπαλλήλους.
Αυτό το μεγάλο, πρωτότυπο, κοινωνικό εργαστήρι εργατικής πολιτικής προσφέρει πολύτιμα διδάγματα για τη σημερινή εποχή, καθώς μια επαναστατική εργατική απάντηση στο σήμερα έχει την υποχρέωση και την ανάγκη να σταθεί στα μεγάλα γεγονότα του χθες. Πόσο αφελή φαντάζουν τα πρόσφατα εγχειρήματα αριστερών κυβερνήσεων, όταν η ίδια η Κομμούνα, «απέδειξε ότι δεν μπορεί η εργατική τάξη να πάρει στα χέρια της την έτοιμη κρατική μηχανή και να τη βάλει σε κίνηση για τους δικούς της σκοπούς». Πόσο ταιριαστή με τη χαρακτηριστική υπόκλιση τμημάτων της αριστεράς μπροστά στο «απαραβίαστο της ιδιωτικής ιδιοκτησίας», είναι η ρήση του Ένγκελς «[…] ότι η Κομμούνα στάθηκε ευλαβικά, με ιερό σεβασμό μπροστά στις πόρτες της τράπεζας της Γαλλίας. Αυτό ήταν επίσης σοβαρό πολιτικό λάθος. Η τράπεζα στα χέρια της Κομμούνας — αυτό θα άξιζε περισσότερο από δέκα χιλιάδες ομήρους». Πόσο δραματικά επίκαιρη για τα αποτελέσματα της πάλης κάτω από ξένες σημαίες, είναι η προσφυγή του Θιέρσου στη συνδρομή του «εθνικού εχθρού», του Βίσμαρκ, ζητώντας του να απελευθερώσει τους αιχμαλώτους πολέμου προκειμένου να πνιγεί στο αίμα ο πραγματικός εχθρός, η εργατική τάξη.
Η Παρισινή Κομμούνα αποτέλεσε την αρχή μιας ολότελα νέας εποχής και έκτοτε όλα τα αντίστοιχα εγχειρήματα εργατικής χειραφέτησης την αντιμετωπίζουν ως μέτρο και κριτήριο των δικών τους προχωρημάτων. Είναι γνωστό το περίφημο στιγμιότυπο όπου ο Λένιν, πανευτυχής που η Οκτωβριανή Επανάσταση άντεξε περισσότερο από την Παρισινή Κομμούνα, βγήκε να χορέψει στο χιόνι. Σήμερα, με την πολύτιμη πείρα και τα συμπεράσματα της Παρισινής Κομμούνας, της Οκτωβριανής επανάστασης αλλά και όλων των προηγούμενων ανολοκλήρωτων αποπειρών και κυρίως με βάση τις εκρηκτικές δυνατότητες της εποχής, μπορούμε να βάλουμε τις βάσεις για τον κομμουνισμό της εποχής μας.
