Δήμητρα Μαυροειδή*
▸ Με μεγάλη επιτυχία πραγματοποιήθηκε το περασμένο Σάββατο 16 Ιανουαρίου η μαζικότατη διαδικτυακή συνέλευση της Πρωτοβουλίας για τη συγκρότηση Κλαδικού Σωματείου Εργαζομένων στην Έρευνα.
με τη συμμετοχή περίπου 200 ατόμων και πλήθος τοποθετήσεων από τους εργαζόμενους και τις εργαζόμενες του κλάδου. Η πρωτοβουλία δημιουργήθηκε περίπου πριν ένα χρόνο και είχε συσπειρώσει αρκετό κόσμο, ο οποίος αντιλαμβάνεται την επιτακτική ανάγκη σύστασης ενός σωματείου στην Έρευνα, ξεκινώντας τη διαδικασία συγγραφής του καταστατικού.
Αφετηρία της συζήτησης αποτέλεσε η καθιέρωση των ελαστικών μορφών εργασίας στον χώρο, καθώς και η πολυδιάσπαση των εργαζομένων σε πολλαπλούς συλλόγους ή/και επιχειρησιακά σωματεία, τα οποία ωστόσο αφήνουν χωρίς εκπροσώπηση κυρίως τους επισφαλώς εργαζόμενους. Στόχος ήταν η δημιουργία ενός μαζικού και μάχιμου σωματείου, το οποίο θα συνενώσει τους εργαζόμενους και τις εργαζόμενες του κλάδου και θα αποτελέσει όχημα για τη διεκδίκηση καλύτερων συνθηκών εργασίας με πλήρη εργασιακά και ασφαλιστικά δικαιώματα για όλους και όλες. Η πανδημία, ωστόσο, οδήγησε σε αναβολή της πρώτης ανοιχτής συνέλευσης που είχε προγραμματιστεί και πάγωσε προσωρινά τις δράσεις της πρωτοβουλίας.
Παρότι η Έρευνα αποτελούσε στο παρελθόν έναν περιορισμένο κλάδο για την Ελλάδα και απασχολούνταν σε αυτήν κυρίως μόνιμο προσωπικό (ΔΕΠ, ΕΤΕΠ, ΕΔΙΠ, Ερευνητές βαθμίδας κλπ) και ελάχιστοι υποψήφιοι διδάκτορες με προοπτική μονιμοποίησης, τα πράγματα έχουν αλλάξει ραγδαία. Η επιστημονική και τεχνολογική έρευνα αναδεικνύεται διεθνώς σε βασικό πυλώνα της οικονομίας και ως εκ τούτου, το κεφάλαιο επιδιώκει να την αξιοποιήσει τα πλαίσια της καπιταλιστικής αναδιάρθρωσης για το ξεπέρασμα της οικονομικής κρίσης. Έτσι, έχουμε τεράστιες επενδύσεις που απαιτούν την απασχόληση ολοένα και περισσότερων εργαζομένων σε συνθήκες εντατικοποιημένης εργασίας, ενώ ταυτόχρονα, η σταθερά εντεινόμενη υποχρηματοδότηση πανεπιστημιακών ιδρυμάτων και ερευνητικών κέντρων οδηγεί σε μείωση του μόνιμου προσωπικού.
Αυτό έχει ως αποτέλεσμα η πλειοψηφία του κλάδου να αποτελείται πλέον από υποψήφιους διδάκτορες και μεταδιδακτορικούς ερευνητές, για τους οποίους οι εργασιακές συνθήκες ολοένα και χειροτερεύουν, με το μεγαλύτερο ποσοστό να βρίσκεται σε μία μόνιμη κινητικότητα και εξάρτηση από την προκήρυξη νέων προγραμμάτων. Επιπλέον, παρότι οι περισσότεροι/ες απασχολούνται σε συνθήκες μισθωτού/ης, αναγκάζονται είτε να υπογράφουν συμβάσεις έργου, πληρώνοντας υπέρογκες ασφαλιστικές εισφορές, είτε να δουλεύουν υπό το καθεστώς υποτροφίας χωρίς κανένα εργατικό και ασφαλιστικό δικαίωμα. Ενώ παράλληλα ένα σημαντικό κομμάτι εργάζεται ακόμα και αμισθί, περιμένοντας κάποια χρηματοδότηση. Κανόνας για όλους και όλες αποτελούν τα ελαστικά ωράρια και οι εξοντωτικοί ρυθμοί, προκειμένου να ανταπεξέλθουν στα χρονοδιαγράμματα που ορίζουν οι επιστημονικοί υπεύθυνοι ή/και τα προγράμματα.
Σε μια περίοδο που η συνδικαλιστική γραφειοκρατία έχει κηρύξει ένα δικό της ιδιότυπο lockdown και η κυβέρνηση νομοθετεί την κατάργηση όποιου εργατικού και συνδικαλιστικού δικαιώματος είχε απομείνει όρθιο, η επαναδραστηριοποίηση της πρωτοβουλίας σηματοδοτεί ένα βήμα στην κατεύθυνση μιας αντίρροπης τάσης, της συνειδητοποίησης πως μόνο μέσα από την οργάνωση μπορούμε να ανακόψουμε την επίθεση και να αποσπάσουμε νίκες, αμφισβητώντας το δόγμα περί μη εναλλακτικής.
Παράλληλα γίνεται σαφές πως η στοχοθεσία της κυβέρνησης για πλήρη εναρμόνιση της πανεπιστημιακής ζωής με τις επιταγές της αγοράς μπορεί να απαντηθεί μόνο από ένα κίνημα εντός της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης που θα συνενώνει την πάλη των φοιτητών με αυτή του συνόλου των εργαζομένων, από το οποίο δεν μπορεί να λείπει το μαζικό, πληβειακό κομμάτι των νέων ερευνητών/τριών.
Η προσπάθεια για τη δημιουργία ενός σωματείου στην έρευνα γίνεται λοιπόν με τα μάτια στραμμένα όχι μόνο στα ζητήματα του κλάδου, αλλά στο σύνολο της κοινωνίας. Έχουμε πλήρη γνώση πως η συγκρότηση των εργαζομένων στον κλάδο δεν περνά μόνο μέσα από τη δημιουργία του κλαδικού σωματείου, αλλά και από την καθημερινή πάλη στα πανεπιστήμια και τα ερευνητικά κέντρα, από τη διεκδίκηση δουλειάς με αξιοπρεπή μισθό, ωράριο, δικαιώματα για τους εργαζόμενους/ες στον κλάδο αλλά και για όλους/ες. Για μια έρευνα που να κοιτά τις κοινωνικές ανάγκες και όχι το κέρδος των λίγων. Για μια ζωή αξιοβίωτη!
*βιολόγος, εργαζόμενη στο ΕΚΕΒΕ «Αλέξανδρος Φλέμινγκ»
