Μπάμπης Συριόπουλος
Στις 27 Ιανουαρίου του 1945, 75 χρόνια πριν, ο Κόκκινος Στρατός απελευθέρωσε τους τελευταίους 7.500 περίπου κρατούμενους του στρατοπέδου εξόντωσης του Άουσβιτς, στα εδάφη της σημερινής Πολωνίας. Το Άουσβιτς θα αποτελεί για πάντα σύμβολο της ναζιστικής θηριωδίας στην παγκόσμια ιστορική μνήμη. Το Ολοκαύτωμα είχε θύματα πάνω από 5 εκατομμύρια Εβραίους, εκατομμύρια Σλάβους (Ρώσους, Πολωνούς, Λευκορώσους, Ουκρανούς, και Σέρβους), εκατοντάδες χιλιάδες τσιγγάνους, διανοητικά ασθενείς και ανάπηρους, ομοφυλόφιλους καθώς και κομμουνιστές και άλλους αντιφασίστες.
Η ιδιαιτερότητα του Ολοκαυτώματος δεν έγκειται στη μαζική εξόντωση και στη γενοκτονία ολόκληρων πληθυσμών – με πρώτους τους Εβραίους της Ευρώπης – με βάση εθνικά, θρησκευτικά, πολιτικά, ψευδοβιολογικά και άλλα κριτήρια. Η ανθρώπινη ιστορία και η αποικιοκρατία είναι γεμάτη, άλλωστε, από γενοκτονίες. Ο μοναδικός και ιδιαιτέρως αποκρουστικός χαρακτήρας της ναζιστικής «τελικής λύσης» είναι η εξόντωση εκατομμυρίων ανθρώπων με μεθοδικό, ψυχρά υπηρεσιακό, κυριολεκτικά βιομηχανικό τρόπο. Οι πιο προηγμένες τεχνολογίες ταξινόμησης, καταμέτρησης και θανάτωσης με όρους υπολογισμού κόστους- οφέλους, μπήκαν στην υπηρεσία του χιτλερικού καθεστώτος (αξιοποιήθηκαν μέχρι και οι υπολογιστικές μηχανές της εποχής). Αυτό στάθηκε αφορμή να ενοχοποιηθεί γενικά ο ορθολογισμός, ακόμα και ο Διαφωτισμός ο ίδιος. Η αλήθεια, ωστόσο, είναι ότι ο ορθολογισμός στις μεθόδους και στα μέσα αξιοποιήθηκε εργαλειακά για την πραγμάτωση σκοπών εξόχως ανορθόλογων και βάρβαρων, των πιο σκοτεινών και καθυστερημένων ενστίκτων και παρορμήσεων. Αυτό λοιπόν που αξιοποιήθηκε ήταν τελικά μια καρικατούρα, μια δολοφονική παρωδία ορθολογισμού.
Σήμερα επιχειρείται η εργαλειακή χρήση της ίδιας της ιστορικής μνήμης του Ολοκαυτώματος. Στις εκδηλώσεις μνήμης για τα 75χρονα του τέλους του Άουσβιτς, στην κατεχόμενη Ιερουσαλήμ, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Νετανιάχου και ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Πενς κατηγόρησαν το Ιράν για αντισημιτισμό. Και έτσι, η μνήμη των εκατομμυρίων Εβραίων, θυμάτων του ναζιστικού ρατσισμού, μπήκαν πάλι στην υπηρεσία του εθνικισμού και ρατσισμού του σύγχρονου κράτους του Ισραήλ.
