Γιώργος Κρεασίδης
Το Αριστερό Μπλοκ και ο συνασπισμός ΚΚΠ-Πρασίνων, παρά τις μεγάλες απώλειές τους σε στις εκλογές, δείχνουν έτοιμοι για νέα στήριξη στην κυβέρνηση Κόστα, μαζί με δύο άλλα μορφώματα με θολό αριστερό στίγμα.
Το Σοσιαλιστικό Κόμμα του πρωθυπουργού Αντόνιο Κόστα ήταν ο μόνος κερδισμένος των βουλευτικών εκλογών στην Πορτογαλία την περασμένη Κυριακή. Παράλληλα η αύξηση της αποχής, που έφτασε στο 45,5%, ήρθε να θυμίσει ότι πίσω από τη βιτρίνα κρύβεται μια έντονη κοινωνική κρίση.
Υπενθυμίζεται ότι οι Σοσιαλιστές το 2015 είχαν σχηματίσει κυβέρνηση μειοψηφίας, αν και δεύτερο κόμμα, με τη στήριξη του Αριστερού Μπλοκ και του ΚΚ Πορτογαλίας, προβάλλοντας συνθήματα για τερματισμό της μνημονιακής πολιτικής. Η συνταγή προέβλεπε να μην παρθούν νέα μέτρα και να αναιρεθούν κάποια στο βαθμό που αυτό επιτρέπεται από τους δημοσιονομικούς στόχους των μνημονιακών δεσμεύσεων. Παράλληλα, βασικός στόχος ήταν η προσέλκυση επενδύσεων με κάθε μέσο. Φοροαπαλλαγές, επενδύσεις χωρίς εργασιακή και περιβαλλοντική προστασία, χρυσές βίζες για μεγαλοϊδιοκτήτες ακινήτων ήταν μερικά μέτρα που ελήφθησαν προς αυτή την κατεύθυνση.
Την ίδια ώρα, μισθολογική καθήλωση, υποβαθμισμένες κοινωνικές υπηρεσίες, υγεία, και παιδεία, ελαστική και απλήρωτη εργασία και μια εκρηκτική κρίσης στέγης σαν συνέπεια της βραχυχρόνιας μίσθωσης αποτελούσαν την καθημερινότητα των εργαζομένων. Ιδιαιτέρως διαφημίστηκε η αύξηση του βασικού μισθού από 485 σε 600 ευρώ. Αλλά όταν τον φετινό Μάη οι εκπαιδευτικοί δοκίμασαν να ζητήσουν αυξήσεις που ξεπερνούν τον πήχη της δημοσιονομικής πειθαρχίας, δόθηκαν μηνύματα με πολλαπλούς αποδέκτες. Ο πρωθυπουργός δήλωσε ότι προτιμά να παραιτηθεί παρά να παραβλέψει τα μνημονιακά προαπαιτούμενα, ενώ οι απειλές της Αριστεράς έμειναν κενό γράμμα λόγω της κοινοβουλευτικής στήριξης της Δεξιάς. Έτσι η πρώτη αποδείχθηκε ανήμπορη να επιβάλλει αλλαγές στο κυβερνητικό πρόγραμμα.
Οι Σοσιαλιστές κατάφεραν να βγουν πρώτοι με 36,65% από 32,3%, φτάνοντας τις 106 έδρες, 9 λιγότερες από την απόλυτη πλειοψηφία, την οποία περιμένουν να τους χαρίσει και πάλι η Αριστερά. Αύξησαν μάλιστα τις ψήφους τους κατά 118.667 φτάνοντας συνολικά τους 1.866.407, παρά την πτώση της συμμετοχής. Η ισχυρή θέση των Σοσιαλιστών στο πολιτικό σύστημα έρχεται σε μια κοινωνία τσακισμένη από τις μνημονιακού τύπου πολιτικές όπου δεν εμφανίστηκαν εναλλακτικά πολιτικά σχέδια, καθώς η Αριστερά υποτάχτηκε στον κυβερνητισμό, δεδομένου ότι δεν πιέζεται από ριζοσπαστικές δυνάμεις. Τίποτα όμως δεν εγγυάται κοινωνική σταθερότητα.
Το κεντροδεξιό Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα με τον παράταιρο τίτλο που είναι απόηχος της Επανάστασης των Γαριφάλων, ηττήθηκε καθαρά καθώς βγήκε δεύτερο με 27,9%, ενώ ο παλιός κυβερνητικός του εταίρος, το ακροδεξιό Λαϊκό Κόμμα εξασφάλισε 4,2%. Η συμμαχία αυτή αν και ήταν πρώτη εκλογικά το 2015, δεν είχε διαθέσιμους συμμάχους και έτσι περιορίστηκε στην αντιπολίτευση. Παρά δε το ότι τα ΜΜΕ γενικά έδειχναν ανακουφισμένα γιατί δεν υπάρχει μια ακροδεξιά τύπου Σαλβίνι, η πραγματικότητα είναι διαφορετική. Πέρα από τη εθνικιστική και θρησκόληπτη ακροδεξιά του Λαϊκού Κόμματος, εμφανίστηκαν δυο «αντισυστημικά» δεξιά σχήματα, το ακροδεξιό «Αρκετά» και η Φιλελεύθερη Πρωτοβουλία, που μπήκαν στη βουλή με ένα βουλευτή το καθένα.
Η αποχή έφτασε το 45,5% και υπενθύμισε τη βαθιά κοινωνική κρίση που κρύβεται πίσω από τη βιτρίνα της επιτυχία
Όσο για την Αριστερά, δεν ωφελήθηκε από την πολιτική στήριξης της κυβέρνησης υπό όρους. Το Αριστερό Μπλοκ που συμμετέχει στο Ευρωπαϊκό Κόμμα της Αριστεράς και συνδέεται με τον ΣΥΡΙΖΑ, ήταν πιο εύκολο να μπει σε λογική στηρίγματος των Σοσιαλιστών. Για το ΚΚΠ που θεωρούνταν ιστορικά κοντά στο ΚΚΕ και από το πιο «σκληρά» στην Ευρώπη, ήταν πιο περίπλοκο να μεταβεί από την αντίθεση στην ΕΕ στα ρηχά συνθήματα ενάντια στη λιτότητα. Έτσι το Μπλοκ κράτησε το ποσοστό του στο 9,6% με απώλειες σχεδόν 0,5%, που μεταφράζεται όμως σε 58.458 ψήφους λιγότερες. Μεγαλύτερες απώλειες καταγράφει το ΚΚΠ και ο Ενωτικός Δημοκρατικός Συνασπισμός με τους Πράσινους, καθώς έπεσε στο 6,7% από 8,3%, αφού τους εγκατέλειψαν 115.784 ψηφοφόροι. Κάμψη σημείωσε και η επαναστατική Αριστερά που δεν ήταν σε θέση να λειτουργήσει σαν αντίβαρο στον κυβερνητισμό. Το μαοϊκό ΚΚ Εργαζομένων πήρε 0,68% από 1,13% και μόλις 0,06% το τροτσκιστικό Εναλλακτικό Σοσιαλιστικό Κίνημα.
Αντίθετα, αρχίζει ισχυροποιείται μια διαχειριστική Αριστερά, διεκδικώντας ρόλο τον οποίο οι Σοσιαλιστές της πρόσφεραν αμέσως. Το κόμμα των ζωόφιλων PAN (Λαός, Ζώα, Φύση) ανέβασε σε 4 τις έδρες του από 1, καθώς πήρε 3,8% από 1,39%, ενώ το οικοσοσιαλιστικό Ελεύθεροι που έχει σχέση και με το DIEM25 του Βαρουφάκη μπήκε στη Βουλή με μια έδρα και 1,1% από 0,7%. Τα δυο αυτά κόμματα διακήρυξαν ότι θέλουν να συμβάλουν σε μια κεντροαριστερή κυβέρνηση και μάλιστα χωρίς ιδιαίτερες επιφυλάξεις.
