Ανάλυση: Γιάννης Ελαφρός
Τι έδειξαν τα εκλογικά αποτελέσματα
Ενίσχυση των συντηρητικών απαντήσεων και μεγάλη νίκη της ΝΔ, με αντίστοιχη ήττα αλλά όχι καταστροφή για τον ΣΥΡΙΖΑ (που αναδεικνύεται πυλώνας του νέου αστικού δικομματισμού) ανέδειξαν οι εκλογές της 26ης Μάη. Το κοινωνικό ζήτημα και η δυσαρέσκεια για την ασκούμενη πολιτική έπαιξε τον κρίσιμο ρόλο, χωρίς όμως να ενισχύονται οι αριστερές απαντήσεις.
Η δεξιά πολιτική του ΣΥΡΙΖΑ ενίσχυσε τη Δεξιά
Τα αποτελέσματα των εκλογών της 26ης Μάη αποτυπώνουν μια συντηρητική αναδίπλωση στο εκλογικό σώμα. Όπως σημειώνει και το πρώτο σχόλιο του Γραφείου Τύπου του ΝΑΡ για την Κομμουνιστική Απελευθέρωση «τα αποτελέσματα με την ανάδειξη στην πρώτη θέση της ΝΔ και με μεγάλη διαφορά από τον ΣΥΡΙΖΑ, την ισχυρή παρουσία του ακροδεξιού χώρου, σε συνδυασμό με τη σχετική σταθεροποίηση ενός δικομματισμού-διπολισμού με πυλώνες τη ΝΔ και τον ΣΥΡΙΖΑ που επιχειρεί να παγιδεύσει το λαό στα δεσμά του ευρωμνημονιακού καθεστώτος και της “μεταμνημονιακής κανονικότητας”, αποτυπώνουν έναν δυσμενή συσχετισμό για το εργατικό και λαϊκό κίνημα» (ολόκληρη στο www.narnet.gr).
Το ΝΑΡ μιλά για «πολιτική στροφή συντηρητικού χαρακτήρα η οποία θα σημάνει ένταση της αντιλαϊκής επίθεσης κυβερνήσεων-ΕΕ-κεφαλαίου» και η οποία «οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην αντιλαϊκή πολιτική του ΣΥΡΙΖΑ που διέσυρε σε πλατιές λαϊκές μάζες την έννοια της αριστεράς, αλλά και στην επικράτηση δεξιάς αντιπολίτευσης απέναντι στο ΣΥΡΙΖΑ, τόσο στο κοινωνικό ζήτημα (με σαφείς διακηρύξεις επιτάχυνσης των αντιλαϊκών, αντιδραστικών μεταρρυθμίσεων υπέρ των επιχειρηματιών) όσο και στα λεγόμενα εθνικά θέματα».
Στις ευρωεκλογές της 26ης Μάη, που σφραγίστηκαν από κριτήρια αντιπαράθεσης για την επόμενη κυβέρνηση (σαν πρώτος γύρος βουλευτικών εκλογών) ενισχύεται η τάση προς ένα νέο δικομματισμό. Το άθροισμα ΝΔ-ΣΥΡΙΖΑ έφτασε το 57%, έναντι 49,4% στις ευρωεκλογές του 2014, αλλά 63,55% των βουλευτικών εκλογών τον Σεπτέμβριο του 2015.
Την τάση αυτή ενισχύει και ο αντιδημοκρατικός εκλογικός νόμος, ο οποίος αφήνει το 21%(!) των ψηφοφόρων στις ευρωεκλογές χωρίς εκπροσώπηση!
Ο ΣΥΡΙΖΑ δεν ηττήθηκε επειδή ήταν Αριστερά, όπως λέει η ΝΔ, αλλά επειδή εφάρμοσε αντιλαϊκή μνημονιακή αστική πολιτική
Η υποστήριξη των κομμάτων του νέου δικομματισμού (ΝΔ-ΣΥΡΙΖΑ) και των άλλων του αστικού τόξου δεν έχει δυναμικό, ενθουσιώδη χαρακτήρα (ασθενικές συγκεντρώσεις, μικρή κινητοποίηση οπαδών κλπ.) Αποτυπώνεται και στο χαμηλό επίπεδο της συμμετοχής, που θα ήταν ακόμα μικρότερο εάν δεν υπήρχαν ταυτόχρονα οι δημοτικές εκλογές. Στις ευρωεκλογές 2019 ψήφισε το 58,71% των εγγεγραμμένων, έναντι 59,33% των ευρωεκλογών του 2014 και 56,57% των βουλευτικών Σεπτεμβρίου 2015, όπου υπήρχε αυξημένη αποχή διαμαρτυρίας πρώην ψηφοφόρων του ΣΥΡΙΖΑ. Σημαντική είναι φέτος η αύξηση των άκυρων ψηφοδελτίων (173.074) και των λευκών (90.271), έναντι 70.061 και 64.384 αντίστοιχα τον Σεπτ. 2015.
Η Νέα Δημοκρατία πετυχαίνει ευρεία νίκη, σε όλες τις κάλπες, που την αναδεικνύει σε βασικό διεκδικητή της κυβέρνησης, με μη αναστρέψιμο τρόπο μέχρι τις 7 Ιουλίου. Συγκεντρώνει ένα εντυπωσιακό ποσοστό για ευρωεκλογές (33,11%), με 1.869.000 ψήφους, κερδίζοντας 571.000 ψ. από τις ευρωεκλογές τον Μάιο 2014 (22,72%) και 343.600 από τον Σεπτ. 2015 (28,09%). Η διαφορά από τον ΣΥΡΙΖΑ είναι 9,33%. Αξιοσημείωτο είναι επίσης πως έρχεται πρώτη σε 11 από τις 13 περιφέρειες, κερδίζοντας μάλιστα 5 από τον πρώτο γύρο με ποσοστά άνω του 50% (Κ. Μακεδονία, Θεσσαλία, Δυτ. Μακεδονία, Ήπειρος και Ν. Αιγαίο). Μόνο στην Κρήτη κέρδισε ο υποστηριζόμενος από ΚΙΝΑΛ και ΣΥΡΙΖΑ από την πρώτη Κυριακή και στην Πελοποννήσο προηγείται ο Π. Τατούλης, αλλά με μικρή διαφορά από τον υποψ. της ΝΔ. Αντίστοιχες επιτυχίες έχει σε πολλούς μεγάλους δήμους, όπως Αθήνα και Θεσσαλονίκη.
Με βάση στοιχεία των exit polls (που αμφισβητούνται) η ΝΔ προηγείται στους δημόσιους και στους ιδιωτικούς υπαλλήλους, στους συνταξιούχους, ακόμα και στους νέους ψηφοφόρους μέχρι 24 ετών. Μόνο στους ανέργους φέρεται να προηγείται ο ΣΥΡΙΖΑ. Σημαντικό κομμάτι της στήριξής της αποτελούν τα μεσαία στρώματα.
Ο ΣΥΡΙΖΑ υπέστη βαριά ήττα, πολύ περισσότερο που ο Α. Τσίπρας είχε μιλήσει για «ψήφο εμπιστοσύνης». Με 1.341.726 ψήφους ποσοστό 23,78% χάνει 176.650 ψήφους από το 2014 (-2,78%) και 584.170 ψ. από τον Σεπτ. 2015 που είχε πάρει 35,46%. Η ήττα του στις περιφέρειες και στους δήμους είναι σαρωτική, καθώς σε ελάχιστες περιπτώσεις είναι στο β γύρο, κυρίως εκεί που είχε δημάρχους με αριστερή προέλευση. Η πτώση του είναι πιο μεγάλη σε εργατικές-λαϊκές περιφέρειες. Ενώ ο μέσος όρος της πτώσης του από τον Μάη 2014 είναι 2,78% στο δυτικό τομέα της Β Αθήνας πέφτει 5,65% (παρότι παραμένει πρώτο κόμμα με 27,53%), στο βόρειο τομέα -5,89%, στη Β Πειραιά πέφτει 4,79% (πρώτο κόμμα με 27,5%). Όλα δείχνουν πως ο ΣΥΡΙΖΑ πλήρωσε κυρίως την αντιλαϊκή πολιτική των μνημονίων που εφάρμοσε. Το κοινωνικό ζήτημα έκρινε κυρίως την κάλπη και όχι το μακεδονικό, το οποίο σε ορισμένες περιοχές ενίσχυσε τις υπάρχουσες τάσεις. Χαρακτηριστικά: στην Α Θεσσαλονίκης η πτώση του είναι ανάλογη της Αθήνας -4,07% (και μικρότερη των εργατικών περιοχών), στην Β’ Θεσσαλονίκης (νομός) -4,59%, στην Πιερία και στις Σέρρες έπεσε περίπου 3% (σε πολύ χαμηλά επίπεδα όμως, περίπου 17%). Σε Γρεβενά και Καστοριά ανεβαίνει. Καταδικάστηκε ιδιαίτερα, όπως και η Ρ. Δούρου σε Ανατολική Αττική και στους δήμους που επλήγησαν από τη φονική πυρκαγιά στο Μάτι. Το άνοιγμα στους ψηφοφόρους του ΠΑΣΟΚ με την Προοδευτική Συμμαχία είχε μερικά αποτελέσματα, π.χ. πρωτιά σε Ηράκλειο και Χανιά, με μικρή μείωση (Ηράκλειο -0,5% από ευρωεκλογές).
Ο ΣΥΡΙΖΑ δεν ηττήθηκε επειδή ήταν Αριστερά, όπως λέει η ΝΔ (χαρακτηριστικές δηλώσεις του Μ. Βορίδη), αλλά επειδή εφάρμοσε αντιλαϊκή μνημονιακή αστική πολιτική, με τον παραπλανητικό μανδύα μιας «αριστερής» φιλολογίας περί ταξικού προσήμου. Χαρακτηριστικό της μετάλλαξης του ΣΥΡΙΖΑ είναι το ποιοι εκλέγονται ευρωβουλευτές: Δ. Παπαδημούλης, Έλενα Κουντουρά, Κ. Αρβανίτης, Κ. Κούλογλου, Α. Γεωργούλης και Π. Κόκκαλης!
Παρόλα αυτά, ο ΣΥΡΙΖΑ δεν κατέρρευσε, επιχειρεί να αναδειχθεί σε πυλώνα του νέου δικομματισμού, απευθύνοντας κάλπικο «αντιδεξιό προσκλητήριο».
Το ΚΙΝΑΛ με 7,72 %, οπισθοχωρεί λίγο σε σχέση με το 8,02% της «Ελιάς» στις ευρωεκλογές 2014, αλλά ανεβαίνει κατά 1,4% από τον Σεπτ. 2015. Αντίστοιχα, ελαφρά ανάκαμψη παρουσιάζουν συνδυασμοί που υποστήριξε σε δήμους. Ο χώρος του ΠΑΣΟΚ, με τη νέα του εμφάνιση, αφού ξεπλύθηκε από τη μνημονιακή στροφή του ΣΥΡΙΖΑ αναζητεί ρόλο τρίτου κόμματος μπαλαντέρ. Απέφυγε την παραπέρα συρρίκνωση, αλλά έμειναν ανεκπλήρωτες οι υπερφίαλες προσδοκίες για διψήφια ποσοστά, παρότι διαθέτει ισχυρές προσβάσεις στον κρατικό μηχανισμό (κεντρικό και τοπικό) και τη συνδικαλιστική γραφειοκρατία.
Μια σειρά αστικών διαχειριστικών κομμάτων με ημερομηνία λήξης, καταποντίστηκαν στις 26 Μάη. Το 1,52% στο Ποτάμι οδήγησε τον Στ. Θεοδωράκη σε παραίτηση, το κόμμα δεν θα κατέβει στις βουλευτικές. Ήδη σημαντικό ποσοστό των ψηφοφόρων του κατευθύνθηκε στη ΝΔ. Η Ένωση Κεντρώων βρέθηκε στο 1,45%, ενώ οι ΑΝΕΛ έπεσαν στο 0,8% (από 3,46%).
Ιδιαίτερη σημασία έχει η μεγάλη συρρίκνωση της νεοναζιστικής εγκληματικής συμμορίας της Χρυσής Αυγής, η οποία πήρε 275.750 ψ. (4,88%), χάνοντας 261.000 ψήφους και 4,5% από τις προηγούμενες ευρωεκλογές. Έχασε 103.000 ψ. από τον Σεπτ. 2015 (-2,11%). Πρόκειται και για μια σημαντική νίκη του αντιφασιστικού κινήματος, που έχει στριμώξει τη ΧΑ, η οποία με την τρομοκρατική της δράση αποτελούσε αιχμή του δόρατος κατά του εργατικού κινήματος και της μαχόμενης Αριστεράς.
Βεβαίως, το σύστημα προωθεί και άλλες ακροδεξιές και εθνικιστικές εκδοχές, «σοβαρής Χρυσής Αυγής», που να μπορούν να λειτουργήσουν και στο κοινοβουλευτικό πλαίσιο στη νέα φάση «σταθερότητας». Δεν μπορεί να υπάρχει εφησυχασμός, ήδη αναπτύσσεται η Ελληνική Λύση του Κ. Βελόπουλου με 4,18% και πολλαπλές ενισχύσεις (βλ. σελ. 21), ενώ οι ακροδεξιές απόψεις πατούν γερά μέσα στη ΝΔ. Το σύνολο των ακροδεξιών ή εθνικιστικών ψηφοδελτίων (ΧΑ, Βελόπουλος, ΛΑΟΣ 1,23%, ΑΝΕΛ 0,80%, Τζήμερος 0,69%, Σώρρας 0,52%, Ελεύθερη Πατρίδα 0,73%, Νέα Δεξιά Κρανιδιώτης 0,66%, Νέα Ελληνική Ορμή – Κατερίνα Παπακώστα υπουργός ΣΥΡΙΖΑ 0,22% κ.α.) υπερβαίνει λίγο το 14%, περίπου στα ίδια επίπεδα με τις ευρωεκλογές του 2014.
Υποχώρηση του ΚΚΕ, βαριά ήττα της ΛΑΕ
Η ρεφορμιστική Αριστερά δεν μπόρεσε να εκφράσει τη δυσαρέσκεια
Υποχώρηση καταγράφει το ΚΚΕ, παρά την έντονη προεκλογική του εκστρατεία και την προσπάθεια να αναδειχθεί σε πόλο συσπείρωσης απογοητευμένων ψηφοφόρων του ΣΥΡΙΖΑ και άλλων δυνάμεων της Αριστεράς. Το ΚΚΕ πήρε στις ευρωεκλογές 302.673 ψήφους (5,35%), χάνοντας 46.669 ψ. και 0,76% από τις αντίστοιχες του 2014 (6,11% και 8,35% στις ευρωεκλογές 2009) και παρουσιάζοντας στασιμότητα σε ψήφους και μικρή διολίσθηση σε ποσοστό από τις βουλευτικές του Σεπτ. 2015 (301.632 ψ., 5,55%). Ακόμα πιο εμφανής είναι η υποχώρηση των συνδυασμών της Λαϊκής Συσπείρωσης στις περιφέρειες. Το 2014 στις 13 περιφέρειες η ΛΣ είχε πάρει 488.569 ψ. (8,42%), τώρα πήρε 371.530 ψ. (6,85%). Επίσης πτώση παρουσιάζει στους περισσότερους δήμους. Στις εξαιρέσεις οι Πάτρα, Καισαριανή, Χαϊδάρι (3 από τους 5 που είχε δημοτική αρχή). Για μια ακόμα φορά το ΚΚΕ δεν στέκεται αυτοκριτικά απέναντι στο αποτέλεσμα, η ΚΕ την Δευτέρα μίλησε για «τάση σταθεροποίησης» και ο Δ. Κουτσούμπας για τάση «αναπλήρωσης των δυνάμεών του».
Το εκλογικό αποτέλεσμα είναι καταστροφικό για την Λαϊκή Ενότητα, κυρίως στις ευρωεκλογές όπου επικέντρωνε με προεκλογική εκστρατεία μηνών και με προσδοκία εκλογής ευρωβουλευτή. Από το 2,86% και τις 155.242 ψήφους τον Σεπτ. 2015 η ΛΑΕ έπεσε στους 31.674 (0,56%). «Η ΛΑΕ υπέστη στις ευρωεκλογές μία πολύ βαριά ήττα για την οποία φέρω πλήρως και ακέραια την ευθύνη», δήλωσε ο Π. Λαφαζάνης, μιλώντας για «επανεξέταση εκ θεμελίων της πορείας της». Οι συνδυασμοί που υποστήριξε η ΛΑΕ σε 11 Περιφέρειες συγκέντρωσαν 88.100 ψήφους (περίπου 1,7%).
Σημαντικό αποτέλεσμα είχε το φιλοευρωπαϊκό κόμμα ΜεΡΑ25 του Γ. Βαρουφάκη, που έλαβε 169.293 ψήφους, 2,99% κι έχασε για λίγο την εκλογή ευρωβουλευτή. Η Πλεύση Ελευθερίας της Ζωής Κωνσταντοπούλου πήρε 90.856 ψ. (1,61%), ενώ 70.288 ψ. (1,24%) πήρε το «Ελλάδα, άλλος δρόμος» του ευρωβουλευτή Νότη Μαριά (είχε εκλεγεί με τους ΑΝΕΛ και ανεξαρτητοποιήθηκε).
Μάχιμο και υπαρκτό ρεύμα, αλλά χωρίς άνοδο
Στη δύσκολη τριπλή εκλογική μάχη της προηγούμενης Κυριακής, η αντικαπιταλιστική Αριστερά καταγράφηκε ως υπαρκτό, μάχιμο, πολιτικά υπολογίσιμο αν και μικρό ρεύμα, με διαφορετικά επίπεδα εκλογικής επιρροής, που δείχνει και την κοινωνική της δικτύωση, αλλά και τα ελλείμματα στη συνολική πολιτική της πρόταση και παρέμβαση. Στις ευρωεκλογές η ΑΝΤΑΡΣΥΑ πήρε 36.334 (0,64%), κάτω από το 0,72% και τις 41.299 ψήφους των ευρωεκλογών 2014, αλλά και από τις 46.096 ψήφους (0,85%) του Σεπτ. 2015 σε συνεργασία με το ΕΕΚ. Σε 12 Περιφέρειες (δεν υπήρχε ψηφοδέλτιο στο Ν. Αιγαίο) οι αριστερές αντικαπιταλιστικές κινήσεις συγκέντρωσαν 87.669 ψ. και ποσοστό 1,7% (εξελέγησαν παντού σύμβουλοι), έναντι 128.154 και 2,3%. Αντικαπιταλιστικές κινήσεις κατέβηκαν σε πάνω από 30 δήμους (με 12 νέα κατεβάσματα), όπου τα ποσοστά τους κινήθηκαν γενικά από 1,5%-4%.
Παρά την αντοχή και την μάχιμη παρέμβαση, υπήρξε υποχώρηση στην εκλογική καταγραφή της ΑΝΤΑΡΣΥΑ και των κινήσεων (υπάρχουν εξαιρέσεις σε δήμους) που πρέπει να μελετηθεί αυτοκριτικά από το σύνολο των δυνάμεων και να δοθούν προωθητικές απαντήσεις. Με επίγνωση των πολύ διαφορετικών, σε αρνητική κατεύθυνση κοινωνικών και πολιτικών συσχετισμών από το 2014-2015, αλλά και με καθαρό μυαλό για τις ανεπάρκειες. Δεν χωρούν ευκολίες για «σεχταριστικές λογικές» (όταν οι εκφραστές της πιο «πλατιάς ενότητας» καταβαραθρώνονται), ούτε πείθει μια προσέγγιση μικροκομματικής δικαίωσης. Είναι υπερεπείγουσα ανάγκη η τομή στα μεγάλα προβλήματα λειτουργίας και δημοκρατικής ενωτικής παρέμβασης του μετώπου, από τη σκοπιά της ριζικής ανασυγκρότησης και της συμβολής σε ένα ισχυρό πόλο της αντικαπιταλιστικής επαναστατικής Αριστεράς.
Το ψηφοδέλτιο του Μ-Λ ΚΚΕ συγκέντρωσε 12.270 ψ. (0,22%) και της ΟΚΔΕ 4.281 ψ. (0,09%).
