Καταρίνα Πέοβιτς, Εργατικό Μέτωπο Κροατίας (υποψήφια πρόεδρος)
Γράμμα από Κροατία
Την περασμένη Δευτέρα, 13 Μάη, ένα από τα μεγαλύτερα ναυπηγεία που υπάρχουν στην Κροατία, το «Ουλιάνικ» στην πόλη Πούλα, κηρύχθηκε σε καθεστώς χρεοκοπίας. Πρόκειται για μια εξέλιξη που θα οδηγήσει σε απώλεια 1.118 θέσεων εργασίας σε μία εβδομάδα, με ακόμα περισσότερους εργαζόμενους να χάνουν τη δουλειά τους στο άμεσο μέλλον. Ένα ακόμα μεγάλο ναυπηγείο, το «3η Μάη» που βρίσκεται στην Ριέκα, αντιμετωπίζει επίσης κίνδυνο χρεοκοπίας, ενώ τα ναυπηγεία της Δαλματίας έχουν παρόμοια προβλήματα, τα οποία έχουν επιφέρει μείωση μισθών και καθυστερήσεις πληρωμών για τους εργαζόμενούς τους. Χιλιάδες εργάτες αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο απώλειας της εργασίας τους, ενώ δεκάδες χιλιάδες έχουν ήδη μεταναστεύσει στο εξωτερικό.
Η κατάρρευση των ναυπηγείων στην Κροατία είναι άμεσο αποτέλεσμα των περιορισμών που τίθενται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή με το μπλοκάρισμα των λεγόμενων οριζόντιων (κρατικών) επιχορηγήσεων, οι οποίες είναι απαραίτητες για τα ναυπηγεία σε καιρούς αφερεγγυότητας και χρεοκοπιών. Τα ναυπηγεία είχαν λίστες παραγγελιών και λειτουργούσαν λίγο-πολύ ανεξάρτητα, αλλά δεν μπορούν να επιβιώσουν χωρίς την κρατική παρέμβαση, δηλαδή χωρίς τις επιχορηγήσεις και τις κυβερνητικές εγγυήσεις. Το πρόβλημα είναι ότι η ανταγωνιστικότητα της αγοράς τέθηκε ως το απόλυτο πλαίσιο του ναυπηγικού τομέα στην Κροατία. Οι νεοφιλελεύθερες και τεχνοκρατικές πολιτικές της ΕΕ αποτέλεσαν το κύριο εμπόδιο στον τομέα της ναυπηγικής στην Κροατία, μαζί φυσικά με τη διαφθορά των ντόπιων πολιτικών και των πρόχειρων ιδιωτικοποιήσεων που εφάρμοσαν οι διάφορες κυβερνήσεις της χώρας.
Η ιστορία των ναυπηγείων στην πρώην Γιουγκοσλαβία αποδεικνύει ότι ο συγκεκριμένος τομέας μπορεί να τα καταφέρει πολύ καλύτερα. Αφήνοντας κατά μέρος τις πτυχές της ελλειμματικής δημοκρατίας (συμπεριλαμβανομένης της Κροατίας) καθώς και άλλα τυπικά προβλήματα του «υπαρκτού σοσιαλισμού», η Γιουγκοσλαβία είχε αναπτύξει μία ισχυρή ναυπηγική βιομηχανία, που συγκαταλεγόταν ανάμεσα στις οχτώ ισχυρότερες χώρες στον κόσμο, ενώ τα ναυπηγεία της λειτουργούσαν υπό καθεστώς εργατικής αυτοδιεύθυνσης. Μετά την κατάρρευση του σοσιαλισμού, οι κροατικές κυβερνήσεις διαρκώς διέλυαν αυτή τη βιομηχανία – ξεκινώντας με τις πρόχειρες ιδιωτικοποιήσεις.
