Εμμανουέλλα Μαλάμου, Λεωνίδας Χριστοδούλου
Το πάρκο Γεωργιάδη μέχρι πρόσφατα αποτελούσε το μόνο πνεύμονα πρασίνου στην πόλη του Ηρακλείου. Ήταν ένα πάρκο με ημιδασώδες χαρακτήρα που καθημερινά εξυπηρετούσε τον πολίτη, την τρίτη ηλικία, τα παιδιά και τη νεολαία της πόλης, ενώ παράλληλα στην ιστορία του έχει φιλοξενήσει πολλά πολιτικά-πολιτιστικά φεστιβάλ (Αναιρέσεις, Pride Κρήτης κ.α.). Ήταν ένας πολύ σημαντικός χώρος πολιτικοποίησης στο κέντρο της πόλης, γεγονός που ενοχλούσε τη δημοτική αρχή.
Τα τελευταία χρόνια ανά καιρούς ο δήμος έχει προσπαθήσει να «αξιοποιήσει» το πάρκο Γεωργιάδη, με τρόπους αντίθετους με τα συμφέροντα του λαού του Ηρακλείου, με αποκορύφωμα την πρόταση της προηγούμενης δημοτικής αρχής το 2011, η οποία προέβλεπε μαζική εκρίζωση δέντρων για τη δημιουργία πάρκινγκ στο χώρο του πάρκου, αλλά ύστερα από αντιδράσεις των πολιτών, ακυρώθηκε.
Το νέο σχέδιο του δήμου, παρά το φιλολαϊκό του προφίλ, έχει πάλι σαν κύριο γνώμονα την εκμετάλλευση του χώρου. Το τωρινό σχέδιο «ανάπλασης», για το οποίο έχει εγκριθεί υψηλό κονδύλι από το ΕΣΠΑ, περιγράφει εκρίζωση δεκάδων θάμνων και φύτευση φυτών χαμηλής βλάστησης, η ανάπτυξη των οποίων απαιτεί αυστηρό κλάδεμα ή και εκρίζωση των υψηλών δέντρων, χάνοντας έτσι τη λειτουργία του ως ο μοναδικός δημόσιος χώρος σκίασης και δροσιάς τους καλοκαιρινούς μήνες.
Ακόμα σοβαρότερη όμως και από την προστασία του πρασίνου είναι η συζήτηση για την αλλαγή του χαρακτήρα του πάρκου Γεωργιάδη. Η πρόταση από την πλευρά του δήμου για θέσπιση «φορέα διαχείρισης» του πάρκου καταδεικνύει προσπάθεια περιορισμού ή ελέγχου των πολιτικών και πολιτιστικών δραστηριοτήτων, ενώ πολύ πιθανή είναι και η ιδιωτικοποίηση αυτού του φορέα διαχείρισης στο μέλλον, με πρόσχημα την έλλειψη προσωπικού και πόρων της τοπικής αυτοδιοίκησης.
Άλλωστε το πόσο σημαντικό είναι για το δήμο η επίτευξη αυτού του έργου, φαίνεται από το γεγονός ότι έχει επιστρατεύσει όλα τα δυνατά μέσα γι’ αυτό το σκοπό. Αρχικά, το έργο προβλήθηκε σαν αναβάθμιση του πάρκου, που θα το έφερνε στα ευρωπαϊκά πρότυπα. Παράλληλα, από την ανακοίνωση του έργου μέχρι την έναρξη των εργασιών, το πάρκο είχε αφεθεί εντελώς παραμελημένο για έναν ολόκληρο χρόνο, σε μια προσπάθεια να αναδειχθεί η «ανάγκη» αυτής της αναβάθμισης. Όταν μάλιστα ξεκίνησαν οι έντονες διαμαρτυρίες των πολιτών, ο δήμος αποπειράθηκε να ξεκινήσει ένα δημόσιο διάλογο, που όσο συνεχιζόταν φάνηκε μόνο η υποκρισία του, καθώς όλες οι αποφάσεις ήταν προειλημμένες.
Την Τετάρτη 24/10 μπήκαν στο πάρκο οι μπουλντόζες του εργολάβου, στον όποιο είχε ανατεθεί από το δήμο, για να ξεκινήσει η «ανάπλαση». Το αντανακλαστικό της τοπικής κοινωνίας ήταν άμεσο, καθώς αμέσως συγκεντρώθηκε πλήθος ανθρώπων που απαιτούσαν να σταματήσει η διαδικασία. Αφού σταμάτησαν τα μηχανήματα, η απάντηση από μεριάς δήμου και εργολαβίας ήταν να φέρουν στην αρχή τη δημοτική αστυνομία και έπειτα ΜΑΤ και ασφαλίτες, που αποπειράθηκαν μέχρι και να συλλάβουν κόσμο. Η προσπάθειά τους όμως αποκρούστηκε από το πλήθος των αλληλέγγυων που βρίσκονταν εκεί. Έπειτα από συμπλοκή μεταξύ πολιτών και ΜΑΤ, τα μηχανήματα και οι δυνάμεις καταστολής αποχώρησαν από το χώρο.
Λίγες ώρες αργότερα, αστυνομικοί με πολιτικά πραγματοποίησαν 12 αναίτιες προσαγωγές πολιτών που έτυχε να περνούν από δρόμους περιμετρικά του πάρκου, μία εκ των οποίων μετατράπηκε σε σύλληψη. Στα πλαίσια αυτής τη καταστολής, οι ασφαλίτες φωτογράφησαν εντελώς παράτυπα τους προσαχθέντες με τα προσωπικά τους κινητά, και στη συνέχεια τους ανάγκασαν να γδυθούν για να τους ψάξουν.
Λίγες ημέρες αργότερα ο δήμαρχος Β. Λαμπρινός εμφανίστηκε στο πάρκο μαζί με πλήθος χειροκροτητών του, για να κάνει ξεκάθαρο ότι το έργο θα συνεχιστεί, όπως ορίζει η μελέτη, ενώ παράλληλα δεν αναγνώρισε καν την ευθύνη που είχε για την παρουσία της αστυνομίας την ημέρα της συμπλοκής.
Πράγματι την Πέμπτη 8/11, στις 7 το πρωί κατέφθασε στο πάρκο ο εργολάβος με τα μηχανήματά του, συνοδεία του αντιδημάρχου Γ. Αναστασάκη, τη γενική γραμματέα του δήμου Ε. Στυλιανού, άλλα δημοτικά στελέχη και ισχυρή αστυνομική δύναμη (2 κλούβες ΜΑΤ και πολλοί αστυνομικοί, ένστολοι και μη). Στην είσοδο του πάρκου, διαμαρτυρόμενος κόσμος, ανάμεσα σε αυτούς και μέλη της νΚΑ, απαιτούσαν την απομάκρυνση των μηχανημάτων και των δυνάμεων καταστολής, αλλά και την αλλαγή της μελέτης ώστε να μην αλλοιωθεί ο χαρακτήρας του πάρκου. Η απάντηση δόθηκε από τη γενική γραμματέα, όταν αυτή έδωσε σύνθημα με το χέρι της στο χωρίς πινακίδες χωματουργικό μηχάνημα του εργολάβου και στα ΜΑΤ να μπουν στο πάρκο απωθώντας τους αλληλέγγυους βίαια, με χρήση γκλοπ και δακρυγόνων. Από εκείνη τη μέρα μέχρι και σήμερα το πάρκο Γεωργιάδη είναι κλειστό για όλους τους πολίτες, παρά τις διαβεβαιώσεις του δημάρχου ότι το έργο θα γινόταν τμηματικά, έτσι ώστε να έμεναν ανοιχτά κάποια κομμάτια του.
Η επιλογή του δήμου Ηρακλείου να φέρει τις δυνάμεις καταστολής σε ένα δημόσιο χώρο, 10 ημέρες πριν την 45η επέτειο από την εξέγερση του Πολυτεχνείου, δείχνει το πόσο είναι διατεθειμένο το σύστημα να δείξει το πιο βάναυσο πρόσωπό του, όταν υπάρχει έστω και υπόνοια απειλής προς την κερδοφορία του.
Η μοίρα των δημόσιων χώρων δεν πρέπει να βρίσκεται στα χέρια της εκάστοτε αρχής, αλλά μόνο στην τοπική κοινωνία. Ο ίδιος ο λαός πρέπει να διεκδικεί τη διατήρηση αλλά και τη δημιουργία νέων χώρων πρασίνου που να εξυπηρετούν τόσο τις δικές του ανάγκες, όσο και της νεολαίας για ψυχαγωγία, άθληση, ανάπαυση κλπ. Αυτοί οι χώροι πρέπει να είναι δημόσιοι, με δωρεάν και ελεύθερη πρόσβαση και καμία εκμετάλλευσή τους από ιδιώτες και μεγαλοεργολάβους. Παράλληλα πρέπει να δίνεται η δυνατότητα έκφρασης της λαϊκής κουλτούρας, μακριά από τη λογική της επιχειρηματικοποιημένης διασκέδασης. Είναι χρέος των πολιτών να υπερασπίζονται τον ελεύθερο και ζωντανό χαρακτήρα των δημόσιων και κοινωνικών χώρων, πέρα από τη σκιά της ανάπλασης και της εμπορευματοποίησης.
