Γιώργος Παυλόπουλος
«Όχι στην παγκοσμιοποίηση, ναι στον πατριωτισμό», το μήνυμα του Τραμπ – Υπέρ του κοσμοπολιτισμού ο Μακρόν, προειδοποίησε για νέο παγκόσμιο πόλεμο
Είναι βέβαιο ότι δεν επρόκειτο για μια από τις συνήθεις και βαρετές γενικές συνελεύσεις του ΟΗΕ, όπου ο κάθε ηγέτης βγάζει ανούσια λογίδρια. Ούτε το «ζουμί» της βρισκόταν στα ειρωνικά γέλια που προκάλεσε ο ισχυρισμός του Τραμπ από βήματος ότι στα δύο χρόνια της θητείας του έχει πετύχει περισσότερα από ό,τι σχεδόν όλοι μαζί οι προκάτοχοί του. Άλλωστε, οι ίδιοι που γέλασαν εκείνη τη στιγμή, σοβάρεψαν και σφίχτηκαν στις καρέκλες τους όταν συνειδητοποίησαν το μήνυμα που έστειλε προς ολόκληρο τον πλανήτη ο πρόεδρος της ισχυρότερης οικονομικά, πολιτικά, στρατιωτικά και τεχνολογικά χώρας του – των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής: Η παλιά εποχή και η τάξη πραγμάτων που τη σφράγισε έχουν τελειώσει, ενώ στη νέα ο καθένας θα υπερασπίζεται τα συμφέροντά του και ο πιο δυνατός θα επικρατεί. «Απορρίπτουμε την παγκόσμια διακυβέρνηση και την ιδεολογία της παγκοσμιοποίησης και προτάσσουμε τον πατριωτισμό», είπε χωρίς περιστροφές ο Τραμπ, παραμένοντας συνεπής στο σύνθημα που προβάλλει από την πρώτη στιγμή, «Πρώτα η Αμερική».
Το παραδέχτηκε, επί της ουσίας, και ο Μακρόν ο οποίος βρέθηκε στο ίδιο βήμα λίγα λεπτά αργότερα. Αν και φάνηκε να είναι αυτός ο οποίος ανέλαβε να δώσει την απάντηση στον Τραμπ, παρουσιάζοντας ένα διαφορετικό μοντέλο και προτάσσοντας τη διεθνή συνεργασία (αν και χωρίς να απορρίπτει τον «υγιή εθνικισμό»…), εκεί που συμφώνησε απολύτως μαζί του ήταν στη διαπίστωση ότι η ανθρωπότητα εισέρχεται σε μια νέα εποχή. «Αυτή η κρίση δεν αποτελεί μια ιστορική παρένθεση», αλλά είναι βαθιά και αμφισβητεί ολόκληρο το μεταπολεμικό οικοδόμημα, σημείωσε ο πρόεδρος της Γαλλίας, μην διστάζοντας μάλιστα να προχωρήσει ένα βήμα παραπέρα: «Ο εθνικισμός οδηγεί πάντα σε ήττες. Εάν δεν έχουμε το θάρρος να υπερασπιστούμε τις βασικές αρχές μας, τότε η παγκόσμια τάξη καθίσταται εύθραυστη και αυτό μπορεί να οδηγήσει, όπως έχουμε δει ήδη δύο φορές, σε παγκόσμιο πόλεμο», είπε, με μια ειλικρίνεια που προκαλεί κυριολεκτικά φρίκη.
Πρακτικά, αυτό που συνέβη σε τούτη τη συνέλευση ήταν ότι αποκαλύφθηκαν, πιο φανερά από κάθε άλλη φορά μέχρι σήμερα, οι δύο γραμμές που κυριαρχούν και συγκρούονται εντός των αστικών τάξεων: Η μία – της οποίας κήρυκες είναι ο Μακρόν, η Μέρκελ και ο Καναδός Τριντό, αλλά και ο Κινέζος Σι, ο οποίος σε αυτή τη φάση θεωρεί ότι η χώρα του διαθέτει σημαντικά ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα – επιμένει στον κοσμοπολιτισμό του κεφαλαίου, τις ανοιχτές αγορές και την παντοδυναμία του «laissez faire», θεωρώντας ότι αυτές εξακολουθούν να έχουν την… αρμοδιότητα και την ισχύ για να επιλύουν τις αντιθέσεις και να γιατρεύουν τις κρίσεις. Όσο για την άλλη – την οποία εκφράζει ο Τραμπ, αλλά και η Λεπέν με τον Σαλβίνι ή ακόμη και ο Πούτιν με τον Ερντογάν – χωρίς να απορρίπτει την ουσία της καπιταλιστικής διεθνοποίησης, πρεσβεύει μια στροφή στην ασφάλεια του εθνικού κράτους και τον προστατευτισμό, με σκοπό την ανασύνταξη δυνάμεων ώστε να μπορούν να αντεπεξέλθουν στον σκληρό παγκόσμιο ανταγωνισμό, ενίοτε με τη βοήθεια και της δύναμης των όπλων, κάτι που ο Αμερικανός πρόεδρος φρόντισε να… υπενθυμίσει με σαφήνεια στο ακροατήριό του.
Υπό το πρίσμα της παραπάνω δημόσιας αντιπαράθεσης οφείλουμε να ερμηνεύσουμε και μια σειρά άλλων εξελίξεων που σημειώνονται την ίδια περίοδο. Όπως, για παράδειγμα, του εν εξελίξει εμπορικού πολέμου, ο οποίος πυροδοτείται κυρίως από την απαίτηση της Ουάσινγκτον να μειωθεί δραστικά το έλλειμά της με άλλες χώρες και κυρίως την Κίνα και την ΕΕ. Ή ακόμη, της συζήτησης που μοιάζει πλέον να κυριαρχεί στην Ευρώπη, περί της επιτακτικής ανάγκης χειραφέτησης από τις ΗΠΑ και οικοδόμησης νέων συμμαχιών – κάτι που ρητά και κατηγορηματικά έχουν διατυπώσει το τελευταίο διάστημα και ο Μακρόν και η Μέρκελ και ο Γιουνκέρ.
Στην ίδια κατηγορία εντάσσεται, επίσης, η πρώτη συντονισμένη προσπάθεια απεγκλωβισμού της παγκόσμιας καπιταλιστικής οικονομίας από τον ασφυκτικό έλεγχο του δολαρίου, που εκδηλώθηκε αυτή την εβδομάδα, επίσης στο περιθώριο της συνέλευσης του ΟΗΕ και με αφορμή τις νέες αμερικανικές κυρώσεις κατά του Ιράν. Πρόκειται για τη δημιουργία μιας πλατφόρμας διεθνών εμπορικών, οικονομικών και γενικότερα κεφαλαιακών συναλλαγών (δηλαδή ενός άλλου Swift, για τους πιο μυημένους) που δεν θα βασίζεται πλέον στο αμερικανικό νόμισμα και δεν θα βρίσκεται ανά πάσα στιγμή στο μικροσκόπιο των τραπεζών και των πάσης φύσης υπηρεσιών των ΗΠΑ, δίνοντας εύκολο στόχο για τα πυρά τους. Είναι μία προσπάθεια στην οποία αξίζει να σημειώσουμε ότι πρωταγωνίστρια είναι η ΕΕ, με τη Ρωσία και την Κίνα σε δεύτερο αλλά ενεργό ρόλο (οι δύο αυτές χώρες κινούνται και αυτόνομα με στόχο τη δημιουργία της δικής τους εναλλακτικής πλατφόρμας συναλλαγών) και κομπάρσο την Τεχεράνη.
Μια ανάλογη σύγκρουση εκτυλίσσεται όμως και στο εσωτερικό της ΕΕ – η οποία είναι φυσικό και αναμενόμενο ότι θα εντείνεται όσο πλησιάζουν οι ευρωεκλογές του ερχόμενου Μαΐου. Το αποδεικνύει, εκτός των άλλων, το μανιφέστο για την «επανίδρυση της Ευρώπης» και την αντιμετώπιση της «ακροδεξιάς αντιευρωπαϊκής απειλής» που δημοσιοποιήθηκε αυτή την εβδομάδα, φέροντας τις υπογραφές του «φιλελεύθερου» Φέρχοφσταντ, του δεξιού χεριού του Μακρόν, των Ισπανών Πολιτών, του αποτυχημένου αλλά όχι «καμμένου» Ρέντσι και άλλων πολιτικών.
Η νέα εποχή έχει ήδη ξεκινήσει. Όπως και ο πόλεμος.
