Τα νέα δεδομένα του νόμου Κατρούγκαλου αποκαλύπτουν σφαγή συντάξεων έως 25%

 Αντώνης Κουρουκλής, πρόεδρος Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Προσωπικού Οργανισμών Κοινωνικής Πολιτικής – ΠΟΠΟΚΠ.

Στο πρόσφατο τακτικό συνέδριο της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Προσωπικού Οργανισμών Κοινωνικής Πολιτικής (ΠΟΠΟΚΠ) έγινε εκτός των άλλων μια προσπάθεια παρουσίασης μιας γενικής εικόνας του επιπέδου των παροχών των Οργανισμών Κοινωνικής Πολιτικής αλλά και των μεταβολών που συνδέονται με την αλλαγή του νομοθετικού πλαισίου, όπως αυτό διαμορφώθηκε ανά φορέα τα τελευταία χρόνια. Στο παρόν άρθρο γίνεται μια εστίαση στον ΕΦΚΑ και τις κύριες συντάξεις που χορηγεί, αν και σημαντικές εξελίξεις έχουν δρομολογηθεί στο ΕΤΕΑΕΠ (επικουρικές-εφάπαξ), τον ΕΟΠΥΥ, τον ΟΠΕΚΑ (πρώην ΟΓΑ) και τους πρώην ΟΕΚ και ΟΕΕ, όπου στο άμεσο μέλλον θα έχουμε αναλυτική παρουσίαση της κατάστασης όπως έχει διαμορφωθεί από την επέλαση της μνημονιακής πολιτικής της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ.

Σημείο αναφοράς λοιπόν για ολόκληρο το ασφαλιστικό-συνταξιοδοτικό σύστημα αποτελεί πλέον ο ν. 4387/16 (νόμος Κατρούγκαλου), ο οποίος ενσωματώνει και ενσαρκώνει όλες τις πτυχές της αντι-ασφαλιστικής «μεταρρύθμισης» των τελευταίων δεκαετιών. Παρακάμπτοντας το σχολιασμό των  κρίσιμων δομικών μεταβολών και της νέας «αρχιτεκτονικής» όπου, όπως έχουμε τονίσει παλιότερα, ναρκοθετούν τόσο το απόλυτο μέγεθος των μελλοντικών παροχών όσο τον κοινωνικό-δημόσιο χαρακτήρα τους, ας δούμε  τις άμεσες επιπτώσεις και τα νέα δεδομένα που αφορούν στο ύψος των συντάξεων.

Σαν γενική παρατήρηση αναφέρουμε ότι, ο νέος τρόπος υπολογισμού επηρεάζει αρνητικά την αναλογικότητα μεταξύ παροχής και ετών ασφάλισης. Το ποσό της σύνταξης δηλαδή μειώνεται αναλογικά όσο αυξάνονται τα έτη ασφάλισης και οι καταβαλλόμενες εισφορές. Με σχετική επιφύλαξη θα μπορούσαμε να πούμε ότι, για ασφαλισμένους με περισσότερα από 25 έτη ασφάλισης η μείωση των συντάξεών τους είναι δεδομένη και κυμαίνεται μεταξύ 15% και 25%. Όσο για τις κατώτατες συντάξεις γήρατος οι πράγματι θετικές διαφορές στην ουσία μετατρέπονται σε αρνητικές, αφού οι απώλειες λόγω κατάργησης του ΕΚΑΣ ή της «εξαΰλωσης» της επικουρικής σύνταξης είναι κατά πολύ υψηλότερες.

Το ποσό της σύνταξης μειώνεται αναλογικά όσο αυξάνονται τα έτη ασφάλισης και οι εισφορές

Αποφεύγοντας για λόγους οικονομίας του χώρου τη χρήση αναλυτικών πινάκων, αναφέρουμε κάποια χαρακτηριστικά παραδείγματα που επιβεβαιώνουν την πιο πάνω εκτίμηση τονίζοντας όμως ότι, ούτε μεμονωμένα είναι ούτε παρατίθενται επιλεκτικά.

• Ασφαλισμένος ΙΚΑ με 8.632 ημερομίσθια (22^η κλάση) με τον παλιό τρόπο υπολογισμού θα ελάμβανε μικτά 966,00 ευρώ, ενώ με το νόμο Κατρούγκαλου θα λάβει 862,40 ευρώ (διαφορά -103,60 ευρώ). Σε ανώτερη κλάση (28^η) και 9.296 ημερομίσθια, τα αντίστοιχα ποσά είναι 1.364,76 ευρώ και 1.203,60 ευρώ (διαφορά -161,16 ευρώ). Με 11.604 ημερομίσθια (28^η κλάση) από τα 1.843,95 ευρώ καταλήγουμε στα 1.405,57 ευρώ (διαφορά -438,38 ευρώ)
• Ασφαλισμένος ΤΕΒΕ με 30 έτη ασφάλισης αντί μικτού ποσού 1.011,32 ευρώ θα λάβει 729,91 ευρώ (διαφορά -281,41 ευρώ)
• Ασφαλισμένος ΕΤΑΑ, δικηγόρος, με 40 έτη ασφάλισης, αντί μικτού ποσού 1.112,40 ευρώ θα λάβει 837,20 ευρώ (διαφορά -275,20 ευρώ)
• Εργαζόμενος στο Δημόσιο κατηγορίας ΠΕ με 35 έτη ασφάλισης αντί 1.323,20 ευρώ θα λάβει 962,10 ευρώ (διαφορά -361,10 ευρώ)

Αντίστοιχα παραδείγματα υπάρχουν για όλες τις επαγγελματικές κατηγορίες όπως γιατρούς, μηχανικούς, εργαζόμενους στις ΔΕΚΟ, ασφαλισμένους στο ΝΑΤ, εκπαιδευτικούς κλπ.

Δεδομένες είναι επίσης οι μειώσεις στις συντάξεις αναπηρίας όπου καθοριστικός παράγοντας στις περισσότερες περιπτώσεις δεν είναι το ποσό της αναλογικής αλλά της εθνικής σύνταξης, το ύψος της οποίας συνδέεται με το ποσοστό της αναπηρίας. Τέλος, στις συντάξεις θανάτου έχουμε τη μεγάλη «σφαγή», αφού η ακραία αυστηροποίηση του θεσμικού πλαισίου  προβλέπει ακόμη και την οριστική απώλεια του συνταξιοδοτικού δικαιώματος μετά την παρέλευση  τριετίας εάν το δικαιοδόχο μέλος δεν έχει συμπληρώσει τα 55 έτη, ενώ επιφέρει μειώσεις από 35%  έως 100%.

Σχετικά τώρα με τον επανυπολογισμό των παλαιών συντάξεων, αυτός δεν περιλαμβάνει τις συντάξεις του ΟΓΑ και σύμφωνα με «δέσμευση» του πρωθυπουργού τις συντάξεις αναπηρίας. Περιλαμβάνει δηλαδή όλες τις άλλες κατηγορίες και με βάση τα στοιχεία επηρεάζει αρνητικά το 65% περίπου των καταβαλλόμενων μέχρι την ψήφιση του νόμου Κατρούγκαλου συντάξεων.

Πριν περάσουμε όμως σε κάποια χαρακτηριστικά παραδείγματα, οφείλουμε να τονίσουμε το εξής: Οι μειώσεις που αφορούν στις «επανυπολογισμένες» συντάξεις υπολογίζονται με δεδομένο το ανώτατο πλαφόν του 18% (χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι μειώσεις λόγω κατάργησης επιδομάτων), ενώ οι πραγματικές προσωπικές διαφορές, κυρίως σε συντάξεις πάνω από τα 1.000 ευρώ, σε πολλές περιπτώσεις είναι κατά πολύ υψηλότερες. Θεωρούμε λοιπόν ότι μεσοπρόθεσμα -πέρα από τα επικοινωνιακά παιχνίδια που επικεντρώνονται στο ενδεχόμενο αναβολής εφαρμογής της συγκεκριμένης διάταξης- είναι πολύ πιθανή η κατάργηση του συγκεκριμένου πλαφόν ώστε αυτές να εξισωθούν πλήρως με τις νέες συντάξεις (μην ξεχνάμε ότι, κατά την ψήφιση του ν.4387/16 και μέχρι την ψήφιση του ν.4472/17 θεωρείτο κατοχυρωμένο «επ’ άπειρον» ολόκληρο το ποσό της προσωπικής διαφοράς για τις παλαιές συντάξεις). Δεν πρέπει να ξεχνάμε επίσης ότι, η μείωση του αφορολόγητου από 1/1/2020 θα επηρεάσει αρνητικά σχεδόν το 80% των συντάξεων.

Ενδεικτικά αναφέρουμε κάποια παραδείγματα επανυπολογισμένων συντάξεων και των μειώσεων που προκύπτουν λαμβάνοντας υπόψη το πλαφόν του 18% :

• Συνταξιούχος ΙΚΑ με 40 έτη ασφάλισης και σημερινό μικτό ποσό σύνταξης 1.262 ευρώ από 1/1/2019 θα λαμβάνει 1.159 ευρώ (διαφορά -103 ευρώ)
• Συνταξιούχος ΤΕΒΕ με 40 έτη ασφάλισης και σημερινό μικτό ποσό σύνταξης 1.800,11 ευρώ από 1/1/2019 θα λαμβάνει 1.476,11 ευρώ (-18%). Ολόκληρη η προσωπική διαφορά είναι 520,60 και αν καταργηθεί θα λαμβάνει 1.279,51 ευρώ! Επίσης συνταξιούχος ΤΕΒΕ με 17 έτη ασφάλισης και σημερινό μικτό ποσό σύνταξης 808,83 ευρώ από 1/1/2019 θα λαμβάνει 663,24 ευρώ (-18%). Ολόκληρη η προσωπική διαφορά είναι 294,44 και αν καταργηθεί θα λαμβάνει 514,39 ευρώ!
• Συνταξιούχος ΕΤΑΑ πρώην δικηγόρος με 40 έτη ασφάλισης και σημερινό μικτό ποσό σύνταξης 1.091 ευρώ από 1/1/2019 θα λαμβάνει 895 ευρώ.
• Συνταξιούχος Δημοσίου ΠΕ κατηγορίας με 35 έτη ασφάλισης και σημερινό μικτό ποσό σύνταξης 1.323,20 ευρώ από 1/1/2019 θα λαμβάνει 1.085,02 ευρώ (-18%). Ολόκληρη η προσωπική διαφορά είναι 361,10 και αν καταργηθεί θα λαμβάνει 962,10 ευρώ.

Μεγαλύτερος όμως και ακόμη πιο δυσάρεστος είναι ο αιφνιδιασμός που αφορά στις παλαιές συντάξεις όταν ο δικαιούχος έχει αποβιώσει μετά την ψήφιση του ν.4387/16. Δυστυχώς υπήρξε παρανόηση και το δικαιοδόχο μέλος θεωρούσε πως οι νέες ρυθμίσεις για τις συντάξεις χηρείας δεν τον/την αφορούν αλλά ισχύουν μόνο για συντάξεις γήρατος που θα απονεμηθούν αρχικά με το νέο νόμο και κάποια στιγμή θα μετατραπούν σε χηρείας, κάτι που βέβαια δεν ισχύει. Ας δούμε λοιπόν μερικές τέτοιες περιπτώσεις συντάξεων ΤΕΒΕ:

• Σύνταξη γήρατος θανόντος/ουσης 1.502,11 ευρώ (αρχική απονομή 11/2008).

Θάνατος πριν το νόμο Κατρούγκαλου: Σύνταξη δικαιοδόχου μέλους 1.051,47 ευρώ.  Θάνατος μετά το νόμο Κατρούγκαλου: Σύνταξη δικαιοδόχου μέλους  520,50 ευρώ.

• Σύνταξη γήρατος θανόντος/ουσης 1.081,17 ευρώ (αρχική απονομή 12/2009).

Θάνατος πριν το νόμο Κατρούγκαλου: Σύνταξη δικαιοδόχου μέλους 756,81 ευρώ.  Θάνατος μετά το νόμο Κατρούγκαλου: Σύνταξη δικαιοδόχου μέλους  435,98 ευρώ.

• Σύνταξη γήρατος θανόντος/ουσης 855,69 ευρώ (αρχική απονομή 10/2009).

Θάνατος πριν το νόμο Κατρούγκαλου: Σύνταξη δικαιοδόχου μέλους 598,98 ευρώ.  Θάνατος μετά το νόμο Κατρούγκαλου: Σύνταξη δικαιοδόχου μέλους 384,00 ευρώ (εθνική σύνταξη-κατώτατο όριο).

• Σύνταξη γήρατος θανόντος/ουσης 600,90 ευρώ (αρχική απονομή 11/2015).

Θάνατος πριν το νόμο Κατρούγκαλου: Σύνταξη δικαιοδόχου μέλους 420,63 ευρώ.  Θάνατος μετά το νόμο Κατρούγκαλου: Σύνταξη δικαιοδόχου μέλους 384,00 ευρώ(εθνική σύνταξη-κατώτατο όριο)

Κλείνοντας, αφού κάνουμε απλή μόνο αναφορά στα τεράστια οργανωτικά και λειτουργικά προβλήματα που αντιμετωπίζει ο ΕΦΚΑ, οφείλουμε ενημερωτικά να περιγράψουμε τις περιπτώσεις εκείνες που ακόμα δεν αντιμετωπίζονται λόγω μη ύπαρξης λογισμικού και αφορούν σε: α) Παράλληλο χρόνο ασφάλισης μεταξύ διαφορετικών ταμείων (για παράδειγμα ΙΚΑ και ΟΑΕΕ), β) Αιτούντες προς συνταξιοδότηση οι οποίοι έχουν πολλαπλή ασφάλιση από το 2002 και μετά (δηλαδή δύο τουλάχιστον εργοδότες και περισσότερες από 25 ημέρες ασφάλισης το μήνα), γ) Συνταξιούχους αναπηρίας οι οποίοι ζητάνε να μετατραπεί η σύνταξή τους σε γήρατος, δ) Αιτούντες συνταξιοδότησης οι οποίοι είναι εργαζόμενοι σε ΝΠΔΔ, ε) Αιτούντες οι οποίοι δικαιούνται το επίδομα απολύτου αναπηρίας ή συμπαράστασης κι έχουν λάβει την αρχική τους σύνταξη μετά τη ψήφιση του νόμου Κατρούγκαλου, στ) Διαδοχική ασφάλιση, όπου ο τελευταίος φορέας δεν είναι υποχρεωμένος για τη χορήγηση συντάξεως, ζ) Συντάξεις θανάτου από εργατικό ατύχημα ή νέων ασφαλισμένων που δεν έχουν συνταξιοδοτηθεί ή ήταν ασφαλισμένοι με διαδοχική ασφάλιση.

Σύμφωνα με το ν. Κατρούγκαλου, για ασφαλισμένους με περισσότερα από 25 έτη ασφάλισης η μείωση των συντάξεών τους είναι δεδομένη και κυμαίνεται μεταξύ 15% και 25%!