Γιώργος Παυλόπουλος
Οι Ευρωπαίοι δηλώνουν πως θα συνεχίσουν να τηρούν τη συμφωνία του 2015 για το Ιράν, ενώ Μέρκελ και Μακρόν απαιτούν πλέον η ΕΕ να απογαλακτιστεί από τις ΗΠΑ και να παίξει αυτόνομο ρόλο –πολιτικά και στρατιωτικά– καθώς γνωρίζουν ότι μόνο έτσι μπορούν να προασπίσουν τα συμφέροντα και τα κέρδη του κεφαλαίου τους. Εντύπωση προκαλεί η ήπια στάση της Μόσχας.
Ισραήλ και Σαουδική Αραβία ήταν οι μοναδικές χώρες που πανηγύρισαν την απόφαση του Τραμπ να τινάξει στον αέρα τη συμφωνία του 2015 για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Ειδικά ο (φίλος του Τσίπρα, της Ελλάδας και της Κύπρου…) Νετανιάχου, δεν χρειάστηκε παρά ελάχιστο χρόνο για να εκδηλώσει τη χαρά του: Μόλις μία ώρα μετά τη σχετική ανακοίνωση, το βράδυ της Τρίτης, οι Ισραηλινοί έπληξαν στρατιωτικές εγκαταστάσεις στη Συρία στις οποίες βρίσκονταν ιρανικές μονάδες. Και ένα 24ωρο αργότερα, εξαπέλυσαν τη σφοδρότερη επίθεση στο συριακό έδαφος από τις αρχές του πολέμου, το 2011, στοχεύοντας πάλι τους Ιρανούς και τις υποδομές τους.
Η δικαιολογία που προέβαλαν ήταν, αφενός, ότι είχαν δεχθεί επίθεση με ιρανικές ρουκέτες στα κατεχόμενα από τους ίδιους Υψώματα του Γκολάν και, αφετέρου, ότι η Τεχεράνη επιδιώκει να μετατρέψει τη Συρία σε μια προκεχωρημένη βάση από την οποία θα τους επιτίθεται διαρκώς. Μάλιστα, το σενάριο αυτό υιοθετήθηκε σχεδόν αυτομάτως από τους Δυτικούς — όχι μόνο από τους Αμερικανούς, όπως θα ήταν αναμενόμενο, αλλά και από την ΕΕ, η οποία αναγνώρισε επισήμως «το δικαίωμα του Ισραήλ στην αυτοάμυνα», ζητώντας παράλληλα «αυτοσυγκράτηση». Επανέλαβε, δηλαδή, αυτό που κάνει ακόμη και όταν σφαγιάζονται και διώκονται οι Παλαιστίνιοι ή εποικίζονται τα εδάφη τους…
Έτσι, όπως συνέβη και με τις πρόσφατες πυραυλικές επιθέσεις κατά της Συρίας, στις οποίες Γαλλία και Βρετανία συμμετείχαν χέρι-χέρι με τις ΗΠΑ, οι δήθεν φιλειρηνικοί Ευρωπαίοι απέδειξαν ξανά ότι αυτό που τους ενδιαφέρει δεν είναι ούτε η νομιμότητα, ούτε τα δικαιώματα των λαών. Είναι, από τη μία, να μην χάσουν οι επιχειρήσεις τους τις μεγάλες ευκαιρίες κερδοφορίας που υπάρχουν στις αγορές της περιοχής, με πρώτη και καλύτερη του Ιράν των 80 εκατομμυρίων και, από την άλλη, να είναι παρόντες στη μεγάλη μοιρασιά που βρίσκεται σε εξέλιξη στη Μέση Ανατολή και τη νοτιοανατολική Μεσόγειο, από όσο το δυνατόν καλύτερη θέση.
Αυτοί ακριβώς είναι και οι λόγοι της εναντίωσής τους στην απόφαση του Τραμπ. Δεν είναι τυχαίο, εξάλλου, ότι ο Γάλλος υπουργός Εξωτερικών, λε Ντριάν, έσπευσε να συναντηθεί με τη διοίκηση της πετρελαϊκής Τοτάλ, που σχεδιάζει μεγάλες μπίζνες στο Ιράν, καθώς και με τους επικεφαλής άλλων μεγάλων επιχειρήσεων που έχουν καταστρώσει φιλόδοξα σχέδια από τη στιγμή που άρχισε να αίρεται το εμπάργκο — συναντήσεις που συνοδεύτηκαν από την κατηγορηματική διαβεβαίωση ότι το Παρίσι θα προασπίσει με κάθε τρόπο τα συμφέροντα των γαλλικών εταιριών. Κάτι ανάλογο έκανε και η κυβέρνηση του Βερολίνου, στο φόντο της οργισμένης αντίδρασης της Ένωσης Γερμανών Βιομηχάνων, που ανέφερε χωρίς περιστροφές ότι η επαναφορά των κυρώσεων κατά του Ιράν και η κατάργηση της συμφωνίας του 2015 απειλεί να κλείσει μια αγορά η οποία μόλις είχε αρχίσει να ανοίγει.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει, πάντως, η στάση της Ρωσίας απέναντι στα όσα συνέβησαν αυτή την εβδομάδα. Αρχικά, η αντίδρασή της στις ανακοινώσεις Τραμπ ήταν ασυνήθιστα ήπια και περιορίστηκε στη διευκρίνιση ότι η συμφωνία για το Ιράν παραμένει σε ισχύ και θα υπάρξουν διαπραγματεύσεις με τους Ευρωπαίους για τα επόμενα βήματά τους. Η συνέχεια, όμως, προκάλεσε πράγματι αίσθηση: Την ώρα που ο βασικός της σύμμαχος στην περιοχή δεχόταν τους ισραηλινούς πυραύλους, η Μόσχα τηρούσε τακτική ίσων αποστάσεων, καλώντας τους πάντες να αποκλιμακώσουν την ένταση. Και το κερασάκι στην τούρτα: Η ισραηλινή επιχείρηση της Τετάρτης εκδηλώθηκε λίγες ώρες μετά την παρέλαση στην Κόκκινη Πλατεία για την επέτειο της αντιφασιστικής νίκης, όπου επίτιμος προσκεκλημένος στο πλευρό του Πούτιν ήταν ο Νετανιάχου!
Το πρώτο συμπέρασμα θα μπορούσε να είναι ότι η ρωσική ισχύς έχει μάλλον υπερεκτιμηθεί και, τελικά, δεν μπορεί να εμποδίσει Αμερικανούς και Ισραηλινούς να κάνουν αυτό που θέλουν. Μια δεύτερη σκέψη είναι ότι ο Πούτιν δεν θα διστάσει να πουλήσει ακόμη και το Ιράν (και φυσικά τον Άσαντ), εάν πρόκειται να πετύχει κάποιο καλό ντιλ με τους πραγματικά ισχυρούς. Όσο για την τρίτη εκδοχή, προκαλεί φρίκη, καθώς θέλει τη Ρωσία κάποια στιγμή να απαντά και την πυρκαγιά να γίνεται ανεξέλεγκτη.
