Σίγησε η φωνή ενός πολυμήχανου τυχοδιώκτη που έζησε για την επανάσταση, την Κούβα και το λαό της, γράφοντας εξαιρετικά μυθιστορήματα για τη Λατινική Αμερική, τα πάθη και τους ανθρώπους της
Μάκης Γεωργιάδης
Η γραφή του Ντανιέλ Τσαβαρία (1933-2018)) υπήρξε αμείλικτα χειμαρρώδης. Έμοιαζε με ένα παροιμιώδες ομοίωμα της ζωής του η οποία εκτυλίχθηκε σαν παραμύθι. Στο πρόσωπό του η ισπανόφωνη λογοτεχνία και τα γράμματα της Λατινικής Αμερικής βρήκαν έναν απαράμιλλου ύφους παραμυθά, ο οποίος σημάδεψε με τα έργα του το δεύτερο μισό του 20ού αιώνα και τις αρχές του 21ου. Αυτόν τον παραμυθά, αυτόν τον πολυμήχανο επαναστάτη, τυχοδιώκτη συγγραφέα ο οποίος γεννήθηκε Ουρουγουανός αλλά πολιτογραφήθηκε και πέθανε Κουβανός, έχασε όχι απλώς η πατρίδα του αλλά άπασα η παγκόσμια λογοτεχνική κοινότητα στις 6 Απριλίου σε ηλικία 85 ετών.
Ο Τσαβαρία υπήρξε ένα συγκλονιστικό παράδειγμα διεθνιστή. Ενός ανθρώπου στο αίμα του οποίου έρρεε η φλόγα της επανάστασης, της αυτοβελτίωσης, της αυτομόρφωσης και της αέναης προσφοράς σε ένα λαό ο οποίος τον υποδέχτηκε σαν δικό του παιδί. Δεν είναι όλα αυτά μικρά κατορθώματα για έναν άνθρωπο ο οποίος μέχρι και τα 50 του δεν είχε πιάσει μολύβι για να συγγράψει.
Έχει ιδιαίτερη αξία να σημειώσει κανείς ότι εκτός από τη γοητεία που άσκησε η προσωπική του περιπέτεια και η δύσκολη ζωή μέχρι να καταφέρει να φτάσει με αεροπειρατεία στην Κούβα το 1969, σημασία έχει η καλλιτεχνική και πολιτική αξία των έργων του. Ο Ντανιέλ Τσαβαρία δεν δίστασε να γράψει και να αναμετρηθεί με σύγχρονα μεγάλα ζητήματα, προσεγγίζοντάς τα με ένα διεξοδικό και πρωτοποριακό για συγγραφέα με μη ειδικές γνώσεις τρόπο. Η βιοτεχνολογία, η γενετική, ο σύγχρονος τρόπος ζωής συμβαδίζουν στο έργο του Τσαβαρία με τα απελευθερωτικά κινήματα και τα αντάρτικα της Λατινικής Αμερικής και οι σελίδες των βιβλίων του, εκτός από τους Τουπαμάρος, περιέχουν θέματα αναφερόμενα στην κλασική αρχαία γραμματεία με χαρακτηριστικότερο ίσως παράδειγμα σε αυτό τον τομέα το μυθιστόρημά του «Το Μάτι της Θεάς». Δεν δίστασε να στηλιτεύσει ανελέητα την καταπίεση των λαών της Λατινικής Αμερικής, τις πολυεθνικές και τη λογική του κέρδους, την αποξένωση και την αλλοτρίωση. Όλα αυτά συνδυάζοντας την καταιγιστική γραφή του με ένα ιδιαίτερο χιούμορ το οποίο τον έκανε αγαπητό και αναγνωρίσιμο πολύ πέραν των συνόρων της Κούβας και της Λατινικής Αμερικής.
Όπως σημείωσε ο μεταφραστής των έργων του στα ελληνικά, Κρίτων Ηλιόπουλος, ο Τσαβαρία ήταν «αντάρτης, ταξιδευτής, αεροπειρατής, καθηγητής αρχαίων ελληνικών στην Αβάνα, καλοφαγάς, πότης και μοναδικός αφηγητής ιστοριών. Πάντα με το μέρος των κοινωνικά αδικημένων». Αυτά τα λίγα, μεστά λόγια χωρούν όλη από τη σχεδόν παραμυθένια αλλά αληθινή ζωή ενός πολυμήχανου λατίνου Οδυσσέα ο οποίος μπάρκαρε από νεαρός, ερωτεύτηκε με πάθος, βρέθηκε από την Ευρώπη ως τις ζούγκλες του Αμαζονίου, κάνοντας ενδιάμεσα το χρυσοθήρα και τον λαθρέμπορο ουίσκι, προτού συνδεθεί στενά με τον αντάρτικο στρατό του Φιντέλ και του Τσε και φτάσει ως την Κούβα ως αεροπειρατής στα 1969, όπου και παρέμεινε αφοσιωμένος στην επανάσταση και στη νέα του πατρίδα ως το τέλος της γεμάτης περιπέτειας ζωής του. Ο ίδιος, καθώς ήταν πολύγλωσσος, διατέλεσε, εκτός από καθηγητής αρχαίων ελληνικών και λατινικών στο Πανεπιστήμιο της Αβάνας, επίσημος μεταφραστής γερμανικών στο υπουργείο Εξωτερικών της Κούβας μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του ΄80. Πολλά από τα μυθιστορήματα του κυκλοφορούν στην Ελλάδα από τις εκδόσεις opera όπως: «Χαιρετίσματα στο Θείο», «Αν με ξαναδείτε γράφτε μου», «Το κόκκινο στο φτερό του παπαγάλου», «Το μάτι της Θεάς» ,«Είδα να φτάνει ένας γέρος» κ.ά. O don Chava, όπως ήταν το προσωνύμιο του πολυδιαβασμένου συγγραφέα, αποχαιρέτισε αυτό τον κόσμο αφήνοντας σημαντική παρακαταθήκη και ένα λογοτεχνικό έργο άξιο αναφοράς για τη λογοτεχνία της Νότιας Αμερικής. Το αποτύπωμα που άφησε στα γράμματα όπως και στη ζωή αποτελούν ένα σημείο έμπνευσης για τους νέους παραμυθάδες που μέλλει να γεννήσει όχι μόνο αυτή η γωνιά της γης αλλά για όλους όσοι επιχειρήσουν να ιστορήσουν τον κόσμο και τους ανθρώπους όπου γης. Γι’ αυτό και αξίζει να διαβαστεί από μικρότερους και μεγαλύτερους αναγνώστες αυτός ο συγγραφέας που με παράδειγμα ζωής απέδειξε πως τίποτα στη ζωή δεν είναι ακατόρθωτο!
