Το Πριν είδε και προτείνει τη θεατρική παράσταση «Ο τελευταίος αντάρτης» που αφηγείται την ιστορία της τελευταίας ομάδας του ΔΣΕ στον Γράμμο μέσα από τους μονολόγους πέντε γυναικών και την παρουσία στη σκηνή του 93χρονου Τάκη Σάντρα, τελευταίου εν ζωή μέλους της ομάδας. Συζητάμε με τα μέλη της θεατρικής ομάδας 2510.
Κείμενο-συνέντευξη: Βάλια Μαστοροδήμου.
Η Κωνσταντίνα μάς συστήνει την παράσταση: Πρόκειται για την ιστορία της τελευταίας ομάδας του ΔΣΕ στο Γράμμο. 5 ιστορίες, 5, γυναικών, μαχητριών της ομάδας. Η θεατρική αφήγηση ενισχύεται από τη βιωματική, εν σκηνή, του 93χρονου Τάκη Σάντρα, τελευταίου εν ζωή μέλους της ομάδας.
Πώς δούλεψαν; Ο σκηνοθέτης εξηγεί: «Θελήσαμε να αποφύγουμε την παγίδα μιας “ηρωικού τύπου” αφήγησης και απεικόνισης ή του “διδακτισμού” ή ενός κειμένου-“μανιφέστου”. Εάν δεν υπηρετήσεις με σεβασμό την ξεχωριστή αισθητική γλώσσα κάθε Τέχνης, κινδυνεύεις να υπονομεύσεις τον ίδιο της το στόχο. Επιλέξαμε λοιπόν μια σύνθεση θεατρικής απεικόνισης, μουσικής ζωντανής και βιωματικής αφήγησης, ώστε να συνδέσουμε την “ιστορικότητα” με το σήμερα. Να αποφύγουμε τη “μουσειακή αναφορά”, αλλά και μια μεταμοντέρνα αισθητική που θα υπονόμευε τη διαχρονικότητα. Η παρουσία του Τάκη Σάντρα λειτουργεί διπλά: αφενός “μπρεχτικά”, καταργώντας το όριο μεταξύ θεατή/ηθοποιού, πραγματικού/φανταστικού, Τέχνης και Ζωής. Αφετέρου “αριστοτελικά”: το στοιχείο της “κάθαρσης” ενδυναμώνεται από μια παρουσία ουσιαστικά –και όχι τυπικά– εξωχρονική».
Η Ήρα και η Αλεξάνδρα προσδιορίζουν το στίγμα της παράστασης. «Θα θέλαμε η παράσταση να αποτελέσει άλλον έναν μικρό αγώνα, μια αντισυστημική ρωγμή. Ο λαϊκός στρατός ήρθε αντιμέτωπος με έναν πάνοπλο στρατό που είχε σύμμαχο την αστική τάξη και τις ΗΠΑ. Τους έδινε δύναμη το ότι πάλευαν για τη ζωή τους. Από αυτό μπορούμε και εμείς να αντλήσουμε δύναμη και αισιοδοξία». Η Ορσαλία σχολιάζει σχετικά με την τάση ιστορικού αναθεωρητισμού: «Επιχειρείται η απαράδεκτη και προκλητική ταύτιση του ναζισμού με τις δυνάμεις που τον συνέτριψαν. Δεν έχει να κάνει μόνο με το παρελθόν η προσπάθεια αυτή. Είναι προάγγελος πολέμων και επίθεσης ενάντια σε κάθε δικαίωμα και ελευθερία». Παράλληλα, η βία της εξουσίας και η λαϊκή αντι-βία απασχολούν την παράσταση. «Η άμεση βία που ασκούσε η κυβέρνηση τότε και η έμμεση βία που ασκεί σήμερα η κυβέρνηση στοn λαό δεν θα έπρεπε να επιτραπεί».
Όπως επισημαίνει η Μαρία, «Η τέχνη δεν πρέπει να είναι ακίνδυνη. Η τέχνη που μένει στις συνειδήσεις και είναι πρωτοποριακή ιστορικά, όταν έρχεται σε σύγκρουση με όποιο σύστημα εκμετάλλευσης, εξουσίας και καταπίεσης. Πιστεύουμε πως είναι καθήκον της τέχνης να κινητοποιήσει, “αλλιώς θα μείνουν τα τραγούδια μας πάνω στις σκάλες των αιώνων ταριχευμένα, ωραία ανώφελα πουλιά”, όπως είπε ο Ρίτσος».
Καταπιάστηκαν με τη συμμετοχή των γυναικών στο αντάρτικο και την έμφυλη (παρα)κρατική βία στον Εμφύλιο. «Πάνω από 30% του ΔΣΕ ήταν γυναίκες, πρωτοφανής συμμετοχή σε λαϊκό πόλεμο. Τα πρόσωπα που «υποδυόμαστε» είναι πραγματικά. Παρακολουθούμε τη διαδρομή τους, από τη πλατεία του χωριού (που ήταν ολόκληρος ο κόσμος γι’ αυτές) έως το τέλος, στις κορυφογραμμές του Γράμμου. Πώς και γιατί έφτασαν εκεί; Πώς προχωράει η κοινωνική συνείδηση του ανθρώπου; Τα αιτήματα για απελευθέρωση της γυναίκας και για κοινωνική απελευθέρωση είναι αλληλένδετα», λέει η Ορσαλία και η Αλεξάνδρα συμπληρώνει: «Η Εθνική Αλληλεγγύη καταγράφει 165 βιασμούς μεταξύ Φεβρουαρίου 1945 και Μαρτίου 1946. Το υπόμνημα του ΔΣΕ προς τον ΟΗΕ, έναν χρόνο αργότερα, αναφέρει 211 στη μισή χώρα. Δεν διαθέτουμε στατιστικές για τη φάση κλιμάκωσης του πολέμου. Αλλά οι αριθμοί δεν αντανακλούν τα πραγματικά μεγέθη, αφού πρόκειται μόνο για τα καταγγελθέντα περιστατικά, ένα ελάχιστο κλάσμα του συνόλου. Οι καταγγελίες προϋπέθεταν αξιοθαύμαστο θάρρος εκ μέρους των μηνυτριών. Ο φόβος για χειρότερα αντίποινα εξανάγκαζε τα περισσότερα θύματα σε σιωπή».
Η παράσταση «μιλάει» στις συνειδήσεις των ανθρώπων που αγωνίζονται και ενοχλεί τους πιο μαύρους εκφραστές του συστήματος. Η Χρυσή Αυγή στοχοποίησε την παράσταση και τον Σάντρα. Η ομάδα απαντάει: «Ο Τάκης Σάντρας, δις καταδικασμένος σε θάνατο για απόδραση από τη Μακρόνησο, πολλαπλά βασανισμένος, εξορισμένος και παρτιζάνος του ΔΣΕ, είναι ένα σύμβολο. Και το κυριότερο: επιζών και μάρτυρας μιας περιόδου όπου τα ιδεολογικά αδέρφια της Χρυσής Αυγής έσπειραν το θάνατο και τη φρίκη. 700.000 νεκροί ήταν το τίμημα που πλήρωσε ο λαός μας. Εμείς θα συνεχίσουμε να υπηρετούμε τον διαρκή αγώνα της μνήμης ενάντια στη λήθη».
Συντελεστές:
Κείμενο-Σκηνοθεσία: Ανδρέας Ζαφείρης, Θεατρική Ομάδα 2510
Ηθοποιοί:
Μαρία Καλαϊτζή
Ήρα Μακφέιλ
Κωνσταντίνα Μάργα
Ορσαλία Πιπίδη
Αλεξάνδρα Χουλάκη
Στη σκηνή επίσης: Τάκης Σάντρας
Music on Stage: Γιώργος Μούχος, κιθάρα
Μαριέττα Τσακμικλή, σαξόφωνο
Παραστάσεις:
Σάββατο 24/3/18: 21.00,
Κυριακή 25/3/18 19.30
Σάββατο 31/3/18 21:00
Κυριακή 1/4/18 19:30
Εισιτήρια: Γενική είσοδος 10€, Φοιτητικό/Ανέργων 8€
Οnline ticketing: www.pktheater.gr
Θέατρο ΠΚ
Διεύθυνση: Κασομούλη 30 & Ρενέ Πυώ 2 (Σταθμός Μετρό Νέος Κόσμος, Τραμ: Στάση Νέος Κόσμος, Λεωφορείο: 024 – Στάση Κασομούλη)
Τηλέφωνο: 210 9011677
Σελίδα της θεατρικής ομάδας 2510 στο facebook
