Γιάννης Σωκράτους
Στα ζητήματα γεωπολιτικής όλοι οι υποψήφιοι είναι υπέρμαχοι της συνεργασίας με το Ισραήλ. Ο Μαλάς του ΑΚΕΛ προσπαθεί, κάπως, να διαφοροποιηθεί σε σχέση με την ευθυγράμμιση με ΗΠΑ και ΝΑΤΟ, όμως και αυτός θεωρεί πρότυπο το κράτος του Ισραήλ.
Οι προεδρικές εκλογές στην Κύπρο διεξάγονται μέσα σε ένα ζοφερό πολιτικό τοπίο που δίνει την αίσθηση ότι τίποτα ουσιαστικό δεν έχει αλλάξει, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά τις κυρίαρχες πολιτικές δυνάμεις και τους επίδοξους διαχειριστές του αστικού κράτους που διεκδικούν την ψήφο του λαού.
Όταν στις προηγούμενες εκλογές η Κύπρος έμπαινε σε καθεστώς μνημονίου, κανένας υποψήφιος δεν ήταν διατεθειμένος να συγκρουστεί. Σήμερα, πέντε χρόνια μετά, τα ίδια πρόσωπα –οι τρεις πρώτοι σε ψήφους το 2013– που έθεταν εκβιαστικά διλήμματα τύπου μνημόνιο ή χρεοκοπία και επέβαλαν ως μονόδρομο τις αντιλαϊκές πολιτικές που εκπορεύονταν από το ντόπιο κεφάλαιο αλλά και την ευρωπαϊκή ελίτ, είναι ξανά υποψήφιοι, υποσχόμενοι στον λαό καλύτερες μέρες, όπως και τα κόμματα που τους στηρίζουν.
Χάρη σε αυτή την ευρύτερη συναίνεση, ο Αναστασιάδης, ως επικεφαλής της κυβέρνησης που σφράγισε το μνημόνιο με το κούρεμα καταθέσεων και τη σκληρή πολιτική λιτότητας σε όλη την διάρκεια της θητείας της, εμφανίζεται ο επικρατέστερος για επανεκλογή. Ενώ αρχικά προκάλεσε μια πρωτοφανή λαϊκή οργή, στη συνέχεια κατάφερε να εδραιώσει την κοινωνική ειρήνη και την ταξική συνεργασία και εμφανίζει σήμερα ως επίτευγμα τη δήθεν έξοδο από τα μνημόνια και την κρίση.
Η πραγματικότητα, φυσικά, είναι πολύ διαφορετική. Η νεοφιλελεύθερη λαίλαπα συνεχίζεται με αμείωτους ρυθμούς και στην υποτιθέμενη «μεταμνημονιακή» περίοδο, με περικοπές μισθών, συντάξεων και κοινωνικών παροχών, τσάκισμα των συλλογικών συμβάσεων, εκποιήσεις σπιτιών, κατάργηση της κυριακάτικης αργίας και ελαστικές μορφές εργασίας, ιδιωτικοποιήσεις λιμανιών και άλλων οργανισμών, λεηλασία του ταμείου κοινωνικών ασφαλίσεων, διάλυση της δημόσιας υγείας και παιδείας. Ενώ συνεχίζεται και η ομηρία από την τρόικα, αφού σε συμφωνία με την κυβέρνηση συνεχίζουν να επιβάλουν μέτρα μέχρι την αποπληρωμή του 75% του δημοσίου χρέους.
Ο καινούργιος υποψήφιος σε σχέση με τις προηγούμενες προεδρικές, είναι ο πρόεδρος του ΔΗΚΟ Παπαδόπουλος, που ηγείται μιας συμμαχίας κομμάτων του λεγόμενου ενδιάμεσου χώρου. Διεκδικεί με αξιώσεις, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, την είσοδο στον δεύτερο γύρο, όμως, όσο κι αν πασχίζει να δείξει το αντίθετο, δεν διαφοροποιείται σχεδόν καθόλου από την πολιτική της κυβέρνησης, αφού στήριξε όλα τα μνημονιακά και αντιλαϊκά νομοσχέδια, καθώς και τις ιδιωτικοποιήσεις. Άλλωστε, ήταν ο μεγαλύτερος υπερασπιστής των τραπεζικών συμφερόντων από την περίοδο με το σκάνδαλο της Λαϊκής και των πρώτων μέτρων που επέβαλε η τρόικα, όταν ακόμα κυβερνούσε ο Χριστόφιας του ΑΚΕΛ.
Το ΑΚΕΛ κατεβαίνει στις εκλογές με τον φιλελεύθερο τεχνοκράτη Μαλά, που ήταν υποψήφιος και το 2013 και δεν έχει αλλάξει ριζικά τις θέσεις του αλλά ούτε είχε κάποια αξιοσημείωτη παρουσία στην πολιτική σκηνή από τότε μέχρι σήμερα. Ειδικότερα, σε σχέση με τις πολιτικές της κυβέρνησης Αναστασιάδη, όχι μόνο δεν διαφωνεί επί της ουσίας, αλλά δηλώνει ακόμα και σήμερα ότι τόνιζε τότε στον Αναστασιάδη ότι πρέπει να υπογράψει άμεσα μνημόνιο. Ενδεικτικό της (νέο)φιλελεύθερης πορείας της ηγεσίας του ΑΚΕΛ είναι ότι πριν να πάρει το χρίσμα ξανά ο Μαλάς, πρώτη επιλογή ήταν ο μεγαλοεπιχειρηματίας Μάικ Σπανός. Ο ιδιοκτήτης και διευθυντής εταιριών, στέλεχος πολυεθνικών τραπεζών, υπέρμαχος των ιδιωτικοποιήσεων και εκποιήσεων, που έχει δηλώσει, μεταξύ άλλων, ότι η τρόικα είναι «ναυαγοσώστες μας», το μνημόνιο αναγκαίο «σωφρονιστικό πρόγραμμα» και η μείωση των μισθών απαραίτητη. Τελικά ο… υπερβάλλων ζήλος του ανάγκασε την ηγεσία να τον αποσύρει και να στραφεί ξανά στον Μαλά ο οποίος, ως υπουργός Υγείας επί κυβέρνησης Χριστόφια, ήταν αυτός που πέρασε το πρώτο άτυπα «μνημονιακό νομοσχέδιο» στον χώρο της υγείας με τις χρεώσεις στις πρώτες βοήθειες, τις ιατρικές εξετάσεις και τα φάρμακα.
Εκεί που φαίνεται να ξεχωρίζει κάπως από τους υπόλοιπους ο Μαλάς, είναι οι δεσμεύσεις περί διαχωρισμού κράτους και εκκλησίας και αλλαγής των βιβλίων της ιστορίας με επίκεντρο μια πιο ανθρωποκεντρική παιδεία με δικοινοτικό χαρακτήρα, ζητήματα όμως που και η κυβέρνηση Χριστόφια εξέφρασε αρχικά την πρόθεση να τα υλοποιήσει, όμως στην πράξη δεν άλλαξε τίποτα.
