Το ισπανικό κράτος γνωρίζει πολύ καλά ότι το ρήγμα που προκλήθηκε στις κοινωνικές συνειδήσεις μετά τα γεγονότα του δημοψηφίσματος, ο αγώνας για αυτοδιάθεση που μετετράπηκε σε ένα ιδιόμορφο λαϊκό ρεύμα υπέρ της δημοκρατίας και των κοινωνικών δικαιωμάτων, μπορεί να προβεί άκρως επικίνδυνο αν ριζοσπαστικοποιηθεί περαιτέρω.
του Βαγγέλη Μόσχου
Στη σκιά της εφαρμογής του άρθρου 155 του ισπανικού συντάγματος από την κυβέρνηση Ραχόι διεξάγονται οι εκλογές της 21ης Δεκεμβρίου στην Καταλονία, αφού μέσω αυτού ανετράπη η προηγούμενη κυβέρνηση και ο πρόεδρός της Κάρλες Πουτζδεμόντ, ο οποίος βρίσκεται «αυτοεξόριστος» στο Βέλγιο. Και ενώ το ήρεμο κοινοβουλευτικό κλίμα έχει επιστρέψει για τα καλά τον τελευταίο μήνα, τίποτα δεν λέει να σβήσει τη μνήμη όσων προηγήθηκαν. Στο φόντο του δημοψηφίσματος και της άγριας καταστολής και αυταρχικότητας που επέδειξε το ισπανικό κράτος, η Μαδρίτη έχει εφαρμόσει και αυτή, όπως συμβαίνει το τελευταίο διάστημα με πολλά κράτη της ΕΕ, μια δική της μόνιμη κατάσταση «εκτάκτου ανάγκης».
Το ισπανικό κράτος φοβάται την πιθανότητα αποσταθεροποίησης αλλά δεν φοβάται καθόλου τους καταλανούς πολιτικούς «λαγούς» των Βρυξελλών, ούτε τον ηγέτη του μεγαλύτερου ανεξαρτησιακού κόμματος ERC (Δημοκρατική Αριστερά της Καταλονίας), Οριόλ Ζουνκέρας, ο οποίος ευρισκόμενος έγκλειστος στις ισπανικές φυλακές –και μάλιστα καθ’ όλη τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου(!)– αποφάσισε να αναγνωρίσει την εφαρμογή του άρθρου 155, δίνοντας ένα μεγάλο πολιτικό άλλοθι στην ισπανική κυβέρνηση και όλες τις προηγούμενες κινήσεις της. Το ισπανικό κράτος, έμπειρο στην αντιμετώπιση των κοινωνικών κινημάτων, γνωρίζει πολύ καλά ότι το ρήγμα που προκλήθηκε στις κοινωνικές συνειδήσεις μετά τα γεγονότα του δημοψηφίσματος, ο αγώνας για αυτοδιάθεση που μετετράπηκε σε ένα ιδιόμορφο λαϊκό ρεύμα υπέρ της δημοκρατίας και των κοινωνικών δικαιωμάτων, μπορεί να προβεί άκρως επικίνδυνο αν ριζοσπαστικοποιηθεί περαιτέρω — και αυτό είναι που φοβάται.
Δεν έχει, από την άλλη, κανένα πρόβλημα να συνεχίζει να παίζει ένα παιχνίδι με τους καταλανούς αστούς πολιτικούς, οι οποίοι αποδέχτηκαν πλήρως την πολιτική της Μαδρίτης με την ουρά στα σκέλια. Αφήνοντας, μάλιστα, να διαρρεύσει από κυβερνητικές πηγές το τελευταίο διάστημα πως εξετάζεται το ενδεχόμενο να παραχωρηθεί στις αρχές της Καταλονίας μεγαλύτερος έλεγχος των οικονομικών της, αν η νέα κυβέρνηση που θα προκύψει δεν «παραβιάζει το Σύνταγμα».
Οι δημοσκοπήσεις των τελευταίων ημερών δίνουν ίσες, πρακτικά, πιθανότητες τόσο στα σενάρια σχηματισμού μιας κυβέρνησης «υπέρ της ανεξαρτησίας» όσο και σε εκείνα που προβλέπουν ότι κάτι τέτοιο δεν θα καταστεί, τελικά, δυνατό. Σημειώνεται ότι υπέρ της ανεξαρτησίας τάσσεται τόσο η εκλογική λίστα «Ενωμένοι για την Καταλονία» με επικεφαλής των έκπτωτο Πουτζδεμόντ, που συγκροτείται γύρω από το Δημοκρατικό Κόμμα Καταλονίας (PdC), όσο και η σοσιαλδημοκρατική ERC η οποία κονταροχτυπιέται για την πρώτη θέση στις εκλογές με το κόμμα των Ciutadants. Οι «Πολίτες» –κόμμα αντίστοιχο με το εγχώριο «Ποτάμι» και ακροδεξιό αρχηγό– ιδρύθηκαν το 2005 από εκείνο το τμήμα της καταλανικής αστικής τάξης το οποίο ήταν σκληρά αντίθετο στην ανεξαρτησία και προσδεμένο στο ισπανικό κράτος. Από τότε, το κόμμα του Αλμπέρ Ριβέρα έχει αποκτήσει παν-ισπανική εμβέλεια, ενώ μετά την άγρια επίθεση του Ραχόι στην Καταλονία, έχει σημειώσει ραγδαία δημοσκοπική άνοδο, τόσο στα ισπανικά όσο και στα καταλανικά γκάλοπ.
Από την πλευρά του, το Λαϊκό Κόμμα, που έχει παραδοσιακά χαμηλά ποσοστά στην Καταλονία, εμφανίζεται να συντρίβεται, ενώ οι Σοσιαλιστές είναι σε άνοδο, εκφράζοντας και αυτοί την ψήφο αντίθεσης στην ανεξαρτησία, με σοσιαλδημοκρατικό προσωπείο.
Τέλος, τα δύο κόμματα που αυτοπροσδιορίζονται στον χάρτη της «αριστεράς», το αριστερό, αντικαπιταλιστικό και ανεξαρτησιακό CUP και ο σοσιαλδημοκρατικός συνασπισμός Catalunya en Comú-Podem, μένουν εκλογικά στάσιμα. Το μεν CUP πληρώνει την πολιτική «ουράς» στα σχέδια των καταλανών αστών, οι οποίοι πήδηξαν νωρίς από την βάρκα της ανεξαρτησίας, καθώς και τη μη δυνατότητα περιγραφής ενός πολιτικού σχεδίου ρήξης με υποκείμενο τον οργανωμένο λαό, βασιζόμενο στην προηγούμενη κινηματική εμπειρία. Ο δε συνασπισμός που έχουν συγκροτήσει οι Podemos, η Ενωμένη Αριστερά και αυτόνομα κινήματα, μπορεί να αποτελέσει μεν ρυθμιστικό παράγοντα μεταξύ «ανεξαρτησιακών» και «συνταγματικών», μένει παρόλα αυτά δημοσκοπικά στάσιμος σε ένα σχετικά μικρό ποσοστό, παρότι στις ισπανικές βουλευτικές εκλογές κερδίζει κατά κράτος στην Καταλονία, ενώ έχει εκλέξει και την δήμαρχο της Βαρκελώνης
