Το προηγούμενο διάστημα γίναμε μάρτυρες της υπόθεσης του αν θα εμφανιστεί με τα χρώματα της εθνικής Ελλάδος μπάσκετ, στο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα που έχει ήδη ξεκινήσει, ο Γιάννης Αντετοκούνμπο. Ένα θέμα που μάλλον θα είχε ελάχιστη σημασία, αν ο Αντετοκούνμπο δεν είναι όλα αυτά που είναι. Απο μπασκετική σκοπιά, ένας superstar του NBA. Απο κοινωνική σκοπιά, ένα παιδί που για χρόνια ήταν στο περιθώριο. Ένας μετανάστης απο τη Νιγηρία που για να τα βγάλει πέρα, πουλούσε ρολόγια.
του Νίκου Τσολάκη
Γύρω από την «υπόθεση Αντεντοκούνμπο» ξέσπασε μια πολιτικού τύπου αντιπάραθεση στην οποία, καλώς ή κακώς, παίρνουμε θέση. Εξετάζοντας, αρχικά, την ίδια την ελληνική κοινωνία και τις αντιφάσεις που μπορεί να υπάρχουν στο εσωτερικό της.
Από τη μια, το μεγάλο κύμα αλληλεγγύης που ξέσπασε πέρσι προς τους πρόσφυγες έδειξε ότι τα «ανθρώπινα αντανακλαστικά» καλά κρατούν, σε μια κοινωνία που η κρίση την έχει βυθίσει οικονομικά και ψυχολογικά. Από την άλλη, όμως, αναδείχθηκαν για άλλη μια φορά τα ρατσιστικά –και όχι μόνο– κατάλοιπα που υπάρχουν, με τη Χρυσή Αυγή να παραμονεύει στη γωνία για να χύσει το ναζιστικό της μίσος. Ακόμα μια φορά οι φασίστες βγήκαν απο τις τρύπες τους: «Πίσω στη χώρα σου», «Έλληνας γεννιέσαι, δεν γίνεσαι»… Όπως σε κάθε έκφανση της ζωής τους έτσι και στον αθλητισμό, ξέρουν να ξετρυπώνουν μόνο μέσα στα σκοτάδια.
Τη μέρα που ο Γιάννης Αντετοκούνμπο ανακοίνωσε ότι δεν θα παίξει στο Ευρωμπάσκετ ξέσπασε –σαν να περίμενε καιρό– ένα μεγάλο κύμα αντιδράσεων που επικοινωνούσαν ανοιχτά με ακροδεξιές αντιλήψεις, στοχοποιώντας στην ουσία τον ίδιο τον Αντετοκούνμπο. Όχι πια για τον τραυματισμό του, ούτε για την επιλογή του να μην παίξει τραυματίας. Αντίθετα, η επίθεση γινόταν στο χρώμα του. Έτσι, λοιπόν, για εμάς, σε μια εποχή που το χρώμα των ανθρώπων πυροβολείται στα σύνορα και οι φασίστες κάνουν αισθητή την παρουσία τους, από την Ελλάδα μέχρι το Σάρλοτσβιλ, αποτελεί χρέος και κόκκινη γραμμή η υπεράσπισή του. Εξάλλου, σε μια κοινωνία που συντηρητικοποιείται με γοργούς ρυθμούς, αν μπορούσαν να ξαναπεριθωριοποιήσουν τον Αντετοκούνμπο θα το έκαναν. Θα τον ξανα-υποβίβαζαν. Εμμέσως το κάνουν: «Δεν είναι πραγματικός Έλληνας», «βάζει τα φράγκα πάνω από όλα», «σιγά, τελικά δεν είναι και τόσο καλός». Ωστόσο, δεν τον περιθωριοποιούν ολοκληρωτικά, γιατί ξέρουν και έχουν στο πίσω μέρος του μυαλού τους ότι θα τον ξαναχρειαστούν. Ότι θα τον ξαναθεοποιήσουν όταν ο Γιάννης σαρώσει και πάλι τα πάντα στο NBA ή σε ένα μετάλλιο στο μέλλον. Όμως, για σήμερα που δεν ικανοποιήσε το θέλω του ελληναρά και δεν ρίσκαρε την αθλητική του εξέλιξη, για όλους αυτούς είναι ξανά ένας προδότης, κάποιος που τους κορόιδεψε λες και τους χρωστά κάτι.
Απο την άλλη, έχει τεράστια σημασία να εξετάσουμε και τη σχέση που μπορεί να έχει η ΕΟΚ με το ζήτημα. Η ελληνική ομοσπονδία, αποτελούμενη απο ανθρώπους που η σχέση τους με το μπάσκετ είναι αμιγώς πολιτικάντικη και κυρίως κερδοφόρα, ασχολείται μόνο με το πώς θα σώσει το τομάρι της απο μια επικείμενη αποτυχία — ελλείψει Αντετοκούνμπο. Γι’ αυτό και με τέτοια άνεση εκθέτει τον παίκτη και την ομάδα του. Βέβαια, από αυτή τη σκοπιά, το γεγονός ότι η ελληνική ομοσπονδία ζητά τα ρέστα από τον Αντετοκούνμπο και τους Bucks είναι αστείο. Όι Bucks, όντας μια τεράστια επιχείρηση, θέλουν να προστατέψουν το ακριβότερο περιουσιακό στοιχείο τους, πράγμα που η ελληνική Ομοσπονδία δεν θα έκανε ούτε κατά διάννοια. Ξέρουμε πολύ καλά, άλλωστε, ότι ο τρόπος που υπάγεται ο αθλητισμός στο κέρδος κάνει αντικειμενικό το γεγονός ότι ακόμη και η αναπνοή του Αντετοκούνμπο αξίζει κάποιες χιλιάδες δολάρια. Η Ελληνική Ομοσπονδία Καλαθοσφαίρισης δεν είναι παρά ενας αδαής παρατρεχάμενος που βγαίνει κερδισμένος απο την όρεξη ενός παιδιού να παίξει μπάσκετ.
Σε μια πιο ουσιαστική βάση όμως, η ελληνική ομοσπονδία μπάσκετ έχει να απολογηθεί για πράγματα για τα οποία δεν βγάζει κουβέντα. Πόσο εύκολο είναι άλλωστε για τους πολιτικάντηδες της Ομοσπονδίας να μιλήσουν για την κατάσταση στον ελληνικό αθλητισμό; Για τις ακαδημίες μπάσκετ και τις συνθήκες που προπονούνται (ή δεν προπονούνται) οι πιτσιρικάδες; Για τα γήπεδα που μαραζώνουν; Για τις ελλείψεις γυμναστών στα σχολεία; Για τους άπειρους παίκτες σε ερασιτεχνικό, ημιεπαγγελματικό ή επαγγελματικό επίπεδο που δουλεύουν νύχτα-μέρα με τη «σπυριάρα» και είναι απλήρωτοι και άλλα τόσα πράγματα; Ας ασχοληθεί με αυτά λοιπόν η ΕΟΚ και ας αφήσει τα «οργανωμένα σχέδια» και τις διάφορες μπούρδες που ξεστομίζει για να αποποιηθεί για άλλη μια φορά τις ευθύνες της.
Η όλη κατάσταση με τη μη συμμετοχή του Αντετοκούνμπο στο Ευρωμπάσκετ αναδεικνύει πολλά από τα ούτως ή άλλως γνωστά θέματα της ελληνικής κοινωνίας. Η ανάγκη όλων να πιαστούν απο ένα μεσσία, οδηγεί με τον ένα ή τον άλλο τρόπο στην πιο άσχημη εκμετάλλευση (ψυχολογική) ενός ανθρώπου. Ο Αντετοκούνμπο για χρόνια ήταν ένας άγνωστος. Ένας ξένος. Ένας μαύρος. Αυτή ήταν η αντιμετώπισή του και το «πρεστίζ» του στην κοινωνία. Έπειτα, με μόνο τη δική του δουλειά και χωρίς να χρωστά τίποτα και σε κανέναν (πέραν ελαχίστων) στο ελληνικό μπάσκετ, ξεκίνησε μια πορεία που σήμερα τον θέλει να είναι ένα απο τα μεγαλύτερα μπασκετικά project που έχει δει ποτέ το παιχνίδι. Έτσι, τις μέρες που αναδείχθηκε all star στο NBA, oι ελληνες δημοσιογράφοι, οι υπεύθυνοι και οι λοιποί του έστελναν μηνύματα αγάπης, τον φιλούσαν και τον αγκάλιαζαν, όπως κάνουν πάντα οι αυλοκόλακες.
Η «κόκκινη γραμμή» και οι «Αντεντοκούνμπο» όλου του πλανήτη
Στενάχωρο για τους φίλους του μπάσκετ το ότι δεν θα είναι ο Γιάννης στο Ευρωμπάσκετ. Ακόμη πιο στενάχωρο, αν προκύψει ότι ο τραυματισμός του είναι όντως κάτι σοβαρό. Και τίποτα να μην έχει όμως, σε μια κόντρα ανάμεσα σε αυτόν και τους χαρτογιακάδες της Ομοσπονδίας και τους δημοσιογράφους (που αν δεν ήταν ο Αντετοκούνμπο το μέγεθος που είναι θα τον καταβρόχθιζαν), είμαστε 100% με τον Γιάννη. Με τον τύπο που μας κάνει να ξενυχτάμε. Με τον τύπο που γουστάρει μπασκετάκι και χαμογελά. Με τον τύπο που δεν είχε απολύτως τίποτα και έχει τα πάντα και όμως συνέχεια γυρνά πίσω. Στις γειτονιές και στις πόλεις και δείχνει μια θέληση.
Είναι αστείο να περίμενε κανείς ο Αντετοκούνμπο να αμφισβητεί τον καπιταλισμό. Μακάρι, αλλά θα ήταν δύσκολο. Άλλωστε, σίγουρα αποτιμούνται αρνητικά και οι χειραψίες με τον Σαμαρά και οι διάχυτες δηλώσεις ελληνοφροσύνης. Δίνει όμως ένα σοβαρό παράδειγμα, ότι έχει σημασία να μην τα παρατάς και ότι έχει αξία να θέλεις να προσφέρεις (ακόμη και αν δεν ξέρεις πώς, ακόμη και αν κάθε σου καλή πράξη έχει απο πάνω 10 χορηγούς). Άλλωστε, γιατί να προσφέρεις σε όσους θα σε είχαν για «μαύρο που πουλά ρολόγια», αν δεν ήσουν αυτό το ταλέντο;
Το βασικότερο όμως όλων είναι ότι με αφορμή το ζήτημα του Αντετοκούνμπο, ξεκίνησε στο δημόσιο διάλογο μια αντιπαράθεση που στο εσωτερικό της κρύβει βαθιά πολιτικά ζητήματα. Οι φασίστες –όπως πάντα– προσπάθησαν να εμφανιστούν και είναι πολύ βασικό ζητούμενο να μην τους το επιτρέψει κανείς, όσο εμφανίζονται στο σκοτάδι τόσο να τσακίζονται μέρα μεσημέρι. Αυτό είναι μια πραγματική κόκκινη γραμμή και μας βάζει στη θέση του Αντετοκούνμπο και όλων των «Αντετοκούνμπο» του πλανήτη, είτε είναι 2,11 και παίζουν στο NBA είτε ζουν υπό τις δυσκολότερες συνθήκες και ο αθλητισμός για αυτούς είναι μια πολυτέλεια. Και αν με τον πρώτο τασσόμαστε σε επίπεδο δημόσιου διαλόγου, με τους δεύτερους ας τασσόμαστε σε κάθε έκφανση της ζωής μας.
