της Ιωάννας Καρδαρά
Οι Τούρκοι βουλευτές ενέκριναν βασικά σημεία της συνταγματικής μεταρρύθμισης, που συζητείται στην Εθνοσυνέλευση, με τα οποία θα επιτρέπεται στον πρόεδρο να είναι μέλος πολιτικού κόμματος και να εκδίδει διατάγματα, στο πλαίσιο της αλλαγής του πολιτεύματος. Το κυβερνών κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP), με τη στήριξη του εθνικιστικού MHP, προωθούν τη μεταρρύθμιση που σύμφωνα με τον πρόεδρο της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν θα οδηγήσει σε μια ισχυρή εκτελεστική εξουσία, που θεωρείται απαραίτητη για να μην επιστρέψει η χώρα στις εύθραυστες κυβερνήσεις συνασπισμού του παρελθόντος. Τα τρία άρθρα που εγκρίθηκαν σε πρώτη ανάγνωση καθορίζουν τον εποπτικό ρόλο του κοινοβουλίου, επιτρέπουν στον πρόεδρο να διατηρεί δεσμούς με πολιτικά κόμματα και του δίνουν αυξημένες εξουσίες, όπως τη δυνατότητα να εκδίδει διατάγματα. Οι μεταρρυθμίσεις αυτές θα πρέπει να περάσουν και από άλλους δύο γύρους ψηφοφορίας προτού τεθεί σε δημοψήφισμα η συνταγματική μεταρρύθμιση στο σύνολό της, πιθανότατα την άνοιξη. Μεταξύ των προτάσεων συνταγματικής μεταρρύθμισης ξεχωρίζει η αύξηση του αριθμού των εδρών της Εθνοσυνέλευσης, από 550 σε 600, η μείωση του ελάχιστου ορίου ηλικίας των βουλευτών από τα 25 στα 18 έτη και η πραγματοποίηση βουλευτικών και προεδρικών εκλογών την ίδια ημέρα. Οι επικριτές της συνταγματικής μεταρρύθμισης υποστηρίζουν, όμως, ότι το τροποποιημένο σύνταγμα θα επιτρέπει στον Ερντογάν να κυβερνά χωρίς ουσιαστικό έλεγχο από τη νομοθετική εξουσία, επισημαίνοντας ότι ο Τούρκος πρόεδρος έχει ήδη επανειλημμένως υπερβεί τις συνταγματικά κατοχυρωμένες αρμοδιότητές του, κυβερνά παρασκηνιακά και αγνοεί επιδεικτικά τη νομοθεσία, που υποχρεώνει τον πρόεδρο να παραμένει ουδέτερος στην πολιτική σκηνή.
Σε ρινγκ μετατράπηκε η τουρκική Εθνοσυνέλευση κατά τη διάρκεια της πρώτης ψηφοφορίας για την συνταγματική μεταρρύθμιση, που έχει στόχο την ενίσχυση των εξουσιών του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Τα επεισόδια ξεκίνησαν όταν βουλευτές του κυβερνώντος κόμματος αντιλήφθηκαν ότι μια συνάδελφός τους της αξιωματικής αντιπολίτευσης κατέγραφε την διαδικασία με το κινητό της τηλέφωνο. Λίγο αργότερα, ένας βουλευτής του AKP προειδοποίησε ότι αν δεν περάσει η μεταρρύθμιση θα προκηρυχθούν εκλογές. Η συνεδρίαση διακόπηκε ενώ βουλευτές του AKP και του CHP αντάλλασσαν κλωτσιές και γροθιές.Σύμφωνα με την αντιπολίτευση, η ψηφοφορία για την επικύρωση του νομοσχεδίου που συνδέεται με την συνταγματική αλλαγή θα έπρεπε να είναι μυστική. Στην πρώτη ψηφοφορία, το πακέτο των προτεινόμενων τροποποιήσεων ψηφίστηκε με 338 ψήφους. Ο ίδιος ο πρόεδρος της Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο διεξαγωγής πρόωρων εκλογών, λέγοντας ότι δεν είναι επιθυμητό κάτι τέτοιο αλλά δεν θα ήταν και «αδιανόητο» αν διαπιστωθεί ότι το κοινοβούλιο αδυνατεί να κάνει τη δουλειά του.
Ο Ερντογάν εξέφρασε τη λύπη του για τα επεισόδια μέσα στην αίθουσα του κοινοβουλίου, λέγοντας επίσης ότι ελπίζει να ολοκληρωθεί γρήγορα η συζήτηση ώστε να τεθεί η μεταρρύθμιση στην κρίση του τουρκικού λαού. «Μια κατάσταση όπου ένας βουλευτής σπάζει τη μύτη ενός άλλου ή δαγκώνει το πόδι του συναδέλφου του δεν είναι αποδεκτή για κανένα μέλος του κοινοβουλίου», είπε.Το Σύνταγμα «ανήκει στον λαό και εκείνος θα αποφασίσει», πρόσθεσε. «Ποτέ δεν πιστεύαμε ότι οι πρόωρες εκλογές θα ήταν καλές, όμως το θέμα που βρίσκεται τώρα στην ατζέντα είναι πολύ διαφορετικό. Δεν είναι ένα θέμα που έχει προκύψει κατά τη διάρκεια περιόδου σταθερότητας. Εάν το κοινοβούλιο δεν μπορεί στο εξής να λειτουργεί, τότε τέτοιου είδους πράγματα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη», δήλωσε στη συνέχεια.
Η συζήτηση στην τουρκική εθνοσυνέλευση ξεκίνησε την περασμένη Δευτέρα.
