Με την έγκριση οικονομικής βοήθειας–ρεκόρ ύψους 38 δισ. δολαρίων οι ΗΠΑ δείχνουν την επιδοκιμασία τους στην επιθετική πολιτική που ασκεί το εβραϊκό κράτος στη Μέση Ανατολή.
του Άρη Χατζηστεφάνου
Σε συμφωνία-μαμούθ κατέληξαν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ, στο πλαίσιο της οποίας η Ουάσιγκτον θα διαθέσει στον στενότερο σύμμαχό της στη Μέση Ανατολή ποσό ύψους 38 δισ. δολαρίων για στρατιωτική ενίσχυση. Η συμφωνία, η οποία υπογράφηκε την Τετάρτη και αποτελεί τη μεγαλύτερη σε επίπεδο αμυντικής βοήθειας που έχουν συνάψει ποτέ οι ΗΠΑ, σφραγίζει το τέλος της περιόδου δήθεν αμφισβήτησης των άριστων διαχρονικά σχέσεων των δύο χωρών, που χαρακτήρισε την προεδρία Ομπάμα.
Η ένταση είχε προκύψει εξαιτίας των διαφωνιών που υπήρχαν μεταξύ Μπαράκ Ομπάμα και Μπέντζαμιν Νετανιάχου, για σειρά θεμάτων, με κυρίαρχο την επέκταση του ισραηλινού εποικιστικού προγράμματος στη Δυτική Όχθη. «Και ο πρωθυπουργός του Ισραήλ και εγώ, είμαστε πεπεισμένοι ότι το νέο μνημόνιο συνεργασίας θα αποτελέσει σημαντική συνεισφορά στην ασφάλεια του Ισραήλ σε μια περιοχή που παραμένει επικίνδυνη», τόνισε ο Ομπάμα σχολιάζοντας τη σύναψη της συμφωνίας.
Το Ισραήλ από την πλευρά του, προχώρησε σε σημαντικές παραχωρήσεις για την επίτευξή της, αποδεχόμενο να μην ζητήσει επιπλέον χρηματικά ποσά από το Κογκρέσο πέραν των ετήσιων παροχών που εξασφαλίζει και να αποκλείσει τις ειδικές ρυθμίσεις που του επέτρεπαν μέχρι τώρα να ξοδεύει μέρος της βοήθειας στη δική του αμυντική βιομηχανία. Συγκεκριμένα, από το 2020 και μετά, το Ισραήλ θα προβεί σε σταδιακή κατάργηση της διοχέτευσης του 26,3% της βοήθειας στη δική του αμυντική βιομηχανία, αγοράζοντας μόνο αμερικανικά προϊόντα.
Επίσης, η ισραηλινή κυβέρνηση αποδέχθηκε να σταματήσει να χρησιμοποιεί το 13% της χρηματοδότησης στην αγορά στρατιωτικών καυσίμων. Το μνημόνιο συνεργασίας έρχεται έπειτα από δέκα μήνες άκαρπων διαπραγματεύσεων μεταξύ των δύο πλευρών, οι οποίες απέρρεαν από τις εντάσεις μεταξύ των προέδρων, αλλά κυρίως και από τις διαφωνίες ως προς τους παραπάνω όρους. Η σύναψή του σημειώθηκε επίσης τη στιγμή που η αμερικανική πλευρά έκρινε ότι θα αξιολογηθεί ως σημαντική πρωτοβουλία του απερχόμενου αμερικανού προέδρου, ενόψει των νέων εκλογών. Ενώ η ισραηλινή αποφάσισε ότι θέλει να αποφύγει την αβεβαιότητα μιας διαπραγμάτευσης με την επόμενη αμερικανική ηγεσία. Ο Ομπάμα διασφαλίζοντας την υπογραφή της νέας συμφωνίας πριν από τη λήξη της θητείας του, έκλεισε το μάτι σε όσους ψηφοφόρους επηρεασμένοι από τις δεξιές κορώνες Ρεπουμπλικανών πολιτικών αντιπάλων του, τον κατηγορούσαν ότι δεν είναι προσεκτικός με την άμυνα του Ισραήλ. Το δε Ισραήλ, με βάση τη συμφωνία, θα είναι δέκτης 3,8 δισεκατομμυρίων δολαρίων ετησίως, ποσό σημαντικά υψηλότερο από τα 3,1 δισεκατομμύρια της ισχύουσας συμφωνίας που λήγει το 2018. Επίσης, το νέο πακέτο θα εμπεριέχει για πρώτη φορά χρήματα που θα δοθούν στην αντιπυραυλική άμυνα της χώρας.
Το σύμφωνο υπέγραψαν ο επικεφαλής του συμβουλίου εθνικής ασφαλείας του Ισραήλ, Γιάκομπ Νάγκελ και ο υφυπουργός Εξωτερικών αρμόδιος για πολιτικά ζητήματα των ΗΠΑ, Τόμας Σάνον. Τέλος, για την εκταμίευση της βοήθειας στο Ισραήλ θα είναι αναγκαία η ετήσια έγκριση του Κογκρέσου. Χάρη στην κρίσιμη αμερικανική στρατιωτική βοήθεια, το Τελ Αβίβ έχει κατορθώσει να έχει ισχυρότατες ένοπλες δυνάμεις, αλλά και να αναπτύξει αξιολογότατη αμυντική βιομηχανία, με συστήματα υψηλής τεχνολογίας που εξάγονται σε όλο τον κόσμο.
Σημειώνεται ότι η συμφωνία-ρεκόρ επιτεύχθηκε σε μία περίοδο κατά την οποία οι εντάσεις στην περιοχή της Μέσης Ανατολής αυξάνονται. Η κόντρα του Ισραήλ με γειτόνους του, όπως η Συρία, αποκτά επικίνδυνες διαστάσεις. Χαρακτηριστικό της κατάστασης που έχει διαμορφωθεί αποτελεί το νέο, παραλίγο «θερμό επεισόδιο», που προκλήθηκε αυτή την εβδομάδα, όταν ο συριακός στρατός ανακοίνωσε πως κατέρριψε ισραηλινό μαχητικό αεροσκάφος και αναγνωριστικό μη επανδρωμένο αεροσκάφος στη νότια Συρία, στην επαρχία της Δαμασκού, έπειτα από επιδρομή κατά θέσης του, στην περιοχή των υψιπέδων του Γκολάν.
Το Ισραήλ διέψευσε αμέσως την ανακοίνωση: «Δεν υπάρχει αλήθεια» στους ισχυρισμούς αυτούς, δήλωσε ο εκπρόσωπος του ισραηλινού στρατού λοχαγός Άριε Σαλικάρ. «Δύο πύραυλοι εδάφους-αέρος εκτοξεύθηκαν από τη Συρία έπειτα από την αποστολή των ισραηλινών αεροπορικών δυνάμεων τη νύκτα κατά θέσεων του συριακού πυροβολικού. Η ασφάλεια των αεροπορικών δυνάμεων δεν απειλήθηκε σε καμμία στιγμή», έγραψε στο Twitter άλλος ισραηλινός στρατιωτικός εκπρόσωπος, ο συνταγματάρχης Πίτερ Λέρνερ.
Πριν από την συριακή ανακοίνωση, ο ισραηλινός στρατός είχε ανακοινώσει επίσης ότι έπληξε θέσεις του συριακού στρατού μετά από πτώση βλήματος που προήλθε από το συριακό έδαφος στο τμήμα των Υψιπέδων του Γκολάν που τελεί υπό ισραηλινό έλεγχο. Το ισραηλινό πλήγμα πραγματοποιήθηκε επί «θέσεων του πυροβολικού του συριακού καθεστώτος στο κέντρο των Υψιπέδων του Γκολάν», σε απάντηση για την πτώση βλήματος σε έδαφος που βρίσκεται υπό τον έλεγχο του Ισραήλ, χωρίς να υπάρξουν θύματα, αναφερόταν στην ανακοίνωση του ισραηλινού στρατού.
Ισραηλινός στρατιωτικός εκπρόσωπος διευκρίνισε πάντως, ότι το πιθανότερο είναι ότι η ρίψη του βλήματος σε υπό ισραηλινό έλεγχο έδαφος δεν ήταν σκόπιμη και ότι αποτελεί συνέπεια «της εσωτερικής στη Συρία σύρραξης». Τα περιστατικά αυτά είναι συχνά στην περιοχή. Το Ισραήλ πλήττει στρατιωτικούς στόχους της συριακής κυβέρνησης κάθε φορά που τα πυρά ξεπερνούν τα σύνορά του. Ωστόσο η κατάσταση στην περοχή παραμένει τεταμένη, καθώς το Τελ Αβίβ εξακολουθεί την επιθετική πολιτική, απέναντι στους γείτονές του, πρακτική που η νέα υπερ-συμφωνία με τις ΗΠΑ θα του επιτρέψει να συνεχίσει.
Υπενθυμίζεται ότι το Ισραήλ κατέλαβε από την Συρία τμήμα των Υψιπέδων του Γκολάν κατά τη διάρκεια του Πολέμου των Έξι Ημερών το 1967 και στη συνέχεια το προσάρτησε. Η προσάρτηση αυτή δεν έχει αναγνωριστεί από τη διεθνή κοινότητα.
