του Γεράσιμου Λιβιτσάνου
Οι λαοί της Ελλάδας και της Τουρκίας τίποτε καλό δεν έχουν να περιμένουν, ούτε από τις πρόσφατες συμφωνίες στη Σμύρνη, πολύ δε περισσότερο από τη συμφωνία των δύο χωρών στην αντιμεταναστευτική πολιτική της ΕΕ και κυρίως στην «μακράς πνοής» παρουσία του ΝΑΤΟ στο Αιγαίο. Το καθεστώς βαθύτερης εμπλοκής στους ανταγωνισμούς των ιμπεριαλιστικών κέντρων στην ΝΑ Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή που αντικειμενικά διαμορφώνεται με πρόσχημα το προσφυγικό ζήτημα, εγκυμονεί κινδύνους και ενισχύει τους μηχανισμούς υποταγής των λαϊκών αντιστάσεων από κάθε μεριά του Αιγαίου. Αυτά την ίδια στιγμή που οι ασκούμενες πολιτικές και στις δύο χώρες έχουν ως πρόταγμα την διαμόρφωση του ευνοϊκότερου δυνατού περιβάλλοντος για επενδύσεις.
Η ελληνική πλευρά αποδέχεται ασυζητητί την ΝΑΤΟϊκή ομπρέλα στο Αιγαίο, παρα το ότι η τουρκική κυβέρνηση, αξιοποιεί -τα τελευταία 20 χρόνια με έμφαση- την κάθε ευκαιρία προκειμένου να στηρίξει την περίφημη θεωρία περί αμφισβητούμενων ζωνών. Είναι κάτι, που όχι απλά το γνωρίζει, αλλά επισήμως έχει τοποθετηθεί επ’ αυτού η σημερινή ηγεσία του υπουργείου Εξωτερικών.
Πρόκειται για μία συστηματική προσπάθεια εμπράγματης αμφισβήτησης των ισχυόντων στο Αιγαίο με βάση τις διεθνείς συνθήκες που έχουν υπογραφεί και κυρίως την Συνθήκη της Λωζάνης του 1923 και την Συνθήκη του Παρισιού το 1947. Επιχειρείται μέσω της τρέχουσας πρακτικής η επανερμηνεία των συνθηκών και η έγερση ζητημάτων αμφισβητούμενης κυριαρχίας σε νησιά, βραχονησίδες ή και στην δέσμευση περιοχών για στρατιωτικές ασκήσεις κυρίως ΝΑΤΟϊκού χαρακτήρα. Μάλιστα αξίζει να επισημάνει κανείς ότι οι προσπάθειες δέσμευσης περιοχών δεν αφορούν την περιοχή ανάμεσα στα τουρκικά παράλια και τα ελληνικά νησιά, αλλά κυρίως τη θαλάσσια περιοχή μεταξύ των νησιών και της ηπειρωτικής Ελλάδας.
Ακριβώς δηλαδή στο πεδίο των επιχειρήσεων του ΝΑΤΟ με πρόσχημα το προσφυγικό ζήτημα, όπως ακριβώς το ξεκαθάρισε ο γενικός γραμματέας του στρατιωτικού οργανισμού Γενς Στόλτενμπεργκ. Όπως είπε «Τα πλοία του ΝΑΤΟ συλλέγουν πληροφορίες και διεξάγουν επιτήρηση του Αιγαίου. Η δράση τους θα επεκταθεί τώρα για να λάβει χώρα και στα χωρικά ύδατα . Οι διοικητές μας έχουν ορίσει την περιοχή της δραστηριότητάς μας, σε στενή συνεργασία και συντονισμό με Ελλάδα και Τουρκία. Οι δραστηριότητές μας στα χωρικά ύδατα θα διεξαχθούν σε συνεννόηση και συντονισμό με τους δύο συμμάχους μας».
Σύμφωνα με όσα έχει κατ’ επανάληψη δηλώσει ο υπουργός Εξωτερικών, Νίκος Κοτζιάς, στόχος της τουρκικής πλευράς είναι «να προσθέτει θέματα στην ατζέντα της διαπραγμάτευσης» και στη συνέχεια να καλεί σε συνεχείς διαβουλεύσεις σε διεθνές επίπεδο επ’ αυτών. Στην προκειμένη περίπτωση αυτή η διαδικασία θα είναι …συνεχής και καθημερινή όσο θα επιχειρούν οι ΝΑΤΟϊκές δυνάμεις στο Αιγαίο. Οι δύο στρατιωτικοί επιβλέποντες – υποδιοικητές, με βάση τη συμφωνία που έχει ανακοινωθεί και με βάση τις συνθήκες που έχουν υπογραφεί ανάμεσα στις δύο χώρες και το ΝΑΤΟ, θα «ρυθμίζουν» τέτοιου είδους ζητήματα με τον γερμανό διοικητή της ΝΑΤΟικής δύναμης θέτοντας την «συμμαχίας» σε μόνιμο και θεσμικό επιδιαιτητή προκειμένου να διεξαχθούν. Μάλιστα πάγια πρακτική της πολιτικής του ΝΑΤΟ είναι να δηλώνει πως δεν παίρνει θέση σε τέτοιου είδους ζητήματα γεγονός που αντικειμενικά βοηθά στην προώθηση της λογικής των αμφισβητήσεων. Το επιβεβαίωσε άλλωστε …πανηγυρικά και ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας Μ.Τσαβούσογλου σημειώνοντας σε συνέντευξή του πως «όλες οι πλευρές πρέπει να απέχουν από την ανάμειξη του ΝΑΤΟ σε διμερή ζητήματα πολιτικής και νομικής φύσεως».
Ανεξάρτητα όμως από τις επιμέρους επιδιώξεις της τουρκικής αστικής τάξης και της κυβέρνησης που την εκπροσωπεί η έναρξη των ΝΑΤΟϊκών επιχειρήσεων σηματοδοτεί κάτι ευρύτερο και ίσως ακόμη πιο επικίνδυνο για τους λαούς της Ν.Α Μεσογείου: Την έμπρακτη μετατροπή του Αιγαίου σε μία ΝΑΤΟϊκή θάλασσα.
Σε αυτό δηλαδή που ούτως ή άλλως ορίζουν οι συνθήκες υποτέλειας που έχουν υπογραφεί από τις κυβερνήσεις της Νέας Δημοκρατίας και του ΠΑΣΟΚ τις τελευταίες δεκαετίες και τώρα εφαρμόζει η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ.
Η ποιοτική διαφορά σε σχέση με τη σημερινή συγκυρία έχει να κάνει με το γεγονός ότι δεν θα αξιοποιηθεί το Αιγαίο για τους επιχειρησιακούς σχεδιασμούς του ΝΑΤΟ στη Μεσόγειο περιστασιακά. Πρόκειται για μία συμφωνία της οποίας οι λεπτομέρειες δεν είναι γνωστές και θα λήξει όταν η Ε.Ε εκτιμήσει ότι έχει έρθει σε ύφεση το προσφυγικό. Κάτι που κάθε άλλο παρά φαίνεται στο ορίζοντα όχι μόνον γιατί η κατάσταση στην Συρία θα παραμείνει εκρηκτική αλλά και γιατί σχεδιάζεται νέα επέμβαση στην Λιβύη που θα ενισχύσει τις υπάρχουσες ροές.
Φυσικά μόνον κάποιος αφελής δεν μπορεί να «δει» ότι η παρουσία του ΝΑΤΟ στο Αιγαίο θα αξιοποιηθεί και στις διαπραγματεύσεις μεταξύ ΗΠΑ – ΕΕ – Ρωσίας για το συριακό ζήτημα Επίσης για τις ιδιαίτερες επιδιώξεις της Τουρκίας στο βόρειο τμήμα της Συρίας, αφού λόγω θέσης και στρατιωτικής ισχύος λογίζεται ως ένας ισχυρός «παίκτης». Καθόλου άσχετη με αυτές τις εξελίξεις δεν είναι φυσικά η αναμενόμενη επίσκεψη στην περιοχή της της υφυπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ, Βικτόρια Νούλαντ.
