του Λεωνίδα Βατικιώτη
Η ανισότητα αυξάνεται όχι μόνο μεταξύ των αναπτυσσόμενων και ανεπτυγμένων κρατών. Αυξάνεται επίσης εντός των κοινωνιών μας. Θα έχει συνέπειες όχι μόνο μεταξύ πλουσίων και φτωχών, αλλά και μεταξύ νέων και μεγαλύτερων σε ηλικία… Η μεγαλύτερη εισοδηματική ανισότητα θα σημάνει μεγαλύτερα κέρδη για όσους είναι στην κορυφή του φάσματος με κριτήριο το εισόδημα, την ειδικότητα και τον πλούτο». Τα παραπάνω λόγια δεν προέρχονται από κάποιον αριστερό αγωνιστή ή διανοούμενο πολέμιο των εισοδηματικών και ταξικών ανισοτήτων. Προέρχονται από τον πρόεδρο της UBS, Άλεξ Βέμπερ και ακούστηκαν στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός την προηγούμενη Τετάρτη. Αφορμή ήταν η παρουσίαση έκθεσης της ελβετικής τράπεζας για την τέταρτη βιομηχανική επανάσταση – ένα θέμα που βρισκόταν στην κορυφή της ατζέντας των συζητήσεων της παγκόσμιας οικονομικής και πολιτικής ελίτ. Η εν εξελίξει βιομηχανική επανάσταση με τεχνολογίες αιχμής την τεχνητή ευφυΐα και τις τρισδιάστατες εκτυπώσεις, μεταξύ άλλων, και υπό τον τίτλο «ακραία αυτοματοποίηση, ακραία συνδεσιμότητα», χαρακτηρίζεται τέταρτη, θεωρώντας ως πρώτη βιομηχανική επανάσταση αυτή του ατμού, δεύτερη του ηλεκτρισμού και τρίτη της ηλεκτρονικής.
Η τρέχουσα βιομηχανική επανάσταση θα μπορούσε επομένως να χαρακτηριστεί και επανάσταση των ανισοτήτων, με τα λόγια του γερμανού τραπεζίτη καθώς δε θα αφήσει πέτρα πάνω στην πέτρα, όπως δείχνει μελέτη της τράπεζάς του, που δημοσιεύθηκε την Τετάρτη. Οι ανατροπές όμως δε θα είναι στην κατεύθυνση της απελευθέρωσης της ανθρωπότητας. Συγκεκριμένα, οι ειδικοί μιλούν για τεκτονικές αλλαγές στον επαγγελματικό χάρτη και τον αριθμό των θέσεων εργασίας με ραγδαία υποβάθμιση του τομέα χρηματοοικονομικής, ασφαλειών και διαχείρισης ακίνητης περιουσίας (επονομαζόμενου και FIRE) σε όφελος θέσεων εργασίας σε επιστήμη, τεχνολογία, μηχανική και μαθηματικά (επονομαζόμενου και STEM). Η υποκατάσταση θέσεων εργασίας από τα ρομπότ νεώτερης γενιάς, τα συλλογικά ρομπότ επονομαζόμενα και κομπότ (collective robot) που θα μπορούν να συνεργάζονται σε ένα μεταβαλλόμενο περιβάλλον, είναι πιθανό τα επόμενα 5 χρόνια να καταστρέψουν 7 εκ. θέσεις εργασίας. Για τα επόμενα δε 20 χρόνια έρευνα του πανεπιστημίου της Οξφόρδης υποστήριζε ότι κινδυνεύει το 35% των θέσεων εργασίας στην Αγγλία και το 47% των θέσεων εργασίας στις ΗΠΑ. Κι αυτό μάλιστα θα συμβεί ενώ θα ανακοπεί η τάση ανάθεσης της παραγωγής σε χώρες της καπιταλιστικής περιφέρειας.
Δημιουργείται έτσι ένα εκρηκτικό μείγμα καθώς η παραγωγικότητα της ανθρώπινης εργασίας θα φτάσει σε αδιανόητα μέχρι στιγμής επίπεδα. Η σύγκρουση των παραγωγικών δυνάμεων με τις παραγωγικές σχέσεις θα οδηγηθεί σε παροξυσμό καθώς η επιστήμη κι η τεχνολογία για πρώτη φορά σε τέτοια κλίμακα μπορούν να επιφέρουν την απελευθέρωση του ανθρώπου από τα δεσμά της εκμετάλλευσης, της ανεργίας και της στέρησης.
