του Λεωνίδα Βατικιώτη
Παρότι συμβολική, στερούμενη δηλαδή άμεσων συνεπειών, η απόφαση του ΔΝΤ στις 30 Νοεμβρίου να συμπεριλάβει το κινέζικο εθνικό νόμισμα, ρενμινμπί (ή γιουάν), στο καλάθι νομισμάτων που διαμορφώνουν την ισοτιμία του δικού του νομίσματος (των περίφημων Ειδικών Τραβηκτικών Δικαιωμάτων) μπορεί να χαρακτηριστεί ιστορικής σημασίας. Ήταν η πρώτη μεταβολή που έγινε στη σύνθεσή του μετά το 1999, όταν το γερμανικό μάρκο και το γαλλικό φράγκο αντικαταστάθηκαν από το ευρώ. Κι αν εκείνη η αλλαγή ήταν τεχνικής φύση, η σημερινή κάθε άλλο παρά τέτοια μπορεί να χαρακτηριστεί. Μάρτυρας, ο συντελεστής στάθμισης του κινέζικου νομίσματος, που διαμορφώθηκε στο 10,92%, υποσκελίζοντας το γεν (8,33%) και τη βρετανική λίρα (8,09%), ενώ στα δύο πρώτα βάθρα παρέμειναν το δολάριο (με 41,73%) και το ευρώ (30,93%).
Η ένταξη του ρενμινμπί στο καλάθι νομισμάτων του ΔΝΤ ισοδυναμεί με αναγνώριση του ρόλου που διαδραματίζει η Κίνα παγκοσμίως, αποτελώντας πλέον την μεγαλύτερη οικονομία σε όρους αγοραστικής δύναμης. Υπ’ αυτή την έννοια αποτελεί νίκη. Αυτό είναι το …καρότο του ΔΝΤ προς το Πεκίνο χωρίς μάλιστα να παραβλέπεται κι άλλη μια διάσταση: το άνοιγμα του ΔΝΤ στις λεγόμενες αναδυόμενες οικονομίες με την ένταξη της Κίνας να λειτουργεί ως τεκμήριο δημοκρατικότητας του παγκόσμιου ιμπεριαλιστικού οργανισμού που συχνά κατηγορείται ως δύναμη επιβολής της Δύσης και του Βορά στην Ανατολή και το Νότο. Υπάρχει όμως και μαστίγιο. Η απόφαση του ΔΝΤ έχει άμεσο στόχο να δώσει μια περαιτέρω ώθηση στις μεταρρυθμίσεις που ξεκίνησαν το 1978.
Ειδικότερα, το ζητούμενο είναι η φιλελευθεροποίηση των χρηματοπιστωτικών της αγορών, το χαλάρωμα του ελέγχου που ασκεί η κεντρική τράπεζα στην ισοτιμία του εθνικού της νομίσματος κι η ελεύθερη ροή κεφαλαίων, εντός κι εκτός της Κίνας.
Ήδη, το οικονομικό σοκ της προηγούμενης άνοιξης με την μεγάλη πτώση των τιμών των κινέζικων χρηματιστηρίων, οδήγησε τις κινέζικες αρχές σε μια πιο φιλελεύθερη αντίληψη για τη συναλλαγματική ισοτιμία, όπως εκφράστηκε με την υποτίμηση του 3%. Κι αν η απόσταση μέχρι την ελεύθερη διακύμανση του ρενμινμπί είναι μεγάλη, τα βήματα που πρέπει να γίνουν στην διακηρυγμένη κατεύθυνση περαιτέρω φιλελευθεροποίησης της εσωτερικής οικονομίας, με μια στροφή από τις εξαγωγές και τις επενδύσεις στην κατανάλωση ή από τη βιομηχανία στις υπηρεσίες είναι πολύ πιο μικρή. Η συντελούμενη δε επιβράδυνση των ρυθμών μεγέθυνσης του κινέζικου ΑΕΠ μπορεί να αποδειχθεί από μηχανής θεός για την αλλαγή του μείγματος οικονομικής πολιτικής στο εσωτερικό της. Ενώ στο εξωτερικό, η Κίνα θα χρησιμοποιήσει την ψήφο εμπιστοσύνης που της έδωσε το ΔΝΤ ώστε να εντείνει τις προσπάθειες οικονομικής της επέκτασης.
