του Παναγιώτη Μαυροειδή
Στην Πορτογαλία, χώρα της Νότιας Ευρώπης που έχει περάσει από το δικό της μνημονικό Γολγοθά, σχηματίζεται μια κυβέρνηση του Σοσιαλιστικού Κόμματος, με υποστήριξη (χωρίς συμμετοχή) από το Κομμουνιστικό Κόμμα Πορτογαλίας (ΠΚΚ) και το Μπλόκο της Αριστεράς. Ας σημειωθεί ότι με το ΣΚ στην κυβέρνηση, η Πορτογαλία μπήκε στο χορό των μνημονίων τον Απρίλιο του 2011, ενώ το κόμμα αυτό έχει στηρίξει την πλειονότητα των αντεργατικών νεοφιλελεύθερων μέτρων της προηγούμενης δεξιάς κυβέρνησης. Σήμερα, μισό εκατομμύριο άνθρωποι μετανάστευσαν από τη χώρα για να γλυτώσουν από τη φτώχεια, το 20% είναι κάτω από το όριο φτώχειας, ενώ το δημόσιο χρέος είναι στο 125% του ΑΕΠ.
Ο συντηρητικός συνασπισμός ηττήθηκε στις κοινοβουλευτικές εκλογές πριν περίπου δύο μήνες. Στη συνέχεια, με πραξικοπηματική απόφαση του συντηρητικού προέδρου της χώρας Α. Καβάκο Σίλβα, ορκίστηκε αρχικά νέα δεξιά κυβέρνηση μειοψηφίας υπό τον πρώην πρωθυπουργό Πάσος Κοέλιο. Η κυβέρνηση αυτή καταψηφίστηκε στη Βουλή μετά από 11 μέρες, όπως αναμενόταν, ωστόσο δεν ήταν χωρίς σημασία η κίνηση του Προέδρου: Ο Α. Καβάκο Σίλβα είχε ρητά δηλώσει ότι δε θα ενέκρινε ποτέ το σχηματισμό κυβέρνησης με συμμετοχή ή στήριξη κομμάτων που τάσσονται υπέρ της κατάργησης του Δημοσιονομικού Συμφώνου και της αποχώρησης της χώρας από την ευρωζώνη!
Ξεδιπλώθηκαν στη συνέχεια πρωτοβουλίες εξασφάλισης των προϋποθέσεων σχηματισμού κυβέρνησης με συμμετοχή ή στήριξη (κατά περίπτωση) από Σοσιαλιστικό Κόμμα, Κομμουνιστικό Κόμμα Πορτογαλίας (ΠΚΚ) και Μπλόκο της Αριστεράς.
Τρία είναι τα βασικά επιχειρήματα τα οποία επιστρατεύτηκαν για να υποστηρίξουν την ορθότητα αυτής της επιλογής, από τους υποστηρικτές της: Αποφυγή σχηματισμού μιας νέας δεξιάς κυβέρνησης, ανταπόκριση στην απάντηση των Πορτογάλων ψηφοφόρων για «αλλαγή πορείας» και αντιμετώπιση των «άμεσων πιεστικών προβλημάτων».
Η τετριμμένη αυτή επιχειρηματολογία του συρμού, πασίγνωστη από όλες τις περιπτώσεις ανοιχτής ταξικής και πολιτικής συνθηκολόγησης της ρεφορμιστικής κομμουνιστικής αριστεράς με την κυρίαρχη πολιτική που έχει οδηγήσει στην απαξίωση ή/και εξαφάνισή της (πχ Γαλλία και Ιταλία), δεν μπορεί ωστόσο να κρύψει την ουσία των πραγμάτων.
Το κείμενο που τιτλοφορείται «Οι κοινές θέσεις του Σοσιαλιστικού και του Κομμουνιστικού Κόμματος Πορτογαλίας σχετικά με μια πολιτική λύση», μας πληροφορεί ότι: «αμφότερα τα κόμματα επέλεξαν να τονίσουν τα σημεία σύγκλισης, όχι τα σημεία απόκλισης». Λες και πρόκειται για αδελφά κόμματα!
Στη λίστα των «άμεσων μέτρων», ενώ θίγονται σοβαρά θέματα για τα εργατικά λαϊκά στρώματα, έχουν επιλεγεί για άμεση εφαρμογή εκείνα τα οποία δεν επιφέρουν δημοσιονομικό κόστος. Στις διμερείς συμφωνίες μεταξύ των εταίρων της νέας κυβέρνησης, με πανομοιότυπες φράσεις, δηλώνεται ότι:
«εξετάζονται μέτρα και λύσεις οι οποίες μπορούν να εφαρμοστούν άμεσα, χωρίς να επιβαρύνουν τον κρατικό προϋπολογισμό».
Χαρακτηριστικό παράδειγμα οι συντάξεις, όπου συμφωνείται μεν το «ξεπάγωμά» τους, χωρίς όμως δέσμευση επαναφοράς των απωλειών, με το νέο Πρωθυπουργό Αντόνιο Κόστα να δηλώνει πως σε πρώτη φάση θα μπορούσε να εξεταστεί μια αύξηση κατά 0,3%!
Κατά τα άλλα η «διαταγή» του συντηρητικού προέδρου, φαίνεται να έχει πιάσει τόπο καθώς στο πολιτικό πλαίσιο διακυβέρνησης, απουσιάζει κάθε αναφορά στην ευρωζώνη, τις απαιτήσεις του Δημοσιονομικού Συμφώνου Σταθερότητας ή την ανάγκη διαγραφής του δημόσιου χρέους της χώρας.
Ο ΣΥΡΙΖΑ με τις ανοησίες περί «λύσης μέσα στην ευρωζώνη» και περί «παράλληλου προγράμματος», έχει δημιουργήσει ως φαίνεται σχολή….
Ο Μάριο Σεντένο, Υπουργός Οικονομικών στην νέα κυβέρνηση της αλλαγής, σε συνέντευξή του στους Financial times ήταν πιο σαφής:
«Θα μείνουμε στο δρόμο της δημοσιονομικής σταθεροποίησης. Αυτό με το οποίο θα αναμετρηθούμε δε θα είναι η κατεύθυνση, αλλά η ταχύτητα του ταξιδιού. Κανένας και με κανένα τρόπο δε σκέφτεται να μην πληρωθούν χρέη που έχουν συμφωνηθεί σε συμβάσεις…»
Ο συντηρητικός πρόεδρος πριν δώσει εντολή σχηματισμού κυβέρνησης στον ηγέτη των σοσιαλιστών, είχε απαιτήσει ρητή δέσμευση πάνω σε κομβικά σημεία που αφορούσαν μεταξύ των άλλων τη συμμόρφωση με τις απαιτήσεις δημοσιονομικής πειθαρχίας της Ευρωζώνης, το σεβασμό των υποχρεώσεων συμμετοχής στο ΝΑΤΟ και το ρόλο των «κοινωνικών εταίρων». Το ΣΚ απάντησε έγγραφα την ίδια μέρα με επιστολή, που δεν δόθηκε στη δημοσιότητα! Ο πρόεδρος, δηλώνοντας λακωνικά ότι «έλαβε υπόψη» την επιστολή, δρομολόγησε την ορκωμοσία της κυβέρνησης.
Ίσως ακόμη περισσότερα πράγματα σημαίνει η δήλωση αναλυτή της J P Morgan, ότι ο σχηματισμός αυτής της κυβέρνησης σχετίζεται με την εσπευσμένη ανάγκη λήψης σκληρών νέων μέτρων από τις αρχές κιόλας του 2016.
Φαίνεται πλέον ότι και τα ρεφορμιστικά αριστερά και κομμουνιστικά κόμματα, να ακολουθούν παρόμοια διαδρομή με αυτή που μαρτυρά η κρίση των αστικών κομμάτων: όσο μειώνονται οι προγραμματικές διαφορές σε ένα καπιταλιστικό πλαίσιο που θεωρείται αιώνιο ή ανίκητο, η μόνη αξία χρήσης περιορίζεται στην ικανότητα διαχείρισης. Η τελευταία όμως έχει ως μοναδικό πεδίο απόδειξής της, αυτό της διακυβέρνησης.
