Η κατάρριψη του ρωσικού αεροσκάφους από την Τουρκία ανεβάζει απότομα το θερμόμετρο της έντασης στην Συρία και την ευρύτερη περιοχή. Βαριές κατηγορίες της Ρωσίας για σχέσεις του καθεστώτος Ερντογάν με το Ισλαμικό Κράτος. Ανθεί το λαθρεμπόριο πετρελαίου των Τζιχαντιστών.
της Ειρήνης Κοσμά
Σε πρωτοφανή συγκέντρωση στρατιωτικών δυνάμεων στην ανατολική Μεσόγειο και στη Μέση Ανατολή οδηγεί η κλιμακούμενη ένταση στις ρωσο-τουρκικές σχέσεις, μετά την κατάρριψη του ρωσικού μαχητικού από τουρκικά F16. Εντωμεταξύ, η καρδιά της Ευρώπης κατακλύζεται με στρατούς ακόμα και μέσα στις πόλεις και κυριεύεται από τον φόβο της τρομοκρατίας και των βομβιστικών επιθέσεων, όπως στη Μέση Ανατολή.
Το σκηνικό γενικευμένης σύρραξης στήνεται με την ανάπτυξη του υπερ-συστήματος S-400 από τη Μόσχα στη συριακή Λαττάκεια και την τοποθέτηση τουρκικών αρμάτων μάχης στα σύνορα με τη Συρία. Ενώ το Παρίσι ενισχύει την πολεμική του μηχανή και καλεί σε παγκόσμιο μέτωπο κατά της οργάνωσης Ισλαμικό Κράτος.
Το πολεμικό θερμόμετρο ανεβαίνει στη Δύση, με εστία τη Μέση Ανατολή, ωστόσο για πολλούς εκεί, είναι ήδη αργά. Οι πολυετείς συρράξεις έχουν προκαλέσει πρωτοφανή ανθρωπιστική κρίση: Εκατομμύρια νεκροί, κύματα προσφύγων προς την Ευρώπη, φτώχεια και πείνα. Παράλληλα, συνεχίζεται η τεραστίων διαστάσεων καταστροφή φυσικού, κοινωνικού και πολιτιστικού πλούτου σε Ιράκ και Συρία. Οι πρόσφατες εξελίξεις δείχνουν ότι η κρίση δεν επιλύεται, αντιθέτως, διαμορφώνεται ακόμα πιο εφιαλτικό σκηνικό, απειλώντας μάλιστα να εξαπλωθεί.
Παρόλο που το έκτακτο συμβούλιο του ΝΑΤΟ, που συγκλήθηκε μετά από τουρκικό αίτημα και η Ουάσιγκτον, σε μία πρώτη αντίδραση, απηύθυναν κάλεσμα για ψυχραιμία, η ταυτόχρονη κάλυψη της Άγκυρας, στην οποία αναγνώρισαν «το δικαίωμα να υπερασπίζεται τον εθνικό εναέριο χώρο της», δεν αφήνει περιθώρια ευφησυχασμού. Ακόμα και αν υποθέταμε ότι τα περί διαφύλαξης της εθνικής κυριαρχίας από τους δυτικούς, φαντάζουν προκλητικά μόνο στην Ελλάδα, όπου οι τουρκικές παραβιάσεις αποτελούν καθημερινό φαινόμενο, η εκκωφαντική σιωπή για τις καταγγελίες των παράνομων συναλλαγών της γειτονικής χώρας με τoν ISIS, αρκεί για να κινήσει υποψίες.
Περίπου μία εβδομάδα πριν το επεισόδιο της κατάρριψης, το οποίο χαρακτηρίστηκε ως το θερμότερο μετά τη λήξη του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, ο ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν, στη Σύνοδο της G20 στην Τουρκία, είχε καταγγείλει ότι 40 χώρες εμπλέκονται σε οικονομικές σχέσεις με την οργάνωση Ισλαμικό Κράτος. Ο Πούτιν είχε τονίσει τη σημασία να τερματιστεί το παράνομο εμπόριο πετρελαίου, από το οποίο οι τζιχαντιστές αντλούν τεράστια έσοδα και φωτογράφισε την Τουρκία, που έχει κατηγορηθεί και στο παρελθόν για σχέσεις με το λαθρεμπόριο του ISIS.
Φυσικά, μετά την κατάρριψη του ρωσικού SU24, ο ίδιος, αλλά και υπουργοί της ρωσικής, καθώς και της κυβέρνησης Άσαντ, επανήλθαν στις καταγγελίες, δημοσιοποιώντας περισσότερες λεπτομέρειες. Το Russia Today, αναδημοσίευσε φωτογραφία του γιου Ερντογάν, Μπιλάλ, σε εστιατόριο της Κωνσταντινούπολης, μαζί με φερόμενο ως ηγέτη του ISIS. Ο συνδαιτημόνας του Μπιλάλ Ερντογάν φέρεται να συμμετείχε στις σφαγές στις συριακές περιοχές Χομς και Ροζάβα. Ο γιος του τούρκου προέδρου είναι ιδιοκτήτης εφοπλιστικών εταιρειών και έχει καταγγελθεί για εμπλοκή στο λαθρεμπόριο πετρελαίου. Φέρεται δε να χρησιμοποιεί ως βιτρίνα Ίδρυμα Ανθρωπιστικής Βοήθειας για τη στήριξη δραστηριοτήτων που σχετίζονται με το Ισλαμικό Κράτος.
«Το Ισλαμικό Κράτος κερδίζει πολλά χρήματα, εκατοντάδες εκατομμύρια ή δισεκατομμύρια δολάρια από τις αγοραπωλησίες πετρελαίου. Επιπλέον, προστατεύεται από τον στρατό ενός ολόκληρου κράτους. Μπορεί λοιπόν να καταλάβει κάποιος γιατί δρα με τόσο θράσος και σκοτώνει ανθρώπους με τόσο βάρβαρο τρόπο. Γιατί διαπράττει τρομοκρατικές ενέργειες σε ολόκληρο τον κόσμο, ακόμη και στο κέντρο της Ευρώπης», ανέφερε, μεταξύ άλλων, ο Πούτιν, μετά τη γνωστοποίηση της κατάρριψης του ρωσικού μαχητικού. Σύμφωνα με στοιχεία και των ΗΠΑ, το ISIS αποκομίζει μέχρι και ένα εκατομμύριο δολάρια την ημέρα από τις μπίζνες με τα πετρέλαια.
«Σύμφωνα με τις πληροφορίες μας», τονίζει ο Ντ. Κοέν, υφυπουργός για θέματα Τρομοκρατίας και Οικονομικών Πληροφοριών των ΗΠΑ, «το ISIS πουλά πετρέλαιο σε πολύ χαμηλές τιμές σε μεσάζοντες, και Τούρκους, που κατόπιν το μεταφέρουν για να το μεταπουλήσουν». Οι τελικοί αποδέκτες των παράνομων συναλλαγών βρίσκονται σε Ανατολή και Δύση. Η Άγκυρα θα ήταν απίθανο να αναλάβει το τεράστιο ρίσκο να διατηρεί οικονομικές σχέσεις με τον δηλωμένο υπ’ αριθμόν ένα εχθρό των αμερικανο-νατοϊκών και ταυτόχρονα, να τα βάζει με τη Ρωσία, δεύτερη μεγαλύτερη στρατιωτική υπερδύναμη του πλανήτη, χωρίς τη σύμφωνη γνώμη ισχυρότατων συμμάχων.
Απολογούμενη πάντως η τουρκική κυβέρνηση, αρχικά απέδωσε την κατάρριψη του αεροσκάφους, τόσο στην ανάγκη να υπερασπιστεί τον εναέριο χώρο της, όσο και στο να προσφέρει προστασία στους Τουρκμένους. Ωστόσο η ευαισθησία της, δεν έχει σχέση με τους ντόπιους πληθυσμούς. Μέχρι πρόσφατα, όταν οι Τουρκμένοι δέχονταν δολοφονικές επιθέσεις από τον ISIS, το καθεστώς της Άγκυρας σφύριζε αδιάφορα. «Η τουρκική κυβέρνηση φοβάται ότι όταν απομακρυνθεί το ISIS, θα επικρατήσουν κουρδικές δυνάμεις, καθώς και δυνάμεις προσκείμενες στον Άσαντ», εξηγεί το Κόμμα Εργασίας της Τουρκίας (ΕΜΕΡ), σχολιάζοντας τις εξελίξεις.
Το καθεστώς Ερντογάν και, όχι μόνο, το τελευταίο που επιθυμεί είναι να διακόψει τις επαφές με το Ισλαμικό Κράτος. Η όξυνση των ανταγωνισμών της Ρωσίας με την Τουρκία και τη Δύση, για το ποιός θα επικρατήσει στην περιοχή, έρχεται όπως η βροχή μετά τα σύννεφα, μαζί με την αναποτελεσματικότηα να αντιμετωπιστεί η κρίση του καπιταλισμού. Η αέναη αναζήτηση διόδων για διεύρυνση των κερδών απειλεί να αιματοκυλήσει για μια ακόμα φορά λαούς, πλέον και δυτικότερα της Μέσης Ανατολής, εδραιώνοντας συνθήκες φόβου, πολέμου και τρομοκρατίας στις πόλεις της Ευρώπης.
