της Μαρίας Μπικάκη
Άφησαν τα κεφάλαια να φύγουν και στην κρίσιμη στιγμή προκαλούν ασφυξία
Από την προηγούμενη Κυριακή, που ο πρωθυπουργός ανακοίνωσε κλείσιμο των τραπεζών, επιβολή ελέγχων κίνησης κεφαλαίων και περιορισμό του ορίου αναλήψεων, έχουμε αλλαγή σελίδας στη λειτουργία της οικονομίας της χώρας.
Η απόφαση επιβλήθηκε από την ΕΚΤ ως κατάληξη μιας πολιτικής που στέρησε σταδιακά τη ρευστότητα στις ελληνικές τράπεζες. Τράπεζες, που παλιότερα κρινόταν ως κερδοφόρες, υγιείς και με μεγαλύτερο ποσοστό εγγυήσεων σε σχέση με τράπεζες του εξωτερικού. Την Κυριακή με τηλεδιάσκεψη του, το Δ.Σ. της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας που αποτελείται από τους διοικητές των κεντρικών τραπεζών της ευρωζώνης και τον Μάριο Ντράγκι, αποφάσισε να σταματήσει την παροχή ρευστότητας μέσω του ELA (μηχανισμός έκτακτης στήριξης) στο ελληνικό τραπεζικό σύστημα, εξωθώντας σε προδιαγεγραμμένη ασφυξία των ελληνικών τραπεζών. Αφήνουν το όριο ρευστότητας στα επίπεδα των 88,6 δισ. ευρώ που αποδεικνύεται ανεπαρκές για να καλύψει τη ζήτηση, την ίδια ώρα που ο ELA δεσμεύει εγγυήσεις των ελληνικών τραπεζών που παρέχονται σε ομόλογα (και τις οποίες απειλεί με κούρεμα) και που η ΕΚΤ δεν επιτρέπει το τύπωμα χρήματος από τις κεντρικές τράπεζες των χωρών.
Η απόφαση της ΕΚΤ αποτελεί πολιτική και όχι τεχνοκρατική επιλογή και εντάσσεται στην επιχείρηση ολοκληρωτικού οικονομικού στραγγαλισμού. Ο Γενς Βάιντμαν, πρόεδρος της γερμανικής ομοσπονδιακής τράπεζας (Μπούντεσμπανκ), από καιρό δήλωνε ότι «δεν μπορεί να συνεχίζεται η στήριξη μέσω ELA, όταν οι τράπεζες αγοράζουν συνεχώς το δημόσιο χρέος ενός αδύναμου κράτους, καθώς αυτό θυμίζει έντονα νομισματική χρηματοδότηση».
Η λειτουργία όλων των τραπεζών των χωρών της Ε.Ε. όπως και η νομισματική πολιτική κάθε χώρας καθορίζεται πλέον πλήρως από τους μηχανισμούς της Ε.Ε., που αναπτύσσουν την πολιτική τους με σχετική αυτοτέλεια, αλλά με τον ίδιο σκοπό, τη στήριξη του καπιταλιστικού συστήματος.
Την Κυριακή σε σύνοδο του Συμβουλίου Συστημικής Ευστάθειας με την παρουσία του Γιάνη Βαρουφάκη και της Λούκας Κατσέλη, ως εκπρόσωπου των ελληνικών τραπεζών, ο Στουρνάρας, διοικητής της Τράπεζας Ελλάδας, εισηγήθηκε το κλείσιμο των ελληνικών τραπεζών και τον έλεγχο κεφαλαίων. Στην πραγματικότητα ο τροϊκανός Στουρνάρας προετοίμαζε αυτή την εξέλιξη από καιρό. Πρόσφατες χαρακτηριστικές κινήσεις του: στις 17/6 η ωμή δημόσια παρέμβασή του για να υποδείξει στην κυβέρνηση να δεχτεί συμφωνία με τους δανειστές, στις 19/6, η σύσκεψη με τους έλληνες τραπεζίτες και οι δηλώσεις του περί πτώχευσης, αβεβαιότητας, ανεξέλεγκτων εκροών καταθέσεων. Έτσι, ως αυτοεκπληρούμενη προφητεία προετοίμασαν από κοινού με όλο το μαύρο μέτωπο κεφαλαίου, Ε.Ε., ΔΝΤ, αστικού πολιτικού συστήματος και συστημικών μέσων τις εξελίξεις.
Με την ελευθερία κίνησης κεφαλαίων τα μεγάλα κεφάλαια ήδη βρίσκονται σε τράπεζες του εξωτερικού, τα μικρότερα αποσύρθηκαν τις προηγούμενες μέρες και πολλές μικροκαταθέσεις κρύφτηκαν σε ντουλάπια. Αποτέλεσμα το τραπεζικό σύστημα, εκτεθειμένο με το κούρεμα ομολόγων, τα κόκκινα δάνεια των μεγάλων επιχειρήσεων και τη γενικότερη πιστωτική του πολιτική, να βρίσκεται στα όρια του, όσον αφορά και τη ρευστότητα. Οι καταθέσεις βρίσκονται στο ύψος περίπου των 120 δισ., οι εκροές το προηγούμενο διάστημα έφταναν στα 200 με 300 εκ. ευρώ τη μέρα και -ανάλογα με την ένταση της ειδησεογραφίας- ακόμη και στα 600 εκ. ευρώ. Με την εξαγγελία του κλεισίματος, παρά το όριο των 60 ευρώ, το ύψος των εκροών φτάνει τα 300 και πάνω εκατ. την μέρα.
Προς το παρόν δεν έχει πειραχτεί το Ταμείο Εγγύησης Καταθέσεων που διαθέτει δεσμευμένο ποσό ύψους ορισμένων δισ. ευρώ, ποσό βέβαια που με τον τρόπο λειτουργίας του τραπεζικού συστήματος δεν καλύπτει το σύνολο των καταθέσεων στις τράπεζες, αν γίνουν άμεσα απαιτητές. Και η περίφημη εγγύηση των καταθέσεων από την Ε.Ε., δεν ξέρουμε αν και πως θα λειτουργήσει, αφού φάνηκε ότι στην Κύπρο δεν λειτούργησε, και αφού αν επικυρωθεί θα λειτουργήσει από το 2016 και μετά. Τη Δευτέρα 6 Ιουλίου ανακοινώθηκε ότι συνεδριάζει ξανά το ΔΣ της ΕΚΤ για τη παροχή ρευστότητας μέσω του ELA στις ελληνικές τράπεζες.
Ωστόσο, στο παιχνίδι για τη χειραγώγηση των συνειδήσεων, των οικονομικών και πολιτικών εξελίξεων, έχουν μπει όλες οι δυνάμεις του συστήματος. Από μεριάς κυβέρνησης ο Βαρουφάκης κάνει δηλώσεις ότι οι τράπεζες θα ανοίξουν την Τρίτη και δεν υπάρχει περίπτωση για κούρεμα στις καταθέσεις, λέγοντας ότι με τους δανειστές τους χωρίζει μόνο η βιωσιμότητα του χρέους.
