Άνοστα και πανομοιότυπα τα περισσότερα τραγούδια του ευρωπαϊκού διαγωνισμού τραγουδιού. H μάρκα και η συσκευασία αλλάζουν, οι οδηγίες χρήσης βέβαια είναι πάντα στα αγγλικά.
της Μαριάννας Τζιαντζή
Ο ιστορικός του μέλλοντος που θα ειδικευόταν στην πολιτιστική ενοποίηση της Ευρώπης δεν θα μπορούσε να αγνοήσει τη Γιουροβίζιον και να μην αναζητήσει τομές ή έστω σημάδια τα οποία θα έδειχναν πόσο ισχυροί ή χαλαροί, εικονικοί ή πραγματικοί είναι οι πολιτιστικοί δεσμοί στα ευρωπαϊκά κράτη. Είναι πολύ πιθανό ότι θα αναζητούσε σημάδια της κρίσης που γονατίζει τους λαούς, σημάδια της ανόδου του φασισμού ή -για να είμαστε αισιόδοξοι- της αριστερής αφύπνισης (;) των λαών.
Δυσδιάκριτα αυτά τα σημάδια. Μόνο οι απουσίες είναι εύγλωττες, όπως η φετινή της Ουκρανίας (καθώς η χώρα μυρίζει μπαρούτι) ή η περσινή της Κύπρου που τα άθλια οικονομικά της δικαιολόγησαν την αποχή. Ωστόσο η Ελλάδα φαίνεται να αντέχει. Παρά την οικονομική δυσπραγία, καταφέραμε χάρη στους χορηγούς να δώσουμε και φέτος το γιουροβιζιονικό «παρών» στη Βιέννη. Ήδη από το 2014 κυκλοφορούσαν φήμες ότι η χώρα μας δεν θα συμμετείχε το 2015, όμως το πάθος για τον πανευρωπαϊκό διαγωνισμό αποδείχτηκε πιο δυνατό από το ταμείο το αδειανό. Η κυβέρνηση δεν επιχείρησε τη ρήξη με τον πανίσχυρο (από άποψη απήχησης) θεσμό. Εδώ μπορεί κανείς να πει ότι δεν επιχείρησε τη ρήξη ή έστω τη διαφοροποίηση με το νοσοκομειακό προσκύνημα των λειψάνων της Αγίας Βαρβάρας, με τη Γιουροβίζιον θα τα έβαζε; Εξάλλου κανείς δεν ισχυρίζεται ότι η Γιουροβίζιον είναι το κύριο μέτωπο για την πολιτιστική ή και τουριστική ανόρθωση της χώρας. Η συμμετοχή μας επιτρέπει σε κάποιους να ελπίζουν: γλιτώσαμε το Grexit στο ποδόσφαιρο, το γλιτώσαμε και στη Γιουροβίζιον, πού θα πάει, δεν θα τριτώσει το καλό;
Η ελληνική κυβέρνηση «δεν θέλει να κερδίσει η Ελλάδα στη Γιουροβίζιον». Αυτό δήλωσε η τραγουδίστρια Μαρία-Έλενα Κυριάκου που εκπροσώπησε τη χώρα στη Βιέννη. Όχι όμως γιατί είμαστε υπέρ του «ποιοτικού», αλλά γιατί σε περίπτωση νίκης ο επόμενος διαγωνισμός, το 2016, θα γίνει στην Αθήνα και το κόστος της διοργάνωσης θα είναι δυσβάσταχτο.
Υπάρχουν κάποια στοιχεία που διαφοροποιούν τη φετινή εκδήλωση σε σύγκριση με τις προηγούμενες; Είναι αλήθεια ότι η φαντασμαγορία, η καρναβαλίστικη ατμόσφαιρα έχουν περιοριστεί σε σύγκριση με άλλες εποχές. Το κραυγαλέο κιτς αποφεύγεται, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι κερδισμένο βγαίνει το τραγούδι. Άνοστα μοιάζουν τα περισσότερα άσματα, κι ας είναι γραμμένα από επαγγελματίες κι ας τα ερμηνεύουν καλές φωνές. Σαν παρόμοια προϊόντα στα ράφια του πανευρωπαϊκού σουπερμάρκετ. Μόνο η μάρκα και η συσκευασία αλλάζουν, αν και οι οδηγίες χρήσεως προς τον ευρωπαίο καταναλωτή είναι πάντα γραμμένες στην ίδια γλώσσα, τα αγγλικά. Από τον Ατλαντικό μέχρι τα Καρπάθια τα αγγλικά κυριαρχούν. Όχι όμως η ποιητική γλώσσα του Σέξπιρ αλλά τα «αγγλικά του αεροδρομίου», όπως εύστοχα έχουν χαρακτηριστεί. (Ή μήπως τα αγγλικά των αποικιοκρατούμενων;) Ακόμα και χώρες όπως η Σερβία, που μέχρι πέρυσι επέμεναν στους γραμμένους στη γλώσσα τους στίχους, φέτος υπέκυψαν στην αγγλική γλώσσα. Όλες οι χώρες της Βαλκανικής, της Βαλτικής, της βαθιάς Ασίας στα αγγλικά τώρα χοροπηδούν κι αναστενάζουν.
Φέτος στο διαγωνισμό συμμετέχει και η Αυστραλία, ενώ εδώ και χρόνια δίνει το «παρών» και το Ισραήλ. Ποιος ξέρει, ίσως του χρόνου να πάρει μέρος και η Αίγυπτος του δικτάτορα Σίσι… Δεν βρέχεται κι αυτή από τη Mare Nostrum;
Με το τραγούδι «One Last Breath» συμμετέχει η Ελλάδα. «Μια τελευταία ανάσα» πριν από τι άραγε; Τη συμφωνία, τον έντιμο ή τον εξευτελιστικό συμβιβασμό, τη ρήξη; Αν δεν ίσχυε η απαγόρευση για πολιτικά μηνύματα στους στίχους, ένα τραγούδι που θα ταίριαζε στη φετινή ελληνική συμμετοχή θα μπορούσε να έχει τα ακόλουθα λόγια:
Ξυπνώ και βλέπω σίδερα
στη γη στερεωμένα
και μ’ αλυσίδες σταυρωτές
τα χέρια μου δεμένα.
Πέσαν τα μάνταλα βαριά
και σκοτεινιάσαν τα κελιά.
Με δέσαν χειροπόδαρα σαν τον εγκληματία
στην καταδίκη μου αυτή
οι Θεσμοί είναι η αιτία.
Σε 180 εκατομμύρια υπολογίζονται οι τηλεθεατές του τελικού της Γιουροβίζιον, ενώ πολύ περισσότεροι είναι όσοι έχουν γνώμη και συζητούν γι’ αυτήν. Ακόμα και η ιστοσελίδα του BBC φιλοξενούσε χθες δύο άρθρα για το διαγωνισμό τραγουδιού. Mάλιστα, ένας συντάκτης της παρατηρεί ότι η Κοντσίτα Βουρστ (η γυναίκα με τα γένια, η περσινή νικήτρια του διαγωνισμού) είναι απείρως πιο δημοφιλής από τους μανδαρίνους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, κάτι που πρέπει να διδαχτούν απ’ αυτήν, καθώς «η Κοντσίτα συνένωσε τους Ευρωπαίους σε βαθμό που ίδιοι δεν μπορούν ούτε καν να διανοηθούν».
Ο ίδιος επικαλείται μια φράση που υποτίθεται ότι έχει πει ο γάλλος διπλωμάτης Ζαν Μονέ, ο πνευματικός πατέρας της Ευρωπαϊκής Ένωσης: «Αν ήταν να αρχίσουμε ξανά απ’ την αρχή, θα άρχιζα με τον πολιτισμό». Το ερώτημα είναι αν αυτό που συγκεντρώνει το ενδιαφέρον τόσων λαών είναι πράγματι πολιτισμός με ή χωρίς το επίθετο «ευρωπαϊκός». Ενοποίηση πάντως είναι, έστω και προς τα κάτω.
