της Κατερίνας Σταυρούλα
Η Οζγκετσάν Ασλάν ήταν είκοσι χρονών. Πριν δέκα μέρες περίπου η νεαρή φοιτήτρια ψυχολογίας επέστρεφε με το λεωφορείο στο σπίτι της, όταν δέχτηκε την επίθεση του οδηγού Αχμέτ Σούφι Αλτιντόκεν, ο οποίος αποπειράθηκε να τη βιάσει. Η Οζγκετσάν προσπάθησε να τον απωθήσει χρησιμοποιώντας το σπρέι πιπεριού που είχε μαζί της. Ο οδηγός εξαγριώθηκε και σύμφωνα με τον τουρκικό Τύπο τη δολοφόνησε χρησιμοποιώντας ένα μαχαίρι κι ένα σιδηρολοστό. Με τη βοήθεια δύο συνεργών, ένας εκ των οποίων ο πατέρας του, ο βιαστής και δολοφόνος έκοψε στη συνέχεια τα χέρια του θύματός του και έβαλε φωτιά στο πτώμα για να εξαφανίσει τα ίχνη του DNA.
Από την Παρασκευή 13 Φλεβάρη, οπότε και ανακαλύφθηκε το πτώμα της νεαρής γυναίκας κοντά στη Μερσίνα, χιλιάδες άνθρωποι, άνδρες και γυναίκες, κατέβηκαν στους δρόμους της Άγκυρας, της Κωνσταντινούπολης και άλλων μεγάλων πόλεων της χώρας για να εκφράσουν την οργή τους και κυρίως για να καταγγείλουν την ανησυχητική αύξηση της βίας κατά των γυναικών στην Τουρκία. Το Σάββατο μάλιστα, κατά τη διάρκεια της κηδείας της νεαρής φοιτήτριας, οι γυναίκες παράκουσαν τις οδηγίες του τοπικού ιμάμη που τις καλούσε να οπισθοχωρήσουν και σήκωσαν στα χέρια τους το φέρετρο της Οζγκεζάν.
Ταυτόχρονα αναβρασμός επικρατούσε για μέρες και στα κοινωνικά δίκτυα με τους χρήστες να αναφέρονται διαρκώς στο περιστατικό, ενώ χιλιάδες γυναίκες και άντρες συμμετείχαν τη Δευτέρα στο διαδικτυακό κάλεσμα να φωτογραφηθούν σε πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης φορώντας «μαύρα για την Οζκεζάν». Παράλληλα καμπάνια ενάντια στη βία κατά των γυναικών και την ενθάρρυνση των θυμάτων να σπάσουν τη σιωπή τους ξεκίνησε ακόμα και στο twitter. Εκεί, πέρα από το γεγονός ότι το όνομα και η ιστορία της νεαρής φοιτήτριας έγιναν παγκοσμίως γνωστά, χιλιάδες χρήστες χρησιμοποιώντας το #sendeanlat, που μεταφράζεται «πες κι εσύ την ιστορία σου», παρακινούν τις γυναίκες της Τουρκίας να μιλήσουν ή διηγούνται περιστατικά της ζωής τους.
Σε μια χώρα με μια συντηρητική μουσουλμανική κυβέρνηση που προωθεί τις πιο οπισθοδρομικές θρησκευτικές παραδόσεις αποδομώντας τα απομεινάρια του κοσμικού κράτους, ο πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο οποίος έσπευσε να δηλώσει συγκλονισμένος για το περιστατικό, έχει παίξει ενεργό ρόλο έχοντας πολλαπλασιάσει τα τελευταία χρόνια τις υποτιμητικές δηλώσεις για τις γυναίκες. Πέρυσι αποκάλεσε την άμβλωση φόνο ενώ σε διαφορετικό περιστατικό συμβούλευσε τη δημοσιογράφο Αμπερίν Ζαμάν να «γνωρίζει τη θέση της». Πρόσφατα μάλιστα είπε ότι θεωρεί πως η ισότητα ανδρών – γυναικών είναι «ενάντια στη φύση». Ο εκπρόσωπος της κυβέρνησης Μπουλέντ Αρέντς είχε συμβουλέψει προηγουμένως τις γυναίκες να μη γελούν δημόσια για λόγους «ευπρέπειας».
Η Τουρκία θεωρείται μια από τις εχθρικές για τις γυναίκες χώρες, πράγμα που επιβεβαιώνεται και από στοιχεία του ίδιου του τουρκικού υπουργείου Δικαιοσύνης. Σύμφωνα με αυτά, μεταξύ του 2002 και του 2009, οπότε και η επίσημη καταγραφή σταμάτησε, το ποσοστό δολοφονιών των γυναικών εκτινάχτηκε στη χώρα κατά 1400%. Υπολογίζεται πως 28.000 γυναίκες έπεσαν θύματα κακοποίησης το 2013 σύμφωνα με επίσημα στοιχεία. Από αυτές περισσότερες από 214 δολοφονήθηκαν από τους συζύγους ή τους συντρόφους τους, σύμφωνα με παρατηρητές.
Όπως τεκμηριώνει κυβερνητική μελέτη με τίτλο Έρευνα για την οικιακή βία εναντίον των γυναικών στην Τουρκία, 41,9% των γυναικών της χώρας έχουν πέσει θύματα φυσικής και σεξουαλικής κακοποίησης. Τα περιστατικά κακοποίησης είναι και στην Τουρκία άμεσα συνδεδεμένα με την κοινωνική θέση του θύματος. Βία ασκείται στις γυναίκες με χαμηλό εισόδημα σε ποσοστό 49,9%, ενώ τα ποσοστά παραμένουν υψηλά, στο 28,9% και για γυναίκες με υψηλά εισοδήματα. Περίπου το 55,8% των γυναικών που δεν έχουν ολοκληρώσει την πρωτοβάθμια εκπαίδευση ή δεν έχουν πάει στο σχολείο είναι θύματα κακοποίησης, ενώ το ποσοστό μειώνεται, αλλά παραμένει υψηλό, στο 27,2% στις γυναίκες που έχουν τουλάχιστον ολοκληρώσει τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Περίπου το 48,5% των γυναικών που υφίστανται κάποιου τύπου κακοποίηση δεν το αποκαλύπτουν, σύμφωνα με τη μελέτη, ενώ οι γυναίκες με χαμηλότερο εισόδημα είναι πιο πιθανό να παραμείνουν σιωπηλές (σε ποσοστό 54,1%) από ό,τι γυναίκες με περισσότερη εκπαίδευση και χρήματα, οι οποίες δεν αποκαλύπτουν την κακοποίησή τους σε ποσοστό 37,5%. Στο μεταξύ η χειροτέρευση της θέσης της γυναίκας επιβεβαιώνεται και από το γεγονός ότι, σύμφωνα με τα αποτελέσματα της μελέτης, περίπου το 23,4% των γυναικών αναγκάστηκαν να παραιτηθούν από την εργασία τους ή δεν τους επέτρεψαν να εργαστούν.
Κι ενώ η κυβέρνηση Ερντογάν έχει εικοσαπλασιάσει τον προϋπολογισμό της Διεύθυνσης Θρησκευτικών Θεμάτων και έχει κατασκευάσει 17.000 νέα τζαμιά στη χώρα, η Τουρκία έχει μόνο 120 επίσημα κέντρα υποδοχής, στήριξης και φιλοξενίας κακοποιημένων γυναικών που μπορούν να φιλοξενήσουν περίπου 3.000 θύματα. Την ίδια στιγμή το 2014 χρειάστηκαν βοήθεια 28.000 γυναίκες σύμφωνα με φεμινιστικές οργανώσεις και οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Σε αυτό το περιβάλλον οι κραυγές των πολιτικών του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης και του ίδιου του Ερντογάν για αυστηρή τιμωρία που φτάνει μέχρι τη θανατική ποινή του δράστη της δολοφονίας της Οζγκετσάν Ασλάν ακούγονται σαν υποκριτική παραφωνία, τη στιγμή που οι γυναίκες της χώρας διεκδικούν τα βασικά τους δικαιώματα σε διαδηλώσεις, χορεύοντας και τραγουδώντας.
