της Σοφίας Αντωνοπούλου
Τι είπε και τι δεν είπε ο Αλ. Τσίπρας – Οι ισοσκελισμένοι προϋπολογισμοί οδηγούν σε λιτότητα
Η ομιλία του πρωθυπουργού για τις προγραμματικές δηλώσεις της κυβέρνησης (8/2) ήταν συναισθηματικά πολύ φορτισμένη. Δεν έλειψαν και οι μεγαλοστομίες, όπως ότι η κυβέρνηση αυτή θα μείνει στη συλλογική μας μνήμη και ότι η Ελλάδα θα ανοίξει δρόμο για την κατάργηση της λιτότητας σε ολόκληρη την Ευρώπη. Το δυστύχημα είναι ότι η κυβέρνηση αυτή δεν θα ανοίξει δρόμο για την κατάργηση της λιτότητας ούτε στην Ελλάδα, όπως προκύπτει από την ανάγνωση του κειμένου των προγραμματικών δηλώσεων.
Αν ήθελε κανείς να συνοψίσει τα κυριότερα σημεία των προγραμματικών δηλώσεων του Αλ. Τσίπρα θα σημείωνε τα εξής: Πρώτον, η ελληνική κυβέρνηση παραιτήθηκε από τη σημαντικότερη προεκλογική της δέσμευση, τη διεκδίκηση δηλαδή για «κούρεμα» του χρέους. Αυτό το γνωρίζαμε ήδη προ αρκετών ημερών διά στόματος Γ. Βαρουφάκη, αλλά ήρθε τώρα να επιβεβαιωθεί και επισήμως διά στόματος πρωθυπουργού. Θεμελιώδης θέση του ΣΥΡΙΖΑ προεκλογικά ήταν ότι το χρέος δεν είναι βιώσιμο και άρα χρειάζεται κούρεμα. Η κυβέρνηση Σαμαρά κατηγορόυνταν ότι με το να επιμένει πως το χρέος είναι βιώσιμο αφαιρούσε το σημαντικότερο όπλο διαπραγμάτευσης το οποίο είχε στη διάθεσή της. Από τη στιγμή όμως που αποσύρθηκε η διεκδίκηση για κούρεμα του χρέους, τι μένει; Αυτό που διεκδικούσε και η κυβέρνηση Σαμαρά: δηλαδή μείωση των επιτοκίων και επιμήκυνση του χρόνου αποπληρωμής.
Το δεύτερο σημαντικότερο και ίσως τραγικότερο σημείο των προγραμματικών δηλώσεων είναι ότι ο Αλ. Τσίπρας ομνύει στο όνομα της νεοφιλελεύθερης ορθοδοξίας που επιβάλλει η ΕΕ. Είπε: «Η νέα κυβέρνηση κοινωνικής σωτηρίας επιθυμεί, επιδιώκει και εργάζεται ώστε να συνδυάσει τις θεσμικές και δημοσιονομικές υποχρεώσεις που απορρέουν από τη συμμετοχή της χώρας μας στην Ευρωζώνη με τον απόλυτο σεβασμό της λαϊκής κυριαρχίας. Ο σεβασμός των δημοσιονομικών στόχων του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης αποτελεί ευρωπαϊκή υποχρέωση της χώρας. Η λιτότητα όμως όχι». Καταρχήν εδώ έχουμε μια αντίφαση εξ ορισμού, contradictio in adjecto που έλεγαν οι Ρωμαίοι. Σύμφωνο Σταθερότητας και λιτότητα είναι συνυφασμένα. Δεν μπορεί να υπάρξει Σύμφωνο Σταθερότητας χωρίς λιτότητα. Οι ισοσκελισμένοι ή πλεονασματικοί προϋπολογισμοί, όπως απαιτεί το Σύμφωνο Σταθερότητας, σε συνδυασμό με τη μη διαγραφή του μεγαλύτερου μέρους του χρέους οδηγούν με μαθηματική ακρίβεια σε λιτότητα διαρκείας. Η θεμελιώδης αυτή υποχώρηση της κυβέρνησης επενδύεται με παραπλανητική γλώσσα. Ο Αλ. Τσίπρας σε άλλο σημείο της ομιλίας του είπε: «Στις εκλογές της 25ης Ιανουαρίου ο ελληνικός λαός έδωσε ισχυρή και καθαρή εντολή για τον άμεσο τερματισμό της λιτότητας και για αλλαγή πολιτικής».
Το τρίτο και εξίσου σημαντικό ζήτημα είναι αυτό για το οποίο ο Αλ. Τσίπρας δεν είπε τίποτα. Δεν αναφέρθηκε καθόλου στις παράνομες (δεν ψηφίστηκαν από τη Βουλή) Διεθνείς Συμβάσεις της Ελλάδας με τους δανειστές της, οι οποίες καταλύουν την εθνική κυριαρχία και επί των οποίων στηρίχθηκαν τα Μνημόνια. Ο ΣΥΡΙΖΑ είχε προεκλογικά δεσμευθεί ότι θα επαναδιαπραγματευθεί τις συμβάσεις αυτές.
Το τέταρτο σπουδαίο σημείο των δηλώσεων του Αλ. Τσίπρα είναι το… σκίσιμο του Μνημονίου. Αναφέρθηκε στο περιβόητο «πρόγραμμα-γέφυρα», το οποίο η κυβέρνηση ζητάει από τους «εταίρους» μας να ισχύσει μέχρι το τέλος Αυγούστου. Την επομένη των προγραμματικών δηλώσεων (Δευτέρα 9/2) ο Γ. Βαρουφάκης έσπευσε να διευκρινίσει το περιεχόμενο αυτού του προγράμματος-γέφυρα αφήνοντάς μας όλους άφωνους. Δήλωσε ότι το «το 70% των μεταρρυθμίσεων που προβλέπει το Μνημόνιο είναι θετικές». Την ίδια ημέρα (9/2) αποκαλύφθηκαν και άλλα σημεία του προγράμματος αυτού. Σύμφωνα με τις δημοσιογραφικές πληροφορίες, το πρόγραμμα θα θεωρείται τεχνική παράταση του Μνημονίου από την πλευρά των Βρυξελλών, αλλά θα ονομαστεί συμφωνία-γέφυρα από την ελληνική πλευρά. Αυτό σε συνδυασμό με τις δηλώσεις Βαρουφάκη σημαίνει νέο light Μνημόνιο. Και σε αυτό το πολύ κρίσιμο σημείο η γλώσσα που χρησιμοποίησε ο Αλ. Τσίπρας στις προγραμματικές του δηλώσεις ήταν παραπλανητική. Είπε: «Το Μνημόνιο καταργήθηκε πρώτα από όλα από την ίδια την αποτυχία του και τα καταστροφικά του αποτελέσματα. Δεύτερο και σημαντικότερο, από την ετυμηγορία του ελληνικού λαού. Για το λόγο αυτόν, η κυβέρνηση δεν δικαιούται να ζητήσει παράταση του Μνημονίου». Αλλά τι ακριβώς θα προβλέπει αυτό το νέο Μνημόνιο δεν έχει ακόμη ξεκαθαριστεί. Απ’ ό,τι φαίνεται, είναι αντικείμενο της συνολικότερης διαπραγμάτευσης που είναι σε εξέλιξη.
Άλλο σημείο του προγράμματος-γέφυρα είναι ότι θα συμφωνηθεί μία νέα «εργαλειοθήκη» μεταρρυθμίσεων με τον ΟΟΣΑ, ο επικεφαλής του οποίου Ανχ. Γκουρία ήρθε στην Αθήνα. Θυμόμαστε την προηγούμενη… εργαλειοθήκη του ΟΟΣΑ. Περιείχε ακραίες νεοφιλελεύθερες μεταρρυθμίσεις, όπως την επιτάχυνση του προγράμματος ιδιωτικοποιήσεων, ειδικά στους τομείς ενέργειας, σιδηροδρόμων, περιφερειακών αεροδρομίων, λιμανιών και ακινήτων. Επίσης την κατάργηση της μονιμότητας των νεοπροσλαμβανομένων δημοσίων υπαλλήλων, την ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων, κ.λπ. Αλλά τι ακριβώς θα περιέχει η νέα «εργαλειοθήκη του ΟΟΣΑ δεν έχει ακόμη ξεκαθαριστεί. Απ’ ό,τι φαίνεται και αυτό είναι αντικείμενο της διαπραγμάτευσης που είναι σε εξέλιξη.
Άλλο σημείο του προγράμματος είναι η «αξιοποίηση» της δημόσιας περιουσίας. Για να μη μένει αμφιβολία τι σόι μπορεί να είναι αυτή η «αξιοποίηση», στελέχη του υπουργείου Οικονομικών εκφράζανε ρητή θέση υπέρ της ολοκλήρωσης της αποκρατικοποίησης του ΟΛΠ, διαψεύδοντας έτσι τον Θ. Δρίτσα, ο οποίος με την ανάληψη των καθηκόντων του δήλωνε ότι θα σταματήσει η ιδιωτικοποίηση του λιμανιού. Ποιες άλλες προγραμματισμένες αποκρατικοποιήσεις θα προωθηθούν είναι προς το παρόν άγνωστο. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο Αλ. Τσίπρας στις προγραμματικές του δηλώσεις, ενώ έφθασε σε απίθανες λεπτομέρειες, όπως η κατάργηση των βουλευτικών αυτοκινήτων, δεν βρήκε τίποτα να πει για τις αποκρατικοποιήσεις, εκτός από μία γενικότητα: «Δεσμευόμαστε ότι δεν προχωράμε ούτε ξεπουλάμε τα δίκτυα και τις υποδομές της χώρας που αποτελούν εθνικό κεφάλαιο». Και έναν ηχηρό αφορισμό: «Αυτό που η κυβέρνηση δεν πρόκειται να κάνει είναι να συνεχίσει το έγκλημα του ξεπουλήματος της περιουσίας του Δημοσίου».
Αν συνυπολογίσει κανείς όλα τα παραπάνω, προκύπτει το αβίαστο συμπέρασμα ότι οι προγραμματικές δηλώσεις του Αλ. Τσίπρα ήταν μια αριστοτεχνικά κατασκευασμένη παράσταση.
Οφείλουμε εδώ πάντως να θέσουμε ένα σημαντικό ερώτημα. Αν έτσι είναι τα πράγματα, γιατί επιτέλους δεν κλείνει η διαπραγμάτευση με το Βερολίνο και τα κέντρα τα οποία αυτό ελέγχει (Κομισιόν, ΕΚΤ); Είναι σαφές ότι τα ζητήματα διαπραγμάτευσης που εκκρεμούν, στα οποία αναφερθήκαμε παραπάνω, είναι κόκκινο πανί για το Βερολίνο, την Κομισιόν, την ΕΚΤ και το ΔΝΤ, όπως το ζήτημα των αποκρατικοποιήσεων, το οποίο, ας σημειώσουμε, είναι βασικός πυλώνας του νεοφιλελευθερισμού. Η υπαγωγή δηλαδή των στρατηγικών τομέων της οικονομίας στο πεδίο δράσης του μεγάλου και δη του πολυεθνικού κεφαλαίου. Κόκκινο πανί είναι και το ζήτημα της «απελευθέρωσης» της αγοράς εργασίας (η κυβέρνηση σχεδιάζει επαναφορά των συλλογικών συμβάσεων κ.λπ.). Κόκκινο πανί είναι και η σχεδιαζόμενη αύξηση του κατώτατου μισθού στα 750 ευρώ. Η μείωση μισθών και ημερομισθίων (εσωτερική υποτίμηση) σε συνδυασμό με την «απελευθέρωση» της αγοράς εργασίας είναι βασική προϋπόθεση για τη μετατροπή της Ελλάδας σε ένα ιδιότυπο Μπαγκλαντές της Ν. Ευρώπης, σε μια ελεύθερη ζώνη για τη δράση του μεγάλου κεφαλαίου.
Το Βερολίνο απαιτεί επιπλέον την ολοκλήρωση της εκκρεμούσας αξιολόγησης από την Τρόικα και την αντιμετώπιση του νέου προγράμματος ως επέκταση του υπάρχοντος Μνημονίου. Αυτό το τελευταίο σκαλοπάτι δεν φαίνεται διατεθειμένος να το κατεβεί ο Αλ. Τσίπρας και επιχειρεί έναν τελευταίο ελιγμό. Στέλνει τον υπουργό Εξωτερικών στην Μόσχα. Αυτό είναι μία συμβολική κίνηση και ταυτόχρονα μια προειδοποίηση: Ότι η κυβέρνησή του μπορεί να στραφεί σε εναλλακτικές πηγές χρηματοδότησης. Δεν πιστεύουμε ότι θα το αποτολμήσει, αν κρίνουμε από τη μέχρι τώρα πορεία του. Απλώς ο Αλ. Τσίπρας αντιμετωπίζει τη διαπραγμάτευση σαν μια δύσκολη παρτίδα πόκερ την οποία πιστεύει ότι θα κερδίσει. Φοβούμαστε ότι αντιμετωπίζει την πολιτική γενικότερα σαν μια σειρά από παρτίδες πόκερ. Αλλά η αληθινά αριστερή πολιτική δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να έχει τέτοιο χαρακτήρα ούτε να διαχωρίζεται από την ηθική. Προϋποθέτει ανθρωπισμό και πολιτισμό. Πάνω από όλα προϋποθέτει γνησιότητα, αλήθεια και σεβασμό απέναντι στο λαό.
Φυσικά οφείλουμε να αναγνωρίσουμε ότι ο Αλ. Τσίπρας υφίσταται μεγάλες πιέσεις να υποχωρήσει και στα σημεία στα οποία εξακολουθεί να αντιστέκεται. Αλλά από τη στιγμή που τα σημεία αυτά αποτελούν σημεία εκκίνησης της διαπραγμάτευσης, θα υποχρεωθεί να υποχωρήσει σε ορισμένα από αυτά (ποια δεν γνωρίζουμε προς το παρόν) προκειμένου να καταλήξει σε μία «αμοιβαίως επωφελή» συμφωνία, όπως την ονομάζει, με τους «εταίρους» μας. Θα μείνει στο τέλος τίποτα από τις προεκλογικές δεσμεύσεις του ΣΥΡΙΖΑ;
Μια τελευταία παρατήρηση. Αν δεν είναι κανείς διατεθειμένος να προχωρήσει σε στάση πληρωμών και εντέλει έξοδο από την ευρωζώνη, μοιραία θα υφίσταται βάναυσους εκβιασμούς και θα υποχρεώνεται σε διαρκείς υποχωρήσεις. Ο ΣΥΡΙΖΑ υπέκυψε και αυτός στην τρομοκρατία και την παραπληροφόρηση που υφίσταται ο ελληνικός λαός σχετικά με τις συνέπειες της επιστροφή μας στο εθνικό νόμισμα. Αλλά θεμελιώδης ρόλος ενός αριστερού κόμματος είναι να διαφωτίζει το λαό και να αντιστέκεται στην τρομοκρατία που του ασκείται.
