‘Ολες οι γενιές, όλες οι ιδέες (πλην φυσικά των μαύρων) με ένα λουλούδι ή μια προκήρυξη στο χέρι και πάλι έδωσαν ραντεβού στο κατάμεστο Πολυτεχνείο αυτό το τριήμερο. Νήπια στους ώμους των γονιών, μαθητές δημοτικού από το χέρι των παππούδων τους, οργανωμένοι και όχι μόνο φοιτητές, εργαζόμενοι και συνταξιούχοι πλημμύρισαν και φέτος τον χώρο, αναβιώνοντας 39 χρόνια μετά κάτι από τον παλλαϊκό χαρακτήρα του ξεσηκωμού. Την ώρα που το Πριν έκλεινε την ύλη του, ακόμη δεν είχε ξεκινήσει η μεγάλη πορεία από το Πολυτεχνείο προς την αμερικανική πρεσβεία, όμως το ανεβασμένο κλίμα των ημερών προμήνυε μια πολύ μαζική διαδήλωση.
του Γιώργου Λαουτάρη
Και φέτος η «ψυχή» του Πολυτεχνείου ήταν οι φοιτητές και η Αριστερά. Τα τραπεζάκια γύρω από το ιστορικό κτίριο της Πατησίων και μέσα στο χώρο κατέλαβαν κάθε σπιθαμή, διαθέτοντας προς διανομή και «ζύμωση» κάθε είδους υλικά, από απλές προκηρύξεις, μέχρι περιοδικά και βιβλία. Εντός των αιθουσών προβάλλονταν ντοκιμαντέρ για τον Νοέμβρη, διοργανώθηκαν εκθέσεις ιστορικών και σύγχρονων φωτογραφιών από τα κινήματα της νεολαίας, ενώ ξεχώριζε όπως κάθε χρόνο η έκθεση προς τιμήν των νεκρών της εξέγερσης.
Οι κοινωνικές και πολιτικές συνθήκες 39 χρόνια μετά τον φοιτητικό και λαϊκό ξεσηκωμό, δεν αφήνουν πολλά περιθώρια για αναζήτηση νοήματος στον καθιερωμένο «εορτασμό». «Όπως τότε, έτσι και τώρα, νεολαία και εργαζόμενοι στην πρώτη γραμμή για να τσακίσουμε τις σύγχρονες χούντες», έγραφε το δεσπόζον μεγάλο πανό στο κεντρικό κτίριο του Πολυτεχνείου μπροστά από την ιστορική πύλη. Ομάδες φοιτητών εξόρμησαν και πάλι (όπως και τότε) στα τρόλεϊ που διέσχιζαν την οδό Πατησίων αναρτώντας πανό «λαέ θυμήσου τον Νοέμβρη» και μοιράζοντας από το παράθυρο στους επιβάτες ανακοινώσεις, ενώ τα φρεσκοβαμμένα πλακάτ με συνθήματα όπως «ζήτω ο κυρίαρχος λαός» και «ποτέ ξανά φασισμός» που ετοίμαζαν κάποιοι φοιτητικοί σύλλογοι έμοιαζαν βγαλμένα όχι από ένα συρτάρι της ιστορίας, αλλά από τα σημερινά πολιτικά ζητούμενα.
Η αναζήτηση «μηνύματος» ήταν λοιπόν φέτος πιο εύκολη από ποτέ: «Η ανατροπή της μισητής χούντας ήρθε από τη δύναμη του αγώνα και της εξέγερσης», σημείωνε για παράδειγμα η ανακοίνωση της ΑΝΤΑΡΣΥΑ, για να συμπεράνει: «Έτσι και σήμερα! Η λύση θα έρθει μόνο από εμάς! Από ένα πανίσχυρο μαζικό κίνημα, που θα συγκρουστεί με την κυβέρνηση και την τρόικα, την ΕΕ, τις δυνάμεις του κεφαλαίου και τους φασίστες συμμάχους τους». Αναλόγως κατά τον ΣΥΡΙΖΑ, το Πολυτεχνείο «συνεχίζει να δείχνει το δρόμο για το πώς ο λαός μπορεί να πιστέψει στις δυνάμεις του, να αμφισβητήσει τη λογική των μονόδρομων και να οργανώσει τις αντιστάσεις ενάντια στην καταπίεση και τον αυταρχισμό». Ενώ για το ΚΚΕ η εξέγερση «απέδειξε ότι ο λαός και η νεολαία όταν υψώνουν το αγωνιστικό τους ανάστημα μπορούν να παρεμβαίνουν και να καθορίζουν τις εξελίξεις προς όφελός τους».
Πολλές εκατοντάδες κόσμου γέμισε και τα αμφιθέατρα του Πολυτεχνείου αυτό το τριήμερο, σε πολλές συζητήσεις μεστές νοήματος από όπου απουσίαζαν τα κλισέ περί «διδαγμάτων» και χαρακτηρίστηκαν από αναλύσεις για τη σημερινή συγκυρία. Χαρακτηριστική η θερμή και πολύωρη εκδήλωση που διοργάνωσε το ΝΑΡ, την οποία άνοιξε ο Μιχάλης Παπαμακάριος: «Ακόμη ακούγεται στα αυτιά μας ένα σύνθημα που ακούμε στις πλατείες, στις απεργίες και τις πορείες, το “ψωμί, παιδεία, ελευθερία, χούντα δεν τελείωσε το ’73”. Το σύνθημα αυτό είναι ένα ακριβές παράδειγμα για το πόσο ισχυρή και βαθιά είναι αυτή η ρωγμή του Νοέμβρη στη σημερινή λαϊκή συνείδηση» είπε. «Τι κρατάει πιο πολύ; Ένα έτος ή μια δεκαετία;», διερωτήθηκε ακολούθως ρητορικά ο Δημήτρης Γράψας για να απαντήσει: «Ας σκεφτούμε μόνο, κράτησε περισσότερο η δεκαετία από τα 20 χρόνια της εξέγερσης ως τα 30 ή το τελευταίο έτος της κρίσης;». «Η ιστορία κάνει το χρόνο να φαίνεται απάτη πρώτης τάξης», υπογράμμισε συμπληρώνοντας πως «τώρα πρέπει να πηδήξουμε πάνω από χρόνια, να καλύψουμε χρόνιες ανεπάρκειες που δεν επιτρέπεται πια να χρονίζουν». (Διαβάστε αναλυτικό ρεπορτάζ με τις ομιλίες της εκδήλωσης στην ιστοσελίδα του Νέου Αριστερού Ρεύματος)
«Τέτοια ώρα 39 χρόνια πριν, στο Πολυτεχνείο είχαν σταματήσει οι συζητήσεις και είχαν αρχίσει τα βεγγαλικά» ξεκίνησε μια τοποθέτηση που άναψε τη συζήτηση ο Θανάσης Σκαμνάκης και προχώρησε σε μια ενδιαφέρουσα ανάλυση: «Αν το 1973 μας ρώταγε κανείς πότε θα έπεφτε η χούντα, δεν το ξέραμε, πάντως το 1980 δεν πιστεύαμε ότι θα είχε πέσει και αν μας ρώταγε τι θα γινόταν το 2012, θα ήμασταν βέβαιοι ότι θα είχαμε σοσιαλισμό», είπε και σημείωσε: «Αυτή την αντίληψη είχαν και οι αντίπαλοι, οι οποίοι λίγο πολύ καταλάβαιναν ότι η πορεία της ανθρωπότητας είναι προς τα εκεί. Σήμερα, όμως αν μας ρωτήσει κανείς πότε θα γίνει σοσιαλισμός, δεν ξέρουμε να πούμε. Οι μεν αντίπαλοί μας είναι βέβαιοι, εμείς όμως αμφιβάλλουμε». Συμπέρασμα: «Αυτό είναι ουσιαστικά το αντίστροφο της ιστορίας και η βαθιά ρωγμή του χρόνου. Χρειαζόμαστε να γυρίσουμε στο παρελθόν, να ξαναμαζέψουμε τα κομμάτια να το αξιολογήσουμε ξανά διότι όλοι το διεκδικούμε με απαιτητικότητα», κατέληξε.
