Το τι ακριβώς ειπώθηκε πίσω από τις κλειστές πόρτες και στα όποια διαβούλια διεξήχθησαν κατά τη διάρκεια της επίσκεψης του πρωθυπουργού Α. Σαμαρά στην Κωνσταντινούπολη, στην αρχή της εβδομάδας και την συνάντηση με τον Τούρκο ομόλογό του Ρ. Ταγίπ Ερντογάν, ίσως να μην το μάθουμε. Πληροφορηθήκαμε όμως από τα πλέον επίσημα χείλη σε …ποιον ανήκει το Αιγαίο: Τα κοιτάσματά του ανήκουν στα ευρωπαϊκά μονοπώλια και ο θαλάσσιος κι εναέριος χώρος του στους ΝΑΤΟϊκούς σχεδιασμούς για τη Μ. Ανατολή! Κι αυτό το «δόγμα» για τους Έλληνες και Τούρκους εργαζόμενους, σε καμία περίπτωση δεν είναι …«win-win», διπλού οφέλους.
του Γεράσιμου Λιβιτσάνου
Στο επίπεδο των δηλώσεων των δύο πρωθυπουργών από το Ντολμά Μπαξέ της Κωνσταντινούπολης κυριάρχησαν η αναφορά του Α. Σαμαρά περί του ότι πρόκειται για μία «καλή μέρα για τις σχέσεις Ελλάδας- Τουρκίας» και του Ταγίπ Ερντογάν που ζήτησε μια λύση «win-win» για τα ενεργειακά κοιτάσματα του Αιγαίου.
Η αναφορά του Τούρκου πρωθυπουργού, προφανώς, εξέφρασε την πάγια θέληση της Άγκυρας να «βάλει πόδι» στο θέμα της ενεργειακής εκμετάλλευσης του Αιγαίου για λογαριασμό των όποιων συμφερόντων εκπροσωπεί. Επιδίωξη που συνεπάγεται –αντικειμενικά– την αμφισβήτηση του ελληνικού δικαιώματος για μονομερή ανακήρυξη Ανεξάρτητης Οικονομικής Ζώνης.
Η γραμμή άμυνας της ελληνικής κυβέρνησης –αν και δεν εκφράστηκε στις δηλώσεις του πρωθυπουργού σε τουρκικό έδαφος– ήταν ξεκάθαρη: Το κοιτάσματα του Αιγαίου είναι «ευρωπαϊκά»! Άλλωστε κυβερνητικοί κύκλοι επαίρονταν, τις αμέσως επόμενες ημέρες, ότι ακριβώς αυτή ήταν η επιτυχία του ταξιδιού του Α. Σαμαρά: Να αντισταθμίσει τις ελληνικές αδυναμίες που δημιουργεί η οικονομική κρίση στο ελληνο-τουρκικό ανταγωνισμό, ως «διαπιστευμένος εκπρόσωπος» των συμφερόντων της ΕΕ. Σε αυτό –επισημαίνουν– έπαιξε σημαντικό ρόλο η πρόσφατη επίσκεψη του Φρανσουά Ολάντ, που εξέφρασε δημόσια το ενδιαφέρον της χώρας του για τα ελληνικά κοιτάσματα.
Χαρακτηριστικές είναι και οι δηλώσεις που έκανε ο Α. Σαμαράς σε στελέχη του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, που βρέθηκαν στην Αθήνα. Όπως είπε, αποτιμώντας τη συνάντηση με τον Ερντογάν, «το ελληνικό ή το κυπριακό πετρέλαιο ή φυσικό αέριο είναι “ευρωπαϊκό” φυσικό αέριο και “ευρωπαϊκό” πετρέλαιο. Γιατί θα πρέπει να είναι πρόβλημα μόνο για μένα, για τη χώρα μου;».
Μετά από αυτά μόνο ως …ανέκδοτο μπορούν να εκληφθούν οι ισχυρισμοί κυβερνητικών κύκλων, περί του ότι στην Κωνσταντινούπολη ασκήθηκε «ενεργειακή διπλωματία». Ιδίως αν συνυπολογίσει κανείς ότι η ελληνική κυβέρνηση σε λίγους μήνες δεν θα έχει στα χέρια της οργανισμούς όπως η ΔΕΠΑ, η ΔΕΣΦΑ και τα ΕΛΠΕ, ακόμη και τη ΔΕΗ. Δηλαδή τα «εργαλεία» άσκησης ενεργειακής πολιτικής για οποιαδήποτε κυβέρνηση.Οι οργανισμοί βρίσκονται στο καθεστώς των …εκπτωτικών διαθέσεων του ΤΑΙΠΕΔ και θα καταλήξουν σε «διεθνείς επενδυτές». Σημειώνουμε ότι μόλις δύο ημέρες μετά την επιστροφή του Α. Σαμαρά από τη Κωνσταντινούπολη, ψηφίστηκε στη Βουλή, Μνημόνιο Συνεργασίας ανάμεσα σε Ελλάδα και Τουρκία για συνεργασία σε θέματα ενέργειας στην περιοχή του Αιγαίου. Η ρύθμιση οριοθετεί τις νομοθετικές παρεμβάσεις που θα υπάρξουν και στις δύο χώρες για ενεργειακά θέματα και επίσης περιλαμβάνει και «αρχές» που αφορούν τους αγωγούς μεταφοράς φυσικού αερίου, που αποτελεί ένα από τα κορυφαία διακυβεύματα για την περιοχή του Αιγαίου.
Τα θέματα που αφορούν τη δράση των δύο χωρών στο πλαίσιο των ΝΑΤΟϊκών επιδιώξεων δεν έμειναν φυσικά εκτός ατζέντας στη συνάντηση Σαμαρά – Ερντογάν, παρότι επισκιάστηκαν από τα «ενεργειακά».
Ξεκάθαρη ήταν η δήλωση του Τούρκου πρωθυπουργού που μιλώντας στη ΝΕΤ τόνισε ότι θα συζητηθούν «θέματα ΝΑΤΟ, διότι είμαστε δύο χώρες – μέλη του ΝΑΤΟ και πρέπει να συζητήσουμε τα βήματα που θα κάνουμε με αυτή μας την ιδιότητα». Προφανώς για τα όσα συζητήθηκαν δόθηκε και η ανάλογη …αναφορά στο «υψηλό επόπτη» των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Την Πέμπτη ο υπουργός Εξωτερικών Δ. Αβραμόπουλος είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών, Τζόν Κέρι, ο οποίος ολοκλήρωσε τις επαφές του με τις μεγαλύτερες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις. Σε αυτές –θυμίζουμε– κυριάρχησε το θέμα της ανάληψης κοινής στρατιωτικο-πολιτικής δράσης για το θέμα της Συρίας. Όπως ανακοινώθηκε από το υπουργείο Εξωτερικών, «μεταξύ των θεμάτων που συζητήθηκαν ήταν οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή με έμφαση στην Συρία και τις γειτονικές χώρες» αφού υφίστανται «σημαντικές προκλήσεις για την περιφερειακή σταθερότητα»!
Σε αυτά πρέπει να συνυπολογιστεί ότι ακριβώς αυτή την περίοδο ολοκληρώνονται στο Ιόνιο κοινές ασκήσεις –όπως η «Proud Manta 2013»– που έχει ως αντικείμενο τη διατήρηση της επιχειρησιακής ετοιμότητας και συνεργασίας ανάμεσα στις ΝΑΤΟϊκές υποδομές, που μπορούν να ενισχύσουν την περίφημη Δύναμη Ταχείας Ανάπτυξης (NRF), την «αιχμή του δόρατος» σε επιχειρήσεις επέμβασης.
Τέλος, την αποστολή του Α. Σαμαρά ακολούθησαν περίπου 100 εκπρόσωποι εταιρειών, ενώ σε έκθεσή του ο ΣΕΒ υποστήριξε ότι υφίσταται γόνιμο έδαφος στις «αγορές» των δύο χωρών, για συμπράξεις ελληνικών και τουρκικών επιχειρήσεων.
