Κυριάκος Νασόπουλος
«Το νερό ήταν, είναι και θα είναι δημόσιο κοινωνικό αγαθό και είναι συνταγματικά κατοχυρωμένο ότι το 51% της ΕΥΔΑΠ θα παραμένει στο ελληνικό δημόσιο. Τα περί ιδιωτικοποίησης της ΕΥΔΑΠ αποτελούν fake news», έσπευσε να… καθησυχάσει ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Κώστας Καραμανλής, μετά τις σφοδρές αντιδράσεις για την παραχώρηση του Εξωτερικού Υδροδοτικού Συστήματος της Αττικής σε ιδιώτες μέσω ΣΔΙΤ.
Υποκρισία και νεοφιλελεύθερα πολιτικά ψέματα. Το έδαφος για την ιδιωτικοποίηση του νερού είναι προετοιμασμένο, με μελετημένες κινήσεις από τις εκάστοτε κυβερνήσεις τα προηγούμενα χρόνια. Το 1999, η ενιαία τότε ΕΥΔΑΠ διασπάται σε ΕΥΔΑΠ Παγίων και ΕΥΔΑΠ ΑΕ, μπαίνει στο χρηματιστήριο, ενώ την ίδια χρονιά υπογράφεται η εικοσαετής σύμβαση μεταξύ ΕΥΔΑΠ ΑΕ και δημοσίου για την αποκλειστική διάθεση και διανομή νερού στην Αττική. Το 2012, το μετοχικό πακέτο που κατέχει το δημόσιο μεταβιβάζεται στο ΤΑΙΠΕΔ προς πώληση, ενώ ένα χρόνο μετά με νόμο εκκαθαρίζονται τα χρέη ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ. Το 2014, η αμερικανική εταιρεία Paulson & Co εισέρχεται στο μετοχικό κεφάλαιο της ΕΥΔΑΠ με ποσοστό 9,9%. Το 2016, μετά την απόφαση του ΣτΕ, το 2014, περί επιστροφής του 50+1% των μετοχών στο κράτος, εκχωρούνται πλήρως χωρίς αντίτιμο η ΕΥΔΑΠ και η ΕΥΑΘ στο υπερταμείο. Τέλος, το 2019 λήγει η εικοσαετής σύμβαση μεταξύ ΕΥΔΑΠ και δημοσίου.
Η ΕΥΔΑΠ, από το 1980 που ιδρύθηκε, είναι κερδοφόρα. Το 2019 είχε κέρδη (προ φόρων) 84 εκ. ευρώ, ενώ τα ταμειακά διαθέσιμα ήταν 429 εκ. ευρώ. Αυτά μάλλον «λιγουρεύονται» οι ιδιώτες. Είναι όμως αποδεδειγμένο ότι η ιδιωτικοποίηση επιχειρήσεων παροχής κοινωνικών αγαθών φέρνει καταστροφικές συνέπειες στην υγεία, το περιβάλλον, τις εργασιακές σχέσεις, τις τιμές για τα λαϊκά νοικοκυριά. Οι εταιρείες ύδρευσης πρέπει να ανήκουν στο δημόσιο και να λειτουργούν με εργατικό και κοινωνικό έλεγχο για όφελος του λαού. Το νερό είναι κοινωνικό αγαθό, δεν είναι εμπόρευμα.
Ιδιώτες σημαίνει αυξήσεις, μόλυνση, μηδενικές επενδύσεις και υπέρογκα κέρδη
Για το καπιταλιστικό σύστημα και τα «αρπακτικά» του, το νερό δεν είναι ένα πανανθρώπινο αγαθό της φύσης αλλά ένα ακόμη εμπόρευμα που πρέπει να υπακούει στους κανόνες της αγοράς. Εδώ και δεκαετίες, σε παγκόσμιο επίπεδο, οι προσπάθειες ιδιωτικοποίησης του νερού είναι συνεχείς και καταστροφικές για τις κοινωνίες και το περιβάλλον. Μάλιστα, η παταγώδης αποτυχία του πολυδιαφημισμένου ιδιωτικού τομέα προκάλεσε τα προηγούμενα χρόνια αρκετές επανεθνικοποιήσεις ιδιωτικών εταιρειών ύδρευσης σε αρκετές ευρωπαϊκές πόλεις. Κορυφαία παραδείγματα αποτελούν το Βερολίνο και το Παρίσι.
Στο Βερολίνο, το 1999 η γερμανική RWE και η γαλλική Veolia αγόρασαν το 49,9% των μετοχών της δημοτικής εταιρείας ύδρευσης και αποχέτευσης. Αμέσως προχώρησαν σε 2.000 απολύσεις, αυξήσεις στα τιμολόγια, ενώ υπήρξε και υποβάθμιση της ποιότητας του νερού. Το 2014, μετά από μεγάλους αγώνες και δυο δημοψηφίσματα, έγινε η επαναδημοτικοποίηση του δικτύου. Λόγω των απόρρητων όρων της σύμβασης, οι οποίοι διασφάλιζαν εγγυημένο κέρδος για τους ιδιώτες, RWE και Veolia εισέπραξαν σχεδόν 2,5 δισ. ευρώ.
Το 2008, στο Παρίσι, μετά από 23 ολόκληρα χρόνια παραχώρησης των δικτύων στις γαλλικές Suez και Veolia, οι δημοτικές αρχές… διαπίστωσαν ότι οι ιδιωτικές εταιρίες δεν είχαν κάνει απολύτως καμία επένδυση, ενώ η τιμή του νερού είχε αυξηθεί κατά 256%. Τελικά, το 2010 ο δήμος του Παρισιού πήρε πίσω τη διαχείριση του νερού της πόλης.
Πιο πρόσφατα, στην Πορτογαλία, κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης, πολλοί δήμοι είχαν προχωρήσει στην ιδιωτικοποίηση των εταιρειών ύδρευσης. Όμως η κατακόρυφη άνοδος της τιμής του νερού τους ανάγκασε να αλλάξουν στάση. Ο δήμος Μάφρα, μιας πόλης 80.000 κατοίκων βορειοδυτικά της Λισαβόνας, προχώρησε τον περασμένο Σεπτέμβριο στην επανακρατικοποίηση του δικτύου ύδρευσης και αμέσως το νερό μειώθηκε κατά 30%.
«Πονεμένη» ιστορία, γεμάτη καπιταλιστικές… αμαρτίες είναι και η ιδιωτικοποίηση του νερού στη Μεγάλη Βρετανία, την οποία επέβαλε η Θάτσερ το 1989. Αυτά τα 21 χρόνια, οι 15 συνολικά ιδιωτικές εταιρείες ύδρευσης έχουν προλάβει να διανείμουν 56 δισ. βρετανικές λίρες στους μετόχους τους και να χρεώσουν με 51 δισ. λίρες τους ισολογισμούς τους —
ενώ το 1989 είχαν μηδενικό χρέος. Την ίδια στιγμή, έχουν προχωρήσει σε μηδενικές επενδύσεις στο δίκτυο και αυξήσεις τιμολογίων κατά 40%. Επίσης, ευθύνονται και για τη μεγαλύτερη ρύπανση των βρετανικών ποταμών. Η εταιρεία Thames Water, τον περασμένο Μάρτιο, δέχθηκε πρόστιμο ύψους 20 εκ. λιρών επειδή έριξε στον ποταμό Τάμεση περισσότερα από 4,2 δισ. λίτρα ακαθαρσιών.
Τέλος, γυρίζοντας στην δεκαετία του ‘90, θα συναντήσουμε πολλά ακόμα αποτυχημένα παραδείγματα ιδιωτικοποίησης του νερού σε Λατινική Αμερική, Αφρική και Ασία, υπό τις «ευλογίες» του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας (Αργεντινή, Βολιβία, Κολομβία, Νότιος Αφρική, Φιλιππίνες κ.α.).
http://prin.gr/new/2020/06/nero/
