Παναγιώτης Ξοπλίδης
Η ανάφλεξη στη Συρία, ταυτόχρονα με τη συνέχιση του πολέμου σε Λίβανο και Γάζα, αλλά και τον ακήρυχτο πόλεμο Ισραήλ-Ιράν, δημιουργεί ένα θανάσιμο σπιράλ που απειλεί τη Μέση Ανατολή με μια γενικευμένη σύγκρουση άνευ προηγουμένου.
Η αιφνιδιαστική αναζωπύρωση του πολέμου στη Συρία κλιμακώνει ακόμα περισσότερο τον πολύπλευρο γεωπολιτικό ανταγωνισμό, ανοίγοντας ξανά ένα μέτωπο που είχε παγώσει από το 2020. Η συγκεκριμένη σύγκρουση είχε, άλλωστε, χαρακτηριστεί στην πρώτη της φάση ως Γ’ Παγκόσμιος Πόλεμος σε συσκευασία… τσέπης, καθώς το σύνολο σχεδόν των ιμπεριαλιστικών και περιφερειακών δυνάμεων συμμετέχουν δια αντιπροσώπων.
Το καθεστώς Άσαντ έδειχνε σταθερό και είχε ανακτήσει την διεθνή του αναγνώριση με την επιστροφή του στον Αραβικό Σύνδεσμο πέρυσι. Οι ΗΠΑ είχαν απορρίψει την κίνηση αυτή, αλλά δεν μπόρεσαν να την εμποδίσουν, ενώ η Σαουδική Αραβία στο πλαίσιο μιας πολιτικής που διαπραγματεύεται την αποκατάσταση των σχέσεων με το Ιράν – με μεσολάβηση Κίνας και Ρωσίας – συζητούσε την άρση των κυρώσεων στη Συρία.
Σημειώνεται πως η επίθεση αρχικά ισλαμιστικών δυνάμεων, που είχαν περιοριστεί στην περιοχή Ιντλίμπ στα σύνορα με την Τουρκία, ξεκίνησε την ίδια μέρα που έμπαινε σε εφαρμογή η εκεχειρία Ισραήλ-Χεζμπολά. Ο Νετανιάχου είχε πει ότι ένας από τους στόχους ήταν να στραφούν όλες οι δυνάμεις προς τον βασικό εχθρό, το Ιράν και η κατάρρευση του συριακού στρατού εξυπηρετεί πρώτα απ’ όλα αυτό τον στόχο, καθώς το καθεστώς Άσαντ είναι ο πιο πιστός σύμμαχος της Τεχεράνης και πιθανή ανατροπή του θα είναι μια συντριπτική ήττα γι’ αυτήν. Το Ισραήλ επί ένα χρόνο βομβάρδιζε σχεδόν καθημερινά θέσεις ιρανικών πολιτοφυλακών στο έδαφος της Συρίας, αλλά και του επίσημου συριακού στρατού, πετυχαίνοντας ισχυρά πλήγματα, ενώ ο Κασέμ Σουλεϊμανί, ο στρατηγός που επέβλεπε τις ιρανικές δυνάμεις στη Συρία, σκοτώθηκε σε επίθεση με μη επανδρωμένο αεροσκάφος των ΗΠΑ το 2020. Η άλλη ισχυρή στρατιωτική δύναμη που είχε βοηθήσει τον Άσαντ να νικήσει τους ισλαμιστές σουνίτες αντάρτες ήταν η Χεζμπολά, η οποία είχε μεταφέρει σχεδόν όλες τις δυνάμεις της πίσω στο Λίβανο, έχοντας αποδυναμωθεί σημαντικά.
Το μεγάλο παιχνίδι στη Συρία, όμως, αφορά και τις μεγάλες ιμπεριαλιστικές δυνάμεις, καθώς ο πόλεμος αυτός είχε ήδη φέρει αντιμέτωπες τη Ρωσία με τις ΗΠΑ και τις δυτικές χώρες. Η πρώτη είχε εκτρέψει αεροσκάφη και στρατεύματα προς την Ουκρανία, αποδυναμώνοντας περαιτέρω τον συριακό στρατό, αλλά έσπευσε άμεσα να επανέλθει με αεροπορικούς βομβαρδισμούς για την ανακοπή της επίθεσης των ανταρτών. Η Μόσχα είχε επέμβει για να υποστηρίξει τον Άσαντ το 2015, με αντάλλαγμα στρατιωτικές βάσεις στην πίσω «αυλή» του ΝΑΤΟ, κατά μήκος της Μεσογείου – τις μοναδικές που έχει ο ρωσικός στρατός εκτός της πρώην ΕΣΣΔ και χρησιμεύουν ως κόμβος υλικοτεχνικής υποστήριξης και για περαιτέρω επεμβάσεις μισθοφόρων στη Λιβύη και την υποσαχάρια Αφρική. Οι αμερικανικές δυνάμεις δεν έμειναν αμέτοχες στη νέα ανάφλεξη και αεροσκάφη τους έπληξαν βάσεις και οχήματα φιλοϊρανικών πολιτοφυλακών στα ανατολικά της χώρας, στα σύνορα με το Ιράκ, με κύριο στόχο τις στρατιωτικές ομάδες Ιρακινών σιιτών που στάλθηκαν εσπευσμένα στη Συρία.
«Κουβάρι» αντιθέσεων στη χώρα, με εμπλοκή ΗΠΑ, Ρωσίας, Ισραήλ, Ιράν, Τουρκίας, αλλά και των Κούρδων
Το αιματοβαμμένο συριακό παζλ συμπληρώνει η σύγκρουση του τουρκικού κράτους με τους Κούρδους, οι οποίοι κατέχουν το βορειοανατολικό τμήμα της Συρίας με την πολιτοφυλακή SDF που υποστηρίζεται από τις ΗΠΑ και έχει ως βασικό «συστατικό» τους Κούρδους, οι οποίοι επιτέθηκαν επίσης στον συριακό στρατό και τις φιλοϊρανικές ομάδες, ταυτόχρονα με τον βομβαρδισμό τους από τις ΗΠΑ, σε μια προσπάθεια να επεκτείνουν τον έλεγχό τους στα ανατολικά της χώρας. Παράλληλα, αξιοποίησαν την άτακτη φυγή του συριακού στρατού στο Χαλέπι, καταλαμβάνοντας συνοικίες και περιοχές ενάντια στην επίθεση του σουνιτικού Συριακού Εθνικού Στρατού (SNA) που δημιουργήθηκε και ελέγχεται απόλυτα από την Άγκυρα. Όμως, η βασική σουνιτική δύναμη που οδηγεί την ταχύτατη επίθεση των ανταρτών είναι η τζιχαντιστική HTS, μια μετονομασία του τοπικού βραχίονα της Αλ Κάιντα. Μάλιστα, ο ηγέτης του HTS πρότεινε μια αμοιβαία ανακωχή με τον SDF για να επικεντρωθούν οι ενέργειες τους κατά του καθεστώτος στη Δαμασκό και τους Ιρανούς.
To δαιδαλώδες γεωπολιτικό παιχνίδι δεν προμηνύει οτιδήποτε θετικό για τον πολύπαθο συριακό λαό που γνώρισε στην προηγούμενη φάση του πολέμου εκατοντάδες χιλιάδες νεκρούς και ένα προσφυγικό ρεύμα πολλών εκατομμυρίων – κάτι που δεν αποκλείεται να επαναληφθεί.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν στο φύλλο 7-8 Δεκεμβρίου
