Εταιρείες και διαφήμιση βάζουν «καπίστρι» στην ενημέρωση

Ματίνα Παπαχριστούδη

Μόλις πρόσφατα, σε τηλεοπτική εκπομπή ιδιωτικού καναλιού εμφανίστηκε ως χορηγός η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ. Η κερδοφόρα εταιρεία στην οποία μετέχουν οι μεγαλύτεροι επιχειρηματικοί όμιλοι της χώρας, που έχει προνομιακές σχέσεις με το μέγαρο Μαξίμου και είναι αυτή που βρίσκεται πίσω από κάθε μεγάλο έργο και κρατική ανάθεση. Η ίδια εταιρεία ήταν χορηγός στη ΔΕΘ, μπροστά στις δικές της διαφημίσεις έκανε την ομιλία του ο πρωθυπουργός, Κ. Μητσοτάκης.

Η μετάβαση σε απευθείας χορηγίες τηλεοπτικών εκπομπών πιστοποιεί με τον καλύτερο τρόπο τα πολλαπλά «φίμωτρα» που μπαίνουν στην ενημέρωση και τους δημοσιογράφους, με αφετηρία τα δεσμά της διαφήμισης. Τα τμήματα μάρκετινγκ είναι, άλλωστε, αυτά που έχουν το πάνω χέρι στις αίθουσες σύνταξης και το μοίρασμα των διαφημιστικών πακέτων θέτει τα όρια στη δημοσιότητα σχεδόν για όλη την επικαιρότητα.

Έως πρόσφατα, στα έντυπα Μέσα οι εταιρικές καταχωρήσεις με διαφημιστικό πληροφοριακό περιεχόμενο έφεραν την επισήμανση «πληρωμένη δημοσίευση». Πλέον δεν υπάρχει λόγος να γίνεται αυτό. Οι διαφημιζόμενοι, κράτος και ιδιώτες, όχι μόνο υπαγορεύουν ειδήσεις και πληροφορίες θετικές για το έργο και τη δράση των επιχειρηματικών ομίλων, των τραπεζιτών, των υπουργών, των φίλων και γνωστών τους, αλλά κυρίως απαγορεύουν ειδήσεις και ρεπορτάζ που δεν τους βολεύουν. Θέματα που σχετίζονται με σημαντικές επιπτώσεις στην κοινωνία, το περιβάλλον ή τον πολιτισμό δεν επιτρέπεται να βρουν δίοδο στη δημοσιότητα. Είναι απαγορευτικό για οποιοδήποτε ΜΜΕ να κάνει έρευνα ή ρεπορτάζ για εταιρείες ενέργειας, τουρισμού, real estate, τραπεζών, τηλεπικοινωνιών. Είναι οι μεγαλύτεροι διαφημιζόμενοι και πραγματικοί ελεγκτές της ενημέρωσης.

Την τακτική αυτή εφάρμοσε η κυβέρνηση της ΝΔ ήδη από το 2019, υπερδιπλασιάζοντας τα κονδύλια της λεγόμενης κρατικής διαφήμισης. Μόνο τις τελευταίες 20 ημέρες ανακοινώθηκαν σχετικά προγράμματα και κονδύλια από τα υπουργεία Τουρισμού, Υγείας, Παιδείας, ύψους 20 εκατ. ευρώ, ενώ έως τον Αύγουστο του ’23 καταγράφηκε διαφήμιση άνω των 40 εκατ. Τα περίφημα επικοινωνιακά προγράμματα, γνωστά και ως «λίστες» Πέτσα, Κικίλια, Πλεύρη κ.λπ, είναι αυτά που καθορίζουν τη δημοσιότητα στη συντριπτική πλειονότητα των μίντια. Υπουργοί αλλά και κρατικά στελέχη, μέσω της πληρωμένης επικοινωνίας, ελέγχουν την πληροφόρηση, ανοιγοκλείοντας τη στρόφιγγα του κρατικού χρήματος.

Ειδήσεις πίσω από τις κάμερες

Όσον αφορά στις κρατικές επιχορηγήσεις στα ΜΜΕ, η στήριξη Μητσοτάκη προς ιδιοκτήτες μίντια, μετά τα 6,8 εκατ. στους τηλεοπτικούς σταθμούς και τα 4,5 εκατ. στις πανελλαδικής κυκλοφορίας εφημερίδες, συμπληρώθηκε την περασμένη εβδομάδα με «διανομές» στον περιφερειακό Τύπο, καθώς 193 εφημερίδες σε όλη τη χώρα λαμβάνουν συνολικά 4,6 εκατ. ευρώ. Στην ουρά του Μαξίμου για απευθείας ενίσχυση βρίσκονται ραδιοφωνικοί σταθμοί και περιφερειακά κανάλια.

Οι καλύτερα αμειβόμενες δημοσιογραφικές θέσεις βρίσκονται στα διάφορα γραφεία Τύπου, που στηρίζει με κάθε τρόπο το συνδικαλιστικό όργανο των δημοσιογράφων. Μια αναζήτηση στη Διαύγεια δείχνει πως ο μέσος μισθός εκεί κυμαίνεται από 2 έως 2,5 χιλιάδες ευρώ. Είναι άγνωστο πόσοι ακριβώς απασχολούνται σήμερα στον κρατικό μηχανισμό – σίγουρα, πάντως, δεν παρέδωσαν τις δημοσιογραφικές ταυτότητες τους και μπορούν παράλληλα να απασχολούνται σε ιδιωτικά μίντια.

Την ίδια ώρα, οι δημοσιογράφοι αλλά και το διοικητικό ή τεχνικό προσωπικό στα ιδιωτικά ΜΜΕ αντιμετωπίζουν τρομερή εντατικοποίηση δουλειάς και επισφάλεια. Δεν υπάρχει συλλογική σύμβαση εργασίας και στους εργασιακούς χώρους κυριαρχεί η ατομική διαπραγμάτευση για όλα. Είναι εντυπωσιακό το στοιχείο, όπως παρουσιάστηκε στη γενική συνέλευση του ταμείου ασφάλισης των ΜΜΕ, πως οι δαπάνες για ψυχογενή περιστατικά τριπλασιάστηκαν μέσα σε δυο χρόνια!