Μαρτίνα Μαστρογιαννάκη
Στις 8 Μαρτίου, ημέρα συμβολική για τους αγώνες για την ισότητα των φύλων, οι πολίτες της Ελβετίας θα κληθούν σε δημοψήφισμα να αποφασίσουν για την καθιέρωση της ατομικής φορολόγησης. Η πρόταση προβλέπει ότι κάθε σύζυγος θα φορολογείται ξεχωριστά και όχι ως μέρος ενός ενιαίου οικογενειακού εισοδήματος όπως συμβαίνει σήμερα. Στοχεύει δε στην άρση ενός βασικού αντικινήτρου για τη μισθωτή εργασία του «δεύτερου εισοδήματος», το οποίο στην πράξη αφορά κυρίως τις γυναίκες και τα άτομα που αναλαμβάνουν μεγαλύτερο μερίδιο της φροντίδας στο νοικοκυριό. Δεν είναι τυχαίο ότι συντηρητικές και ακροδεξιές δυνάμεις αντιδρούν, υπερασπιζόμενες το παραδοσιακό μοντέλο με τη γυναίκα οικονομικά εξαρτημένη.
Η συζήτηση αποκαλύπτει βαθύτερες αντιφάσεις της ελβετικής κοινωνίας. Παρά τον πλούτο της χώρας, οι γυναίκες εργάζονται σε ποσοστό άνω του 60% με μερική απασχόληση, ένα από τα υψηλότερα ποσοστά στην Ευρώπη. Η βασική αιτία είναι η έλλειψη δημόσιων και δωρεάν δομών φροντίδας και το υψηλό κόστος των παιδικών σταθμών, που καθιστούν οικονομικά ασύμφορη την πλήρη απασχόληση.
Η άδεια μητρότητας περιορίζεται στις 14 εβδομάδες, ενώ η γονική άδεια για τους πατέρες παραμένει στις δύο. Έτσι, η ευθύνη της φροντίδας μεταφέρεται δυσανάλογα στις γυναίκες. Η απλήρωτη εργασία στο σπίτι, η γνωστή «δεύτερη βάρδια», αποτελεί έναν αόρατο αλλά θεμελιώδη πυλώνα της οικονομίας, πάνω στον οποίο στηρίζεται η κερδοφορία του κεφαλαίου, επιβαρύνοντας ιδιαίτερα τα εργατικά και χαμηλόμισθα νοικοκυριά και πλήττοντας ιδιαίτερα τις μετανάστριες και τις γυναίκες σε επισφαλή και κακοπληρωμένη εργασία. Το αποτέλεσμα είναι ένα επίμονο μισθολογικό χάσμα που κυμαίνεται γύρω στο 18%, καθώς και χαμηλότερες συντάξεις και μεγαλύτερος κίνδυνος φτώχειας για τις γυναίκες.
Η εικόνα της Ελβετίας επιβεβαιώνει μια ευρύτερη πραγματικότητα: Χωρίς δημόσιες υπηρεσίες φροντίδας και χωρίς αναδιανομή του κοινωνικού πλούτου, η ισότητα παραμένει τυπική. Ο αγώνας για πραγματική ισότητα συνδέεται αναπόφευκτα με τη συνολική αμφισβήτηση ενός συστήματος που συνεχίζει να βασίζεται στην αόρατη και υποτιμημένη εργασία των γυναικών.
