Γιώργος Μουρμούρης
Βλάβες, ατυχήματα, καθυστερήσεις, καταργήσεις γραμμών και πάρτι εκατομμυρίων από τη Hellenic Train και ελληνικούς κατασκευαστικούς ομίλους
Σε πλήρη διάλυση έχει μετεξελιχθεί τρία χρόνια μετά τα Τέμπη η απαξίωση του σιδηροδρόμου, στο πλαίσιο της πολυδιάσπασης και ιδιωτικοποίησης που προώθησαν όλες οι κυβερνήσεις υπό τις κατευθύνσεις και πιέσεις της ΕΕ, οδηγώντας στο δυστύχημα-προδιαγεγραμμένο έγκλημα με τους 57 νεκρούς.
Καταργήσεις γραμμών, καθυστερήσεις και ματαιώσεις δρομολογίων, αντικατάσταση συρμών με συχνά παλαιά μισθωμένα λεωφορεία, αλλεπάλληλες βλάβες και ατυχήματα, τραγικές ελλείψεις προσωπικού και ένα διαρκές μπαλάκι ευθυνών μεταξύ της Hellenic Train και του ΟΣΕ συνθέτουν την εικόνα της κατάρρευσης. Την ίδια ώρα, στο «πτώμα» του σιδηροδρόμου έχει στηθεί χορός εκατομμυρίων με γενναιόδωρες επιδοτήσεις προς τους Ιταλούς και «χρυσοφόρες» συμβάσεις με ελληνικούς κατασκευαστικούς ομίλους.
Την ταχεία επιστροφή του σιδηροδρόμου στον 19ο αιώνα πιστοποιούν πρωτίστως τα στοιχεία για την έκταση της σιδηροδρομικής υποδομής, η οποία από περίπου 2.850 χιλιόμετρα το 1995 έχει σήμερα περιοριστεί επί της ουσίας στον άξονα Αθηνών Θεσσαλονίκης στον οποίον εκτελούνται μόλις δύο!) δρομολόγια ημερησίως, καθώς και στις προαστιακές γραμμές Αθηνών, Θεσσαλονίκης και Πατρών που επίσης παραπαίουν. Ολόκληρα γεωγραφικά διαμερίσματα όπως η Δυτική Μακεδονία, η ανατολική Μακεδονία – Θράκη πλην Έβρου και η Πελοπόννησος πλην του τμήματος Κόρινθος – Αίγιο και Κατάκολο – Πύργος – Ολυμπία παραμένουν χωρίς τρένο παρότι υπάρχει δίκτυο (στην Πελοπόννησο το μετρικό δίκτυο είναι σε αναστολή από το 2011), ενώ στη Θεσσαλία τα τμήματα Βόλος – Λάρισα και Παλαιοφάρσαλος – Καλαμπάκα δεν έχουν ακόμα αναταχθεί μετά τις ζημιές που προκάλεσε ο «Ντάνιελ» τον Σεπτέμβριο του 2023.
Μόλις τις τελευταίες ημέρες άλλωστε, λίγες εβδομάδες μετά την αναθεώρηση της σύμβασης του ελληνικού Δημοσίου με τη Hellenic Train, η ιταλικών συμφερόντων εταιρεία που λαμβάνει ετησίως τουλάχιστον 50 εκατ. ευρώ για το συγκοινωνιακό έργο που (δεν) εκτελεί, προχώρησε σε νέες περικοπές δρομολογίων. Έτσι την Τετάρτη 18 Φεβρουαρίου εφτά δρομολόγια στη γραμμή Κατάκολο – Πύργος – Ολυμπία καταργήθηκαν λόγω βλάβης, τα τρένα στη γραμμή Θεσσαλονίκης – Σερρών παύουν να κινούνται για 41 ημέρες από τις 19 Φεβρουαρίου «λόγω διέλευσης εμπορευματικών αμαξοστοιχιών», στον Οδοντωτό καταργούνται δρομολόγια λόγω φερτών υλών στις γραμμές, στο τουριστικό «τρενάκι του Πηλίου» αναστέλλονται τα δρομολόγια ως τις 31 Μαρτίου «λόγω επιχειρησιακών αναγκών», ενώ στον Έβρο η σύνδεση Αλεξανδρούπολης – Ορεστιάδας διεκόπη ξανά, αυτή τη φορά λόγω πλημμυρών.
Συνεχή είναι τα μικρότερα ή μεγαλύτερα ατυχήματα καθώς και οι βλάβες. Μόνο το τελευταίο διάστημα, στις 4 Δεκεμβρίου η IC56 (Αθήνα–Θεσσαλονίκη) ακινητοποιήθηκε στον σταθμό Αγίων Αναργύρων λόγω τεχνικού προβλήματος, ενώ στις 16 Δεκεμβρίου λόγω βλάβης ακινητοποιήθηκε η IC57 (Θεσσαλονίκη–Αθήνα) στην περιοχή του Δομοκού. Ανήμερα Χριστούγεννα η IC56 ακινητοποιήθηκε κοντά στη σήραγγα Όθρυος λόγω βλάβης στη μηχανή, ενώ στις 27 Ιανουαρίου αμαξοστοιχία χωρίς επιβάτες προσέκρουσε σε δέντρο στη γραμμή Ολυμπίας – Κατάκολου με αποτέλεσμα να τραυματιστεί ο μηχανοδηγός. Στις 7 Φεβρουαρίου δρομολόγια του Οδοντωτού καταργήθηκαν λόγω πτώσης δέντρων, ενώ στις 11 Φεβρουαρίου η αμαξοστοιχία 1332 (Καλάβρυτα–Διακοπτό) παρουσίασε βλάβη και ακινητοποιήθηκε εγκλωβίζοντας 77 επιβάτες.
Τα πολυδιαφημισμένα «ασημένια βέλη», η προβληματική σειρά τρένων ETR 470 της δεκαετίας του 1990 που αποσύρθηκε από τα δίκτυα της Ιταλίας και της Ελβετίας λόγω βλαβών και παλαιότητας και παρουσιάστηκε στην Ελλάδα ως η… επιτομή της καινοτομίας, αποσύρθηκαν σιωπηλά – πιθανότατα δια παντός, ενώ το εναπομείναν τροχαίο υλικό που η Hellenic Train νοικιάζει από τον ΟΣΕ είναι κακοσυντηρημένο λόγω έλλειψης τεχνιτών και ανταλλακτικών – σε βαθμό που στις 13 Γενάρη του 2025 παντογράφος (η βαριά μεταλλική επιφάνεια που ακουμπά στα ηλεκτροφόρα σύρματα) σε συρμό Desiro του Προαστιακού αποσπάστηκε και έπεσε στην αποβάθρα του Αεροδρομίου Αθηνών.
Στο μεταξύ, εντός του 2025 η Hellenic Train προχώρησε σε κύμα απολύσεων (συμπεριλαμβανομένου του συνδικαλιστή και μάρτυρα στην υπόθεση των Τεμπών Κώστα Γενιδούνια), παρά τις καταγγελίες εργαζομένων για σοβαρές ελλείψεις προσωπικού, παραβίαση ωραρίων και επισφαλείς συνθήκες εργασίας. Τα σωματεία εργαζομένων κάνουν λόγο για επικίνδυνες εγκαταστάσεις και απαρχαιωμένο εξοπλισμό, ζητώντας προστασία των θέσεων εργασίας, ανάκληση απολύσεων, συνθήκες υγιεινής, επανεκπαίδευση προσωπικού, ολοκλήρωση κρίσιμων έργων ασφαλείας και αντιμετώπιση χρόνιων ελλείψεων που, όπως τονίζουν, θέτουν καθημερινά σε κίνδυνο επιβάτες και εργαζόμενους.
Οσο για τα διαβόητα συστήματα ασφαλείας (σηματοδότηση, τηλεδιοίκηση, ETCS), τρία χρόνια μετά τα Τέμπη το νέο χρονοδιάγραμμα που ανακοίνωσε προ ημερών ο αρμόδιος υφυπουργός Κ. Κυρανάκης κάνει λόγο για πλήρη λειτουργία το καλοκαίρι του 2026. Και βλέπουμε…\
ΜΙΛΟΥΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΙ ΤΟΥ ΟΣΕ
Σιδηρόδρομος μόνο για εμπορευματικά δρομολόγια και μια μαρτυρία για τα Τέμπη
«Είδαμε πυροσβέστη του οποίου η ειδική στολή είχε λιώσει», λέει ο Α. Οικονόμου
Για διάλυση του επιβατικού σιδηροδρόμου προς όφελος των εμπορευματικών μεταφορών κάνουν λόγο εργαζόμενοι με πολλά χρόνια προϋπηρεσίας στον ΟΣΕ, καταγγέλλοντας μεγάλες ελλείψεις σε προσωπικό στο σύνολο των εμπλεκόμενων εταιρειών.
Μιλώντας στο Πριν ο τεχνίτης του ΟΣΕ Μπάμπης Παυλάκης τονίζει ότι επί χρόνια η Hellenic Train (που ελέγχει και την εταιρεία συντήρησης τροχαίου υλικού ΕΕΕΣΤΥ) δεν έχει προχωρήσει σε παραγγελίες ανταλλακτικών, αφενός λόγω κόστους εξαιτίας της παλαιότητας του τροχαίου υλικού, αφετέρου επειδή τα τρένα ανήκουν στον ΟΣΕ (παλαιότερα στη ΓΑΙΑΟΣΕ), από όπου τα μισθώνει η ιταλική εταιρεία. Το γεγονός αυτό, όπως σημειώνει, δίνει τη δυνατότητα να μετατίθεται διαρκώς το «μπαλάκι» των ευθυνών από τη μία πλευρά στην άλλη.
Κάνει λόγο για μεγάλες ελλείψεις προσωπικού στον ΟΣΕ, όπου η πλειοψηφία των εργαζομένων σε κρίσιμες ειδικότητες, όπως κλειδούχοι και σταθμάρχες, εργάζονται με «μπλοκάκι», την ώρα που σε πολλούς σταθμούς –καθώς και σε εκδοτήρια που ελέγχονται από τη Hellenic Train– έχει μπει λουκέτο. Παράλληλα εκφράζει σοβαρές αμφιβολίες για το αν η Hellenic Train θα υλοποιήσει την υποχρέωσή της για επενδύσεις σε νέους συρμούς πέραν όσων προορίζονται για προαστιακές γραμμές, εκτιμώντας ότι τα επιβατικά δρομολόγια θα παραμείνουν κουτσουρεμένα και χαμηλής ποιότητας, κυρίως για να δικαιολογείται η ετήσια επιδότηση των 50 εκατ. ευρώ προς τη Hellenic Train.
Με την εκτίμηση αυτή συμφωνεί και ο συνταξιούχος τεχνίτης στο εργοστάσιο του Βόλου Αριστείδης Οικονόμου, ο οποίος υπογραμμίζει ότι το κύριο ενδιαφέρον των εταιρειών του σιδηροδρόμου εστιάζεται στον άξονα Πειραιάς – Αθήνα – Θεσσαλονίκη – Ειδομένη για τις εμπορευματικές μεταφορές, με τους υπόλοιπους κλάδους του δικτύου να απαξιώνονται ή να κλείνουν. Όπως τονίζει, οι επιβατικές μετακινήσεις θα παραμείνουν υποβαθμισμένες, ενώ η συντήρηση του κεντρικού άξονα θα δοθεί κομμάτι-κομμάτι σε ιδιώτες μέσω ΣΔΙΤ, με τις ευθύνες για την κατάσταση του σιδηροδρόμου να αλληλομετατίθενται διαρκώς μεταξύ Hellenic Train και ΟΣΕ. Ξεκαθαρίζει δε ότι μόνο ένας ενιαίος, δημόσιος σιδηρόδρομος μπορεί να ανακόψει την πορεία διάλυσης.
Τέλος, αναφερόμενος στο δυστύχημα των Τεμπών, ο Οικονόμου σημειώνει ότι το βράδυ της σύγκρουσης «είδαμε μπροστά μας πυροσβέστη του οποίου η ειδική στολή είχε λιώσει», στοιχείο που, όπως τονίζει, συνηγορεί υπέρ των αναλύσεων που τονίζουν ότι κάποιος εκ των συρμών μετέφερε αδήλωτο φορτίο.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν στο φύλλο 21-22 Φεβρουαρίου 2026
Τρία χρόνια από το έγκλημα στα Τέμπη: Πορεία αγώνα και δράσης προς τις 28 Φλεβάρη
