Γιώργος Μουρμούρης
▸Ο Υμηττός αντιμετωπίζεται διαχρονικά από τοπικό και κεντρικό κράτος ως χωματερή ανεπιθύμητων δραστηριοτήτων, κάτι που η φονική νεροποντή της 21ης Ιανουαρίου ανέδειξε με τον πιο βίαιο τρόπο.
Τα κρυμμένα μυστικά του Υμηττού έφερε στην επιφάνεια με τον πιο βίαιο τρόπο η ισχυρή νεροποντή που σημειώθηκε την Τετάρτη 21 Γενάρη, μετατρέποντας μέσα σε λίγες ώρες ορισμένους από τους ακριβότερους δρόμους του Λεκανοπεδίου σε ορμητικούς χειμάρρους. Πέτρες, τούβλα, τσιμέντα και άλλα φερτά υλικά παρασύρθηκαν από τις κακοποιημένες πλαγιές του βουνού προς τον οικιστικό ιστό, μετατρέποντας στο πέρασμά τους ΙΧ και αστικό εξοπλισμό σε κινούμενες παγίδες θανάτου, που κόστισαν τη ζωή σε μια 56χρονη γυναίκα.
Την επαύριο της καταστροφής ξέσπασε το γνωστό «πινγκ πονγκ» ευθυνών, με ανταλλαγή βαρύτατων κατηγοριών μεταξύ του Δήμου, του Δασαρχείου, του ΔΕΔΔΗΕ και άλλων φορέων. Μια αντιπαράθεση που, αν και αναδεικνύει παραμέτρους των όσων συνέβησαν, συσκοτίζει τη μεγάλη εικόνα: ότι ο Υμηττός χρησιμοποιείται εδώ και χρόνια ως η «πίσω αυλή» μιας πλούσιας περιοχής, στην οποία θάβεται ό,τι δεν πρέπει να φαίνεται στο κοσμοπολίτικο κέντρο.
Την ώρα της νεροποντής ο Νίκος Πυρουνάκης, μέλος της Αριστερής Πρωτοβουλίας Γλυφάδας, οδηγούσε στη λεωφόρο Βουλιαγμένης και είδε ιδίοις όμμασι τα φερτά υλικά από το βουνό να φτάνουν ως τον κεντρικό οδικό άξονα. «Υπήρχαν πέτρες και πάρα πολύ νερό», θυμάται. «Ήταν δύσκολα τα πράγματα».
«Το πρόβλημα ξεκινά από το βουνό», λέει ο Πυρουνάκης, εξηγώντας ότι ο δασικός χαρακτήρας του νότιου Υμηττού έχει αμφισβητηθεί επανειλημμένα τις τελευταίες δεκαετίες, με ευθύνη όλων των εμπλεκόμενων φορέων του κεντρικού και τοπικού κράτους. Οι μεγάλες πυρκαγιές των προηγούμενων χρόνων, με πιο χαρακτηριστική εκείνη του 2009 που έκαψε περίπου 5.000 στρέμματα στα όρια του οικιστικού ιστού της Βούλας και της Γλυφάδας, αποψίλωσαν το βουνό από τη βλάστηση, αφήνοντας τα εδάφη εκτεθειμένα στη διάβρωση και διευκολύνοντας τη μεταφορά φερτών υλικών προς την πόλη.
Μπάζα, νεκροταφείο και υποσταθμός ρεύματος εντός ρεμάτων
Και ενώ ο Υμηττός μετατρεπόταν σε κρανίου τόπο, η πόλη σκαρφάλωνε όλο και ψηλότερα στις πλαγιές του. Όπως επισημαίνει η Θεοδότα Νάντσου (WWF), οι περιοχές που επλήγησαν περισσότερο από την πλημμύρα βρίσκονται εν μέρει εντός ζώνης προστασίας του Υμηττού, όπου η δόμηση απαγορεύεται από το 1978. Παρ’ όλα αυτά, διεκδικήθηκαν από οικοδομικούς συνεταιρισμούς που επεδίωξαν τη νομιμοποίηση αυθαίρετων «οικιστικών πυκνώσεων». Τη θέση αυτή υιοθέτησε και ο Δήμος Γλυφάδας το 2020, ζητώντας την επέκταση του σχεδίου πόλης στις εκτός σχεδίου περιοχές του Υμηττού, στο πλαίσιο της διαβούλευσης για το προεδρικό διάταγμα προστασίας το οποίο παραμένει έως σήμερα ανενεργό.
Σημειωτέον ότι τον δασικό χαρακτήρα του βουνού αμφισβητούν και τα φαραωνικά σχέδια για νέους οδικούς άξονες που κατά καιρούς επανέρχονται στην επιφάνεια.
Παράλληλα ο οικοδομικός οργασμός στην ευρύτερη περιοχή, που αφανίζει ταχύτατα οικόπεδα και ελεύθερους χώρους στο κέντρο της Γλυφάδας, έχει ως αποτέλεσμα μπάζα και σκουπίδια να απορρίπτονται ανεξέλεγκτα στις πλαγιές του βουνού. Το οδοιπορικό που πραγματοποίησε ο αγρονόμος-τοπογράφος μηχανικός του ΕΜΠ Δημήτρης Θεοδοσόπουλος («Γεωμυθική») στο ρέμα Βαρελά –επέκταση του οποίου αποτελεί η οδός Ανθέων-Μετσόβου, που στις 21 Γενάρη μετατράπηκε σε ορμητικό χείμαρρο– είναι αποκαλυπτικό της κατάστασης, καθώς μπάζα εντοπίζονται ακόμη και βαθιά στα ανάντη του ρέματος.
Εντός του ίδιου ρέματος άλλωστε βρίσκεται και ο τοπικός υποσταθμός του ΔΕΔΔΗΕ καθώς και η προσφάτως υπογειοποιηθείσα γραμμή μέσης τάσης, γύρω από την οποία έχει ξεσπάσει σφοδρή αντιπαράθεση μεταξύ του Δήμου και της εταιρείας για το κατά πόσο τα έργα συνέβαλαν στη μεταφορά μεγάλου όγκου φερτών υλών προς την πόλη. Βορειότερα δε, στην περιοχή της Τερψιθέας, εντός ρέματος έχει χωροθετηθεί το νέο κοιμητήριο του Δήμου Γλυφάδας.
Και ενώ στο κέντρο του πλούσιου δήμου τα έργα βιτρίνας περισσεύουν, ψηλά στο βουνό οι παρεμβάσεις αντιπλημμυρικής προστασίας –έργα ανάσχεσης της ροής– απουσιάζουν, ενώ οι όποιες παρεμβάσεις έχουν υλοποιηθεί, όπως ο αγωγός ομβρίων που διέρχεται κάτω από την επίμαχη οδό Μετσόβου-Ανθέων, αποδείχθηκαν ανεπαρκείς για να διαχειριστούν τον όγκο νερού και φερτών υλών που κατέβηκε από το βουνό.
Συνολικά, τα όσα διαδραματίστηκαν στη Γλυφάδα μοιάζουν να δικαιώνουν πλήρως το κεντρικό προεκλογικό σύνθημα της Αριστερής Πρωτοβουλίας Γλυφάδας: «Εκτός από τις βιτρίνες υπάρχουν και οι ζωές μας».
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν στο φύλλο 31 Ιανουαρίου-1 Φεβρουαρίου 2026
