Γιάννης Ελαφρός
▸ Το εργοδοτικό έγκλημα στη Βιολάντα δεν είναι εξαίρεση, αλλά ακραία έκφραση μιας άθλιας πραγματικότητας
«Εδώ και έναν μήνα και παραπάνω τους λέγαμε ‘‘μυρίζει υγραέριο, μυρίζει υγραέριο’’, αλλά δεν έδινε κανένας σημασία. Εκεί πέρα όλο καλώδια πεταμένα κάτω, δεν συντηρούνταν τίποτα, τίποτα! […] Έχασα την κόρη μου εκεί, 13 χρόνια είχε η κόρη μου εκεί πέρα. Εγώ 28 χρόνια δουλεύω και έλεγα, θα αφήσω τα κόκαλά μου εγώ στη Βιολάντα, αλλά άφησε το παιδί μου τα δικά της. Και έχω το εγγονάκι μου… Τι θα κάνω τώρα; Πού θα σταθώ; Το παιδί μου δεν γυρίζει πίσω, αλλά κανένας δεν έκανε τίποτα. Και τους τα λέγαμε κάθε μέρα, εδώ δεν δουλεύει, αυτό δεν δουλεύει. Μύριζε μέσα, είχε διαρροή εδώ και καιρό». Οι μαρτυρίες των εργατριών και των εργατών στη Βιολάντα συγκλονίζουν. Τα στοιχεία που προκύπτουν από τις κρατικές υπηρεσίες (βλέπε και σελ. 12-13) μετά την πολύνεκρη έκρηξη στοιχειοθετούν το εργοδοτικό έγκλημα στη Βιολάντα.
Κι όλα αυτά δεν συνέβαιναν σε ένα παρηκμασμένο εργοστάσιο, αλλά σε μια μονάδα που διαφημιζόταν ως υπερσύγχρονη, με εκατοντάδες εργαζόμενους και δυναμική ανάπτυξη. Η θανατηφόρα έκρηξη πήρε πέντε ζωές εργατριών γκρεμίζοντας τη βιτρίνα της «υγιούς επιχειρηματικότητας», που διαμορφώνει «κρεματόρια» για τον κόσμο της εργασίας. Ταυτόχρονα φώτισε το καθεστώς ασυδοσίας της εργοδοσίας και κρατικής συνενοχής, που έχει επιβληθεί από όλες τις κυβερνήσεις, ειδικά μετά τη μνημονιακή αντεργατική τομή.
Γι’ αυτό λύσσαξαν οι κυβερνητικοί. Στην αρχή προσπάθησαν να βγάλουν λάδι την ιδιοκτησία της Βιολάντα, με πρωτοπόρο τον Άδωνη Γεωργιάδη να λέει «εγώ πάντως μια χαρά το θυμάμαι το εργοστάσιο επί ημερών μου, γίνανε όλοι οι έλεγχοι» (!), συμπληρώνοντας για να έχει καλυμμένα τα νώτα του «να δούμε τι θα πει και η Πυροσβεστική». Το διαδίκτυο πλημμύρισε με εθνικιστικά και ακροδεξιά τρολ που έκαναν επίθεση σε όποιον/α έλεγε κάτι επικριτικό για τη Βιολάντα.
Όταν το πόρισμα της Πυροσβεστικής δεν άφησε κανένα περιθώριο για τις εγκληματικές ευθύνες της εταιρείας, το αφήγημα άλλαξε. Η έκρηξη στη Βιολάντα προβάλλεται ως εξαίρεση. Σε ένα κρεσέντο επιθετικότητας, που δείχνει και πόσο πιεσμένη είναι η ΝΔ, ο Π. Μαρινάκης χαρακτήρισε «κίνημα τυμβωρύχων»(!) όσους καταγγέλλουν τις ευθύνες εργοδοσίας και κυβέρνησης, που «κτίζουν πολιτικές – δημοσιογραφικές καριέρες» επενδύοντας στη δυστυχία. Για το ποιοι δημιουργούν τη δυστυχία δεν μάς είπε… Πιο μαζεμένη, η εξαφανισμένη στην αρχή υπουργός Εργασίας Νίκη Κεραμέως (σύμφωνα με το εγχειρίδιο διαχείρισης κρίσεων) δήλωσε πως «στο εργοστάσιο της Βιολάντα, η Ανεξάρτητη Αρχή το 2025 έκανε τέσσερις ελέγχους». Τόσο το χειρότερο, αφού πήγαν και δεν είδαν τίποτα…
Κι όμως το εργοδοτικό έγκλημα στη Βιολάντα δεν είναι η εξαίρεση, αλλά η ακραία έκφραση μιας άθλιας πραγματικότητας, που χαρακτηρίζει την ανάπτυξη του καπιταλισμού στην Ελλάδα κι όχι μόνο, στηριγμένη στην πιο άγρια απόσπαση άμεσης αλλά και έμμεσης υπεραξίας, με προφανή υποβάθμιση των κανόνων ασφαλείας, που θεωρούνται πολυτέλεια και κόστος. Ταυτόχρονα, η λογική όλων των αστικών κομμάτων και των κυβερνήσεων ειδικά μετά τα μνημόνια είναι πως μοχλός της ανάπτυξης είναι το κεφάλαιο, οι «επενδυτές», αυτοί δημιουργούν τον πλούτο και όχι η εργασία, πρέπει να τους τα δίνουμε όλα στο πιάτο (εργασία, περιβάλλον, επιδοτήσεις κλπ) και οι εργαζόμενοι να τους ευγνωμονούν που τους δίνουν έναν μισθό (ανεπαρκή).
Χαρακτηριστική είναι η αλλαγή στον τρόπο αδειοδότησης των επιχειρήσεων, με παρεμβάσεις επί κυβερνήσεων ΝΔ-ΠΑΣΟΚ, αλλά και επί ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ, όπου η εργοδοσία απλά γνωστοποιεί τα δικαιολογητικά και ξεκινά τη λειτουργία χωρίς εκ των προτέρων κρατικό έλεγχο. Εάν γίνουν τέτοιοι, από τις αποδεκατισμένες υπηρεσίες μετά, είναι δειγματοληπτικοί ή μετά από καταγγελίες. Σε Τρίκαλα και Καρδίτσα υπάρχουν μόνο τέσσερις επιθεωρητές της Επιθεώρησης Εργασίας, που πραγματοποιούν 600 ελέγχους τον χρόνο, όταν στις περιοχές αυτές υπάρχουν πάνω από 12.000 επιχειρήσεις, πέρα από τα οικοδομικά και τεχνικά έργα. «Χρειάζονται δεκαετίες για να ελεγχθούν οι επιχειρήσεις έστω και μία φορά», λέει ο Σύλλογος εργαζομένων στην Επιθεώρηση Εργασίας.
Ταυτόχρονα, η κυβέρνηση της ΝΔ έκανε «Ανεξάρτητη Αρχή» την Επιθεώρηση Εργασίας για να μεταφέρει εκεί τις ευθύνες. Το πόσο ανεξάρτητη είναι το είδαμε με την παρέμβασή της να υποστηρίξει πως η Ελλάδα είναι τρίτη στην Ευρώπη σε λιγότερα θανατηφόρα περιστατικά στους χώρους εργασίας (πίσω από Γερμανία και Ολλανδία) με μόλις 42 το 2025! Κι ας έχει ανακοινώσει ήδη η ΟΣΕΤΕΕ (Ομοσπονδία εργαζομένων στις Τεχνικές Επιχειρήσεις) πως το 2025 σημειώθηκε μαύρο ρεκόρ στην Ελλάδα, με 201 θανάτους και 332 τραυματισμούς εν ώρα εργασίας, ενώ πριν κλείσει ο Ιανουάριος του 2026 είχαμε 14 ακόμα νεκρούς και 18 σοβαρά τραυματίες. Συγκριτικά, το 2022, σύμφωνα με την ΟΣΕΤΕΕ, είχαμε 104 νεκρούς και 140 τραυματίες. Η αύξηση των εργατικών απωλειών είναι πολύ μεγάλη, ανάλογη της έντασης της εκμετάλλευσης. Η Επιθεώρηση Εργασίας αναφέρει μόνο 45-50 θανάτους τον χρόνο την τελευταία πενταετία. Έχει όμως ένα πολύ ενδιαφέρον στοιχείο: Τα αναγγελθέντα «εργατικά ατυχήματα» τριπλασιάστηκαν την τελευταία δεκαετία από 5.930 το 2015 σε 17.359 το 2024, από τα οποία όμως διερευνήθηκαν μόνο 6.320 (έναντι 11.929 από τα 14.388 συμβάντα του 2022). Επιπλέον, το κτύπημα του μη εργοδοτικού συνδικαλισμού μέσα στους χώρους εργασίας έχει τραγικές συνέπειες.
Αυτές τις μέρες αναδείχθηκαν περίτρανα οι δύο Ελλάδες: Από τη μια οι εργάτριες και οι εργάτες που παράγουν τον πλούτο και δίνουν τη μάχη της ζωής όλο το 24ωρο. Και από την άλλη οι καπιταλιστές, το πολιτικό και υποστηρικτικό τους προσωπικό, που για να μεγιστοποιήσουν τα κέρδη τους είναι αδίστακτοι. Ο κόσμος της δουλειάς μπορεί με τον αγώνα του όχι μόνο να κατακτήσει μέτρα υγιεινής κι ασφάλειας στους χώρους εργασίας, αλλά να κερδίσει ολόκληρη τη ζωή του καταργώντας το σύστημα της εκμετάλλευσης.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν στο φύλλο 31 Ιανουαρίου-1 Φεβρουαρίου 2026
Βιολάντα: Κινητοποίηση ενάντια στο εργοδοτικό έγκλημα τη Δευτέρα 7 μμ στο Σύνταγμα
Δυσοσμία κέρδους και κρατική ομερτά, μείγμα θανάτου στη Βιολάντα
