Επιμέλεια: Δημήτρης Σταμούλης
Το Πανελλαδικό Σωματείο Εργαζομένων στην Έρευνα και στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση (ΣΕΡΕΤΕ) διεξάγει εκλογές στις 12–14 Δεκεμβρίου σε Αθήνα και στα παραρτήματα Θεσσαλονίκης, Πάτρας, Λάρισας, Ιωαννίνων και Λέσβου. Το LABour – Αγωνιστική Παρέμβαση στην Έρευνα, η συλλογικότητα που από το 2017 δίνει τη μάχη για τα εργασιακά δικαιώματα στον χώρο της έρευνας και συνέβαλε καθοριστικά στη δημιουργία του ΣΕΡΕΤΕ το 2021, απευθύνει κάλεσμα σε πλατιά συσπείρωση γύρω από το ψηφοδέλτιό του.
Στόχος, ένα σωματείο μαχητικό και δημοκρατικό, ικανό να γίνει όπλο και ασπίδα για τα μέλη του και εμπόδιο στα σχέδια κράτους και κεφαλαίου για την έρευνα και την τριτοβάθμια εκπαίδευση, όπως δήλωσαν σε συζήτηση που είχαν με το Πριν η Μικαέλα Κούρλα, υποψήφια διδακτόρισσα και μέλος του απερχόμενου ΔΣ και ο Νίκος Πόντης, εργαζόμενος στην έρευνα, και οι δύο μέλη του LABour.
Το προηγούμενο διάστημα θέσατε στο επίκεντρο την ανάγκη ισχυρού σωματείου και συλλογικής σύμβασης. Υπάρχουν θετικά βήματα;
Μ.Κ.: Η διετία που πέρασε απέδειξε ότι η επένδυση σε ένα δυνατό σωματείο ήταν επιλογή ουσίας. Ωριμάσαμε, μαζί με τον κλάδο, μια ολοκληρωμένη πρόταση Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας (ΣΣΕ), καρπό συλλογικής, επίπονης διαδικασίας που έλαβε υπόψη τόσο τις ανάγκες των εργαζομένων όσο και τις δυνατότητες της εποχής. Παράλληλα, η παρουσία μας στους αγώνες ενισχύθηκε αποφασιστικά. Από την πρώτη κλαδική απεργία του 2021 έως την ιστορική απεργία των εννέα σωματείων τον Ιούνιο του 2025, όπου η συμβολή μας ήταν καθοριστική. Αυτά αποτελούν πολύτιμα κεκτημένα που ανοίγουν τον δρόμο για τη διεκδίκηση και επιβολή της ΣΣΕ στα ιδρύματα και στην πολιτική ηγεσία.
Ποιες είναι σήμερα οι εργασιακές συνθήκες στον χώρο της έρευνας και των πανεπιστημίων;
Ν.Π.: Η πραγματικότητα χαρακτηρίζεται από βαθιά επισφάλεια και εντατικοποίηση. Οι υποτροφίες χωρίς εργασιακά δικαιώματα και τα μπλοκάκια κυριαρχούν, η εργασιακή σταθερότητα αποτελεί εξαίρεση, ενώ πολλοί αναγκάζονται σε δεύτερη δουλειά για να επιβιώσουν. Οι ερευνητές μετακινούνται συνεχώς «για απόκτηση εμπειρίας», ενώ η εργασία τους μετριέται με ποσοτικούς δείκτες και παραγωγή παραδοτέων, όχι με βάση την επιστημονική ποιότητα. Στα πανεπιστήμια η υποχρηματοδότηση, η υποστελέχωση και ο αυταρχισμός προκαλούν συνθήκες εργασιακής απονέκρωσης, με εργοδοτικές αυθαιρεσίες και περιστατικά mobbing ή παρενοχλήσεων που συχνά δεν αγγίζονται από κανέναν μηχανισμό προστασίας.
Η καταστολή στις σχολές, όπως στο ΕΜΠ, πώς συνδέεται με την επιχειρηματικοποίηση των ΑΕΙ;
Μ.Κ.: Η καταστολή δεν είναι παρέκκλιση αλλά δομικό κομμάτι του νέου επιχειρηματικού πανεπιστημίου. Η κατάργηση του ασύλου, τα νέα πειθαρχικά, οι διώξεις φοιτητών και εργαζομένων αποτελούν μηχανισμούς καταστολής της συλλογικής δράσης που αντιστέκεται στην ιδιωτικοποίηση. Όσο τα πανεπιστήμια μετατρέπονται σε πεδία κερδοφορίας, τόσο πιο επιθετικός γίνεται ο κρατικός μηχανισμός απέναντι σε όσους αμφισβητούν αυτόν τον προσανατολισμό.
Υπάρχουν πολεμικά προγράμματα ή συνεργασίες με ισραηλινούς φορείς στα ελληνικά πανεπιστήμια; Μπορούν να μπλοκαριστούν;
Ν.Π.: Δεν πρόκειται για υπερβολή. Τα στρατιωτικού χαρακτήρα προγράμματα επεκτείνονται συνεχώς, ιδιαίτερα μέσω ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων, όπως τα EDFs. Παράλληλα, υπάρχουν συνεργασίες ελληνικών ιδρυμάτων με ισραηλινά πανεπιστήμια και εταιρείες που εμπλέκονται ενεργά στην κατοχή. Η ερώτηση δεν είναι αν υπάρχουν, αλλά πώς αντιδρούμε. Το LABour παλεύει συστηματικά για την αποκάλυψη των συνεργασιών αυτών, την προώθηση του ακαδημαϊκού μποϊκοτάζ και τον αποκλεισμό της έρευνας από την πολεμική οικονομία. Μόνο η συλλογική δράση των εργαζομένων και η κοινή πάλη με φοιτητικούς συλλόγους μπορεί να μπλοκάρει τέτοιες κατευθύνσεις στην πράξη.
Μπορεί η έρευνα να υπηρετήσει τις κοινωνικές ανάγκες μέσα στο σημερινό σύστημα;
Μ.Κ.: Στον σημερινό καπιταλιστικό προσανατολισμό, η έρευνα λειτουργεί ως εργαλείο κερδοφορίας και στρατιωτικής προετοιμασίας. Η βασική έρευνα υποβαθμίζεται, οι κοινωνικές επιστήμες παραμερίζονται, η «καινοτομία» γίνεται μηχανισμός ιδιωτικοποίησης κερδών πάνω σε δημόσια χρηματοδότηση. Ωστόσο, ρήγματα μπορούν να υπάρξουν. Όταν οι εργαζόμενοι οργανώνονται και διεκδικούν, μπορούν να επιβάλουν προσανατολισμούς που υπηρετούν κοινωνικές ανάγκες. Η πάλη για μια διαφορετική έρευνα είναι άρρηκτα δεμένη με την πάλη για αξιοπρεπείς όρους εργασίας και δημόσια χρηματοδότηση.
Τι είναι το LABour και τι φέρνει στο σωματείο;
Ν.Π.: Το LABour αποτελεί την αγωνιστική, ταξική τάση μέσα στο ΣΕΡΕΤΕ, που υπερασπίζεται ένα σωματείο ζωντανό, διεκδικητικό και απόλυτα ανεξάρτητο από κυβερνητικές και εργοδοτικές επιρροές. Προωθούμε τη δημοκρατία από τα κάτω, την ταξική ενότητα και τη σύγκρουση με τις πολιτικές που διαλύουν την έρευνα και τη δημόσια εκπαίδευση. Η δράση μας ήταν παρούσα σε όλες τις κρίσιμες μάχες: απεργίες, αντιπολεμικές κινητοποιήσεις, αλληλεγγύη σε συναδέλφους που διώχθηκαν, αγώνα ενάντια στα ιδιωτικά πανεπιστήμια και διεκδίκηση της ΣΣΕ. Με αυτή τη δυναμική θέλουμε να προχωρήσουμε, ώστε το σωματείο να γίνει πραγματικό όπλο στα χέρια των εργαζομένων του κλάδου.
