Παναγιώτης Ξοπλίδης
Τα αιτήματα που ο χιλιανός λαός διεκδίκησε με εξεγέρσεις τις τελευταίες δεκαετίες, με αποκορύφωμα την παλλαϊκή εξέγερση του 2019, έμειναν ανεκπλήρωτα. Η αστική πολιτική έρχεται για να πάρει εκδίκηση, με την ακροδεξιά να έχει γίνει ο βασικός εκφραστής της σε μια σειρά χώρες της περιοχής, με τη βοήθεια και του Τραμπ.
Ο ακροδεξιός Χοσέ Αντόνιο Καστ εξασφάλισε, όπως αναμενόταν, μια συντριπτική νίκη στον επαναληπτικό γύρο των προεδρικών εκλογών στη Χιλή, λαμβάνοντας το 58% των ψήφων. Όσο για την αντίπαλό του Γιανέτ Χάρα, που εκπροσώπησε τον κυβερνητικό «προοδευτικό» συνασπισμό, είδε το ποσοστό της να αυξάνεται από 26,7% στον πρώτο γύρο στο 41%. Ωστόσο, τα κόμματα της απερχόμενης κυβέρνησης είχαν θέσει περισσότερο τον στόχο μιας μικρότερης διαφοράς, καθώς η επικράτηση του Καστ θεωρούνταν βέβαιη.
Το ιστορικό Χριστιανοδημοκρατικό Κόμμα ευθυγραμμίστηκε με τον Καστ, όπως έκανε και το νεοφασιστικό κόμμα. Ο Καστ εμφανίστηκε έτσι ως ο νέος ηγέτης όλου του δεξιού πόλου και αναμένεται ότι θα έχει κοινοβουλευτική στήριξη αρκετά ευρύτερη από αυτή του κόμματός του. Έχει ήδη ανακοινώσει τα σχέδιά του για τις πρώτες 100 μέρες της κυβέρνησης: ένα «σοκ πυγμής και λιτότητας», που περιλαμβάνει «τάξη και ασφάλεια», «έλεγχο των συνόρων» και μια «φιλοαναπτυξιακή» φορολογική μεταρρύθμιση, δηλαδή μείωση των φόρων για τις εταιρείες. Διακηρύσσει, επίσης, τον «εκσυγχρονισμό του κράτους», δηλαδή την κατάργηση υπουργείων και δημόσιων υπηρεσιών. Πρόκειται, ουσιαστικά για ένα σχέδιο άγριας λιτότητας και καταστολής εναντίον της κοινωνικής πλειοψηφίας.
Τι σηματοδοτεί η εκλογή ενός θαυμαστή του Πινοσέτ στην προεδρία της Χιλής
Από την πλευρά της και μετά την ήττα, η Χάρα δήλωσε ότι θα είναι μια «υπεύθυνη αντιπολίτευση», που θα υπερασπιστεί «την πρόοδο που έχει σημειωθεί», «χωρίς βία» και εντός των ορίων του θεσμικού πλαισίου. Χαιρέτησε τη νίκη του θαυμαστή του Πινοτσέτ, χωρίς ούτε μια τυπική έκκληση για οργάνωση αντιπολίτευσης από την εργατική τάξη, η οποία θα είναι ο βασικός στόχος των αντιδραστικών πολιτικών του Καστ.
Πώς θα μπορούσε, όμως, να πει κάτι διαφορετικό, όταν ο απερχόμενος συνασπισμός φέρει πλήρως την ευθύνη της ανόδου της δεξιάς; Η συντριπτική ήττα αποτυπώνει την ευρεία απόρριψη μιας κυβέρνησης που όχι μόνο δεν τήρησε τις υποσχέσεις της για θεμελιώδη δικαιώματα, όπως η υγειονομική περίθαλψη, η εκπαίδευση, η στέγαση, οι καλύτεροι μισθοί και οι συντάξεις, αλλά υιοθέτησε μια πολιτική λιτότητας με παροχές «δικαιωματικού» χαρακτήρα. Τα αιτήματα που ο χιλιανός λαός διεκδίκησε με εξεγέρσεις τις τελευταίες δεκαετίες, με αποκορύφωμα την παλλαϊκή εξέγερση του 2019, έμειναν ανεκπλήρωτα. Δεν είναι τυχαίο ότι οι άκυρες και λευκές ψήφοι διπλασιάστηκαν στον δεύτερο γύρο σε σύγκριση με τον πρώτο, ξεπερνώντας το 7%. Δεν πρόκειται για μια απολιτική επιλογή αποχής (η οποία μεταστράφηκε σε ψήφο προς την ακροδεξιά), αλλά για μια δήλωση ενεργητικής αμφισβήτησης του πλαισίου που ορίζει από τη μια μεριά ο Πινοσετισμός και, από την άλλη, ένας «προοδευτικός» πόλος που κυβέρνησε με λιτότητα για να ενσωματώσει και να εκτρέψει την εξέγερση του 2019.
Το σίγουρο είναι ότι η νίκη του Καστ ενισχύει το ρεύμα της «μαύρης παλίρροιας», με την ακροδεξιά να γίνεται πλέον ο εκφραστής της αστικής πολιτικής σε πλήθος χωρών της Λατινικής Αμερικής. Η προεδρεία Τραμπ λειτουργεί ως πυλώνας αυτής της στροφής, που ευθυγραμμίζεται με τη νέα «Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας» των ΗΠΑ, η οποία τοποθετεί την περιοχή στις προτεραιότητές της και επιδιώκει να αντιμετωπίσει τις κινεζική επιρροή σε αυτή. Η Βενεζουέλα είναι ο βασικός στόχος, με επιδίωξη ανατροπής της κυβέρνησης Μαδούρο, ενώ ο Τραμπ επεμβαίνει δημόσια και με κυνισμό σε όλες τις εκλογικές αναμετρήσεις. Χαρακτήρισε ως «κομμουνιστή» ακόμα και τον κεντροδεξιό υποψήφιο πρόεδρο της Ονδούρας, Σαλβαδόρ Νασράλα (!), ενώ δεν ασχολήθηκε ιδιαίτερα με την Χάρα, αν και είναι μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος. Άλλωστε, το ΚΚΧ συμμετείχε σε κυβερνήσεις εδώ και δεκαετίες στη Χιλή, χωρίς να προκαλέσει κανένα φόβο στην χιλιανή αστική τάξη και τον αμερικανικό ιμπεριαλισμό. Τα όρια του κυβερνητισμού φάνηκαν και στην Ονδούρα, όπου η αριστερή πρόεδρος Κάστρο διατήρησε ένα καθεστώς επισφαλούς απασχόλησης στο 70%, εκτόπισης αγροτικών και ιθαγενών κοινοτήτων για έργα ανάπτυξης επιχειρήσεων και αθέτηση της προεκλογικής υπόσχεσης για νομιμοποίηση των αμβλώσεων.
Η «ροζ παλίρροια» έχει φτάσει στα όρια της, διευκολύνοντας το «Δόγμα Τραμπ» για επαναφορά του Δυτικού Ημισφαιρίου στον πλήρη έλεγχο των ΗΠΑ. Η στάση της Χάρα, που δήλωσε ότι θα παραιτηθεί από μέλος του ΚΚΧ αν εκλεγεί στην προεδρεία, αποτυπώνει την ιστορική χρεοκοπία ενός ρεύματος που εκφυλίστηκε στην κυβερνητική διαχείριση. Ο κομμουνισμός είτε θα γίνει ξανά απελευθερωτικό όραμα, είτε θα χρησιμοποιείται ως τραμπική καρικατούρα.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν στο φύλλο 20-21 Δεκεμβρίου
