Στην εκπνοή του χρόνου όπως και πριν από τις καλοκαιρινές διακοπές, συνηθίζουμε να προτείνουμε βιβλία που ελπίζουμε να αγοραστούν και κυρίως να διαβαστούν. Η φετινή βιβλιοπαραγωγή ήταν ιδιαίτερα πλούσια, τόσο στη λογοτεχνία όσο και στις μελέτες και τα δοκίμια, και ασφαλώς υπάρχουν πολλές και αξιόλογες εκδόσεις που δεν περιλαμβάνονται στους τίτλους που προτείνουμε. Το κοινό τους στοιχείο είναι ότι (σχεδόν) όλα τα βιβλία που ακολουθούν εκδόθηκαν το 2025 και υπόσχονται αναγνωστική απόλαυση.
Διαβάστε τις προτάσεις συντακτών του Πριν σε βιβλία θεωρείας και «βαθιάς ανάγνωσης» εδώ
Ισίδωρος Σγουρός, Χάλκινα κατώφλια, εκδ. Πατάκη
Μια άλλη αφήγηση του Τρωικού πολέμου και της επιστροφής του Οδυσσέα στην Ιθάκη επιχειρεί με επιτυχία ο Ισίδωρος Σγουρός στο νέο του μυθιστόρημα, η οποία στηρίζεται στο βλέμμα ενός επινοημένου προσώπου, ενός δούλου και συμβούλου στο στρατόπεδο των Αχαιών, του Λύκαστου. Χάρη σε αυτό το εύρημα, ο συγγραφέας μιλά για τις σχέσεις εξουσίας όπως αυτές αναπτύσσονται σε πολλά επίπεδα, ενώ σαφής είναι η πρόθεσή του να δώσει φωνή στους «ανώνυμους» αντί να προβάλει τα ανδραγαθήματα των ηγετών και των ηρώων. Εδώ ένας παρείσακτος αλλάζει τη ροή της ιστορίας ή μάλλον του επίσημου μύθου και ταυτόχρονα καταγγέλλει την κτηνωδία του πολέμου όχι μόνο των ομηρικών χρόνων αλλά κάθε εποχής.
Ηλίας Βολιότης Καπετανάκης, Μάγκες Αλήστου Εποχής, εκδόσεις Μετρονόμος
Με καινούργιο υλικό, γραμμένο από την αρχή με βάση την έρευνα των τελευταίων ετών, κυκλοφορεί το βιβλίο του Ηλία Βολιότη Καπετανάκη, που συμπληρώνει 50 χρόνια στη λαογραφική έρευνα. Με 24+1 ρεμπέτικα πορτρέτα, βιογραφίες και ιστορίες, μαζί με πλήθος μοναδικών φωτογραφιών από τη μεγάλη εποχή του ρεμπέτικου τραγουδιού, οι Μάγκες Αλήστου Εποχής έρχονται να δώσουν τις δικές τους πενιές, 20 χρόνια μετά την πρώτη τους έκδοση. Ακολούθησε κι άλλη, αλλά κι αυτή είναι χρόνια πολλά εξαντλημένη. Μέσα από γλαφυρές βιογραφίες και αφηγήσεις αναδύονται οι κοινωνικές συνθήκες της αλησμόνητης εποχής, όχι ως μουσειακή αναπόληση, αλλά με πρίσμα τη σύγχρονη αναζήτηση. Ο «πατριάρχης» Μάρκος Βαμβακάρης σέρνει τον χορό με τους Μάγκες, ενώ περιλαμβάνονται και πρωτοδημοσίευτα στοιχεία για μερακλήδες, που άλλαξαν τη λαϊκή μουσική: Ανέστος Δελιάς, Στράτος Παγιουμτζής, Γιώργος Κάβουρας, Βαγγέλης Παπάζογλου και πολλά άλλα…
Γεωργία Συριοπούλου, Μπρέτσια, εκδ. Μετρονόμος
Το Μπρέτσια, Περί Της Συγκολλητικής Διάθεσης αποτελεί τη δεύτερη συλλογή της εικαστικού και συγγραφέως Γεωργίας Συριοπούλου, έρχεται ως συνέχεια και εξέλιξη του πρώτου της βιβλίου, Bagatelles της οδού Αλκαμένους (2024). Η διαδικασία σχηματισμού της Μπρέτσια περιλαμβάνει τη θραύση και την επανασυναρμολόγηση του βράχου. Έτσι και το βιβλίο της Συριοπούλου είναι μια σειρά από «θραύσματα» που αρχικά δεν φαίνονται να συνδέονται μεταξύ τους. Η Μπρέτσια μπορεί να διαβαστεί σαν ένα ποιητικό δοκίμιο για την πόλη και τη ζωή μέσα σε αυτήν, ένας συνεχής διάλογος με τη ζωγραφική, τη λογοτεχνία, τον κινηματογράφο και τη μουσική. Παράλληλα, το βιβλίο δείχνει μια έντονη κοινωνική και πολιτική ευαισθησία, χωρίς διδακτισμό. Πολλές ιστορίες διαδραματίζονται σε μέσα σταθερής τροχιάς. Το θέμα του είναι η εγγύτητα, η διαφορά, η συνάφεια και η συγκόλληση. Αφορμή για το «ξετύλιγμα» των αφηγήσεων μπορεί να είναι ήχοι, λέξεις οσμές, εικόνες, χρώματα και αισθήσεις.
Σπύρος Δερβενιώτης-Θανάσης Πέτρου, Θ.Β. Η Γαλέρα της ζωής μου, εκδ. Μικρός Ήρως
Ένα graphic novel όπου αποτυπώνεται, με σεβασμό και κέφι, η μοναδική προσωπικότητα του Θανάση Βέγγου (1927-2011) και η πλούσια καλλιτεχνική διαδρομή του. Συναντάμε τον Βέγγο στη Μακρόνησο, όπου η γνωριμία του με τον Κούνδουρο τον έβαλε στον κόσμο του κινηματογράφου και στη συνέχεια τον βλέπουμε να διαπρέπει στην κωμωδία ως αεικίνητος πολυτεχνίτης και ερημοσπίτης. Ένα βιβλίο όπου ξετυλίγονται όχι μόνο τα βιώματα αλλά και η σκέψη και η φιλοσοφία του Θ. Βέγγου. Δημιουργοί του graphic novel αυτού οι βραβευμένοι δημιουργοί κόμικς Σπύρος Δερβενιώτης (Shark Nation, Μάνα Ρέιβερ) και ο Θανάσης Πέτρου (Γρα-Γρου, Γιαννούλης Χαλεπάς),
Η έκδοση συμπληρώνεται με μια εισαγωγή από τον μουσικό Φοίβο Δεληβοριά, ένα επίμετρο από τον συγγραφέα και σκηνοθέτη Γιάννη Σολδάτο, καθώς και μια επτασέλιδη καταγραφή ολόκληρης της εργογραφίας του χαρισματικού αυτού ηθοποιού.
Γιώργος Προυσαλίδης, Τα μολύβια του μέλλοντος, εκδ.Άνω Τελεία
«Πώς να ψιλοκεντήσεις όνειρα εξεγέρσεων δίχως την ωμή βία της χρείας για ζωή»; Τα Μολύβια του μέλλοντος είναι μια ποιητική συλλογή που αναμετριέται με μια σειρά από ερωτήματα, για τον χρόνο, τον έρωτα, τον εγωισμό, την ελεύθερη βούληση, το ανεκπλήρωτο, την επανάσταση. Την αποξένωση από τον πραγματικό μας εαυτό μέσα στις συνθήκες του «μισθωτού παζαριού τρόμου» που βιώνουμε. Όπως τονίστηκε και στην πρόσφατη παρουσίαση του βιβλίου στον Κεραμεικό ο ποιητής αναδεικνύει τη διαρκή προσμονή του ανθρώπου για κάτι καλύτερο, πιο δίκαιο πιο αληθινό. Οι στίχοι δείχνουν πως η ποίηση μπορεί να αποτελέσει ένα καταφύγιο από την απελπισία και ένα δρόμο υπέρβασης πέρα από τα όρια της πεζής πραγματικότητας μες στην οποία είναι αναγκασμένοι να ζουν οι περισσότεροι άνθρωποι,
Θωμάς Τσαλαπάτης, Εκεί που πας είναι φθινόπωρο και είναι σκοτάδι, Εκδ. Εκάτη
Η νέα ποιητική συλλογή του Θωμά Τσαλαπάτη αποτελεί μια ποιητική σύνθεση σε τρία μέρη:
Ο θάνατος, στην επιτακτική του ολότητα και την αφοπλιστική του γενικότητα – Η απώλεια του Πατέρα – Η ανάμνηση ως μια διαρκής και αναπόδραστη παρουσία.
Σε ένα βιβλίο με τρεις διαφορετικούς ποιητικούς τρόπους, η διαδικασία του θρήνου συναντά την τελική υπέρβασή της. Η ανάμνηση γίνεται μια ταυτόχρονη ανάπλαση διαφορετικών τόπων και προσώπων, δεκαετιών και γεγονότων. Η Αριστερά, οι γειτονιές της Κυψέλης, η ποιητική γενιά του ’70, τα στέκια, τα πρόσωπα. Ο γιός γίνεται πατέρας και ο πατέρας πάλι γιος ενώ τρεις γενιές συνυπάρχουν στο ταυτόχρονο μιας στιγμής που προσπαθεί να περικλείσει αυτά που πέρασαν, αυτά που περνούν και αυτά που θα έρθουν.
Προσπαθώντας τελικά να απαντήσει με ποιητικούς όρους στο ερώτημα: Πώς αντιμετωπίζουμε την απώλεια σε μια εποχή όπου δεν γνωρίζουμε πώς να θρηνήσουμε;
Βρασίδας Καραλής, Σφερδούκλια στο κεφάλι, εκδ. Δώμα
Ο Βρασίδας Καραλής, καταξιωμένος καθηγητής στην Αυστραλία, επιστρέφει στα παιδιά και νεανικά του χρόνια στη γενέτειρά του την Κρέστενα του νομού Ηλείας στο νέο του πεζογραφικό πόνημα Σφερδούκλια στο κεφάλι: Τα ιστορήματα της Διονυσίας. Η Διονυσία του νέου του βιβλίου ήταν η γιαγιά του και τα ιστορήματά της συνιστούν κομμάτια μιας αφήγησης για όσα έζησαν μαζί σε μια αφήγηση που απλώνεται σε δύο δεκαετίες. Όπως όμως εξηγεί δεν είναι μια ιστορία για αυτόν αλλά για τους άλλους. Μια ιστορία για την έννοια της κοινότητας που υπήρχε στην ελληνική επαρχία, για βιώματα που μας διαμορφώνουν και τη δική του αναζήτηση του χαμένου χρόνου. Όπως λέει «Φύγαμε από το χωριό, αλλά το χωριό δεν μας άφησε να φύγουμε πραγματικά».
Σάλι Ρούνεϊ, Ιντερμέτζο, εκδ. Πατάκη
Κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Πατάκη σε μετάφραση της Μυρτώς Καλοφωλιά, το πολυαναμενόμενο νέο βιβλίο της Ιρλανδής συγγραφέως Σάλι Ρούνεϊ, που έχει κάνει ρεκόρ πωλήσεων. Διηγείται την ιστορία δύο αδελφών που φαινομενικά έχουν ελάχιστα κοινά και προσπαθούν να διαχειριστούν με διαφορετικό τρόπο το πένθος μετά το θάνατο του πατέρα του. Ο Πίτερ, επιτυχημένος αλλά συναισθηματικά μπερδεμένος, και ο Άιβαν, πιο εσωστρεφής και κοινωνικά αδέξιος, κινούνται ανάμεσα σε σχέσεις, επιθυμίες και ενοχές. Το μυθιστόρημα εξερευνά την αγάπη, την απώλεια, την οικειότητα και τον τρόπο που οι άνθρωποι συνδέονται — ή αποτυγχάνουν να συνδεθούν — σε μεταβατικές στιγμές της ζωής τους.
Θωμάς Κοροβίνης, Γράμμα στον αδελφό Γιώργο Ιωάννου που λείπει χρόνια στην Γκλαβανή, εκδ. Άγρα
Σαράντα χρόνια συμπληρώθηκαν φέτος από τον θάνατο του γεννημένου στη Θεσσαλονίκη Γιώργου Ιωάννου, πεζογράφου, ποιητή, δοκιμιογράφου και χρονογράφου, που άφησε ισχυρό αποτύπωμα στα ελληνικά γράμματα και πέθανε στην Αθήνα σε ηλικία μόλις 58 ετών το 1985. Ο επίγονός του Θωμάς Κοροβίνης, επίσης γέννημα θρέμμα της ίδιας πόλης, τιμά με τον καλύτερο τρόπο τη μνήμη του σπουδαίου αυτού δημιουργού με μια ανοιχτή επιστολή σε ένα ολιγοσέλιδο αλλά μεστό βιβλίο. Η ανάγνωσή του μας προσφέρει ένα κίνητρο για να διαβάσουμε ή να ξαναδιαβάσουμε τα βιβλία του Ιωάννου που παραμένουν ανεξάντλητη πηγή γνώσης και λογοτεχνικής απόλαυσης. Εύστοχα στο οπισθόφυλλο του βιβλίου ο Ιωάννου χαρακτηρίζεται «διαχρονικός ανθρωπογνώστης και δάσκαλος της ζωής»
Αλέξις Ραβέλο, Πέθανε με το πάσο σου, εκδ. Τόπος.
Στο αστυνομικό αυτό μυθιστόρημα, (μετάφραση Κρίτων Ηλιόπουλος) ο κεντρικός ήρωας αναζητά τα αίτια μιας αυτοκτονίας, σε μια υπόθεση που κρύβει σοβαρούς κινδύνους. Η δράση εκτυλίσσεται στα Κανάρια Νησιά το 2012, όταν η Ισπανία βρίσκεται στα πρόθυρα της χρεοκοπίας, μεγάλα σκάνδαλα ξεσπούν στη χώρα και χιλιάδες διαδηλωτές πλημμυρίζουν τους δρόμους και τις πλατείες. Πρόκειται για το τέταρτο μυθιστόρημα του Ραβέλο (1971-2023) που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Τόπος, ενός συγγραφέα που έχει αποκτήσει πιστούς αναγνώστες και στη χώρα μας. Όπως και τα άλλα βιβλία του Ραβέλο, το Πέθανε με το πάσο σου ξεχωρίζει για την πρωτοτυπία, τις ανατροπές, το προσωπικό του ύφος, την πολιτική του διάσταση, τις ανατροπές και το χιούμορ του.
Φόλκερ Μπράουν, Αυτό που πραγματικά θέλουμε, εκδ. Έναστρον
Η νουβέλα του πολιτικοποιημένου γερμανού συγγραφέα Φόλκερ Μπράουν αποτελείται από τρία διηγήματα. Η μετάφραση και ο εκτεταμένος πρόλογος είναι της Σούλας Ζαχαροπούλου.Πρόκειται για ιστορίες που συνδέουν το ατομικό με το πολιτικό και ότι απέμεινε από τη σκιά του «υπαρκτού σοσιαλισμού». Στις ιστορίες του μια παλιότερη γενιά φορέας αξιών και νοημάτων αλλά αμήχανη, έρχεται αντιμέτωπη με τις «νέο» που έρχεται ορμητικά αλλά στερείται οράματος. Υπήρξε πολυγραφότατος και πολυβραβευμένος και στη ΓΛΔ και στη Γερμανία μετά την επανένωση. Είναι πάντα πολέμιος του καπιταλισμού ενώ το 2015 έγραψε το θεατρικό έργο Δήμος/οι Έλληνες/οι καθαρίστριες για την περίοδο 2012-2015 στην Ελλάδα.
Κόμικς για την Παλαιστίνη
Οι Συνάδελφοι για τη Γάζα και οι Εκδόσεις του Αύριο συνεργάστηκαν με την ομάδα Cartoonists for Palestine για την παρούσα ανθολογία έργων με θέμα τον αγώνα του Παλαιστινιακού λαού, τα έσοδα της οποίας θα διατεθούν αποκλειστικά σε αυτό τον σκοπό. Η ανθολογία αποτελεί μια υπενθύμιση ότι η Παλαιστίνη δεν είναι μόνο τόπος μαρτυρίου, αλλά και τόπος ανθρώπων που συνεχίζουν να αγωνίζονται. Δεν είναι απλώς αφηγήσεις ή εικόνες, είναι μια συμβολή μνήμης και αντίστασης, γιατί κανείς δεν μπορεί να μείνει σιωπηλός απέναντι στη βαρβαρότητα.
Συμμετέχουν:
Yazan al-Saadi , Kazimir Lee, Crispy Shift, John Antono, Urjuen, MariKogo, Γιώργος Φαραζής, Douglas Lambert, Madeline Berger, Κωνσταντίνος Τασιάς, Sam Nakahira, Lena Merhej, Barrack Zailaa Rima, Μανώλης Φραγγίδης, Nick Tragg, Sirene Moukheiber, Pliatsiko, Γιώργος Τσαρδανίδης, Πηνελόπη Κεμεκενίδου, Eli Valley, Κυριάκος Μαυρίδης, Sara Ahmed, Νάσια Σωτηροπούλου, Ελένη Κουνέλη, JAD, Siilvaer, Ελένη Ρουσοπούλου, Mazen Kerbaj, Safdar Ahmed, Kat Botini, Λία Μώρη, Jalex Noel, Can Yalcinkaya, Συμέλα, Trinidad Escobar, Billy Ruffian.
Μπασίμ Χαντακτζί, Μια μάσκα στο χρώμα του ουρανού, εκδόσεις Σάλτο.
Γραμμένο μέσα στις ισραηλινές φυλακές το μυθιστόρημα Μια μάσκα στο χρώμα του ουρανού, (μετάφραση Πέρσα Κουμούτση, Βίκυ Μπούτρη), αφηγείται την ιστορία ενός παλαιστίνιου αρχαιολόγου από τη Ραμάλα, που υιοθετεί την ταυτότητα ενός Ισραηλινού για να ενταχθεί σε μια ομάδα αρχαιολόγων του Ισραήλ, η οποία πραγματοποιεί ανασκαφές στα κατεχόμενα. Σκοπός του να κατανοήσει τη σιωνιστική νοοτροπία. Συμμετέχοντας στην αποστολή, ανακαλύπτει τα ίχνη της ιστορικής Παλαιστίνης, αλλά εμποτίζεται και από την αφήγηση του σιωνισμού. Ο Μπασίμ Χαντακτζί (Bassem Khandaqji) προσεγγίζει τις αντιφάσεις που γεννούν τα δύο πρόσωπα του ήρωά του. Το βιβλίο τιμήθηκε με το Βραβείο Αραβικής Λογοτεχνίας 2024. Ο συγγραφέας, γεννημένος το 1983, συνελήφθη το 2004 και καταδικάστηκε από στρατιωτικό δικαστήριο τύπου απαρτχάιντ για «τρομοκρατικές πράξεις» σε τρεις φορές ισόβια. Από το 2004 βρίσκεται σε ισραηλινές φυλακές.
Ghassan Kanafani, Από τη γη των πικραμένων πορτοκαλιών, εκδ. Σάλτο.
Το βιβλίο περιλαμβάνει 20 (από τα συνολικά 64) διηγήματα ενός πολύ σημαντικού Παλαιστίνιου συγγραφέα που δολοφονήθηκε από τη Μοσάντ σε ηλικία 36 ετών το 1972, έχοντας αφήσει πίσω του ένα έργο υψηλής λογοτεχνικής πνοής. Στα τελευταία χρόνια της ζωής του ήταν ηγετικό στέλεχος του Λαϊκού Μετώπου για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης. Όπως εύστοχα έχει πει γι’ αυτόν, ο Εντουάρ Σαϊντ, «δεν ήταν απλά ένας συγγραφέας, ήταν ένας διανοούμενος-μαχητής, κάποιος που κατανοούσε ότι ο πολιτισμός είναι πεδίο μάχης». Στον κατατοπιστικό πρόλογο του γνωστού στην Ελλάδα Νασίμ Αλάτρας,(που έχει κάνει τη μετάφραση) όπως και τεκμηριώνεται ότι από την αρχή ακόμα του 20ου αιώνα, υπό την «Βρετανική εντολή»,οι Παλαιστίνιοι υφίστανται διώξεις και ρατσισμό.
