Μεσοπρόθεσμο 2026-29: Έρχεται καταβύθιση και όξυνση των ανισοτήτων

Αντώνης Δραγανίγος

«Να δεις τι σου έχω για μετά!» Η κυβέρνηση πέρασε τον βαθιά αντιλαϊκό κρατικό προϋπολογισμό του 2026. Ακόμα πιο αποκαλυπτικό όμως είναι το Μεσοπρόθεσμο Δημοσιονομικό Σχέδιο 2026-2029, που προβλέπει συρρίκνωση της αύξησης του ΑΕΠ, μηδενισμό των επενδύσεων, μεγάλες περικοπές δαπανών σε όλα τα υπουργεία και για τους εργαζόμενους! Εξαίρεση μόνο για τις πολεμικές δαπάνες και τους ένστολους…

Δημοσιονομικός Προγραμματισμός, το διαρκές μνημόνιο της ΕΕ

Τον Απρίλιο του 2024, εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο και τέθηκε σε ισχύ η «Μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης», η οποία αποτυπώθηκε στους Κανονισμούς 2024/1263, 2024/1264 και την Οδηγία 2024/1265 της ΕΕ. Σύμφωνα με αυτό τα κράτη υποβάλλουν στη Ευρωπαϊκή Επιτροπή ένα «Μεσοπρόθεσμο Δημοσιονομικό-Διαρθρωτικό Σχέδιο» (ΜΔΣ), το οποίο, εφ’ όσον εγκριθεί από την Επιτροπή, το κράτος μέλος καταρτίζει τον Πολυετή Δημοσιονομικό Προγραμματισμό (ΠΔΠ).

Σύμφωνα με την ΕΕ, «ο Πολυετής Δημοσιονομικός Προγραμματισμός εγκρίνεται από το Υπουργικό Συμβούλιο πριν από την ψήφιση του κρατικού προϋπολογισμού και καθορίζει επιμέρους δημοσιονομικούς στόχους και ανώτατα όρια δαπανών στους φορείς κεντρικής διοίκησης και στους λοιπούς υποτομείς της γενικής κυβέρνησης σε πολυετή ορίζοντα τεσσάρων ετών, προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι του ΜΔΣ». Όπως ξέρουμε μια από τις πιο βάρβαρες πλευρές του Μεσοπρόθεσμου Δημοσιονομικού Πλαισίου είναι ότι καθορίζει ανώτατα όρια δαπανών, κι αυτά ανεξάρτητα ακόμα και από τα ματωμένα πλεονάσματα που επιδιώκουν. Ότι «πλεονάσματα» κι αν υπάρχουν, αυτά θα πάνε στο χρέος και την πολεμική προετοιμασία πόλεμο. Οι κοινωνικές δαπάνες θεωρούνται έτσι κι αλλιώς «ταβανιασμένες»!

Κατόπιν έρχεται ο ετήσιος κρατικός προϋπολογισμός για να υλοποιήσει τις αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του υπουργικού συμβουλίου. Ο προϋπολογισμός, ως γνωστό, «συζητιέται δημοκρατικά» και «αποφασίζεται» στον ναό της δημοκρατίας το Κοινοβούλιο.

Αυτό το ολοκληρωτικού τύπου πλαίσιο είναι η κοινή βάση όλου του αστικού πολιτικού συστήματος. Από τη ΝΔ και το ΠΑΣΟΚ μέχρι τον Τσίπρα, Βελόπουλο και τη Λατινοπούλου. Όμως, η αμφισβήτηση και το ρήγμα σε αυτό το πλαίσιο είναι όρος επιβίωσης για την εργατική τάξη και τον λαό.

Μεσοπρόθεσμο και προϋπολογισμός

Ο Πολυετής Δημοσιονομικός Προγραμματισμός της ίδιας της κυβέρνησης προβλέπει και ομολογεί ότι ο ελληνικός καπιταλισμός, από το 2026 και μετά, θα μπει σε οικονομικές φουρτούνες. Η αύξηση του ΑΕΠ από 2,4% το 2026 θα φτάσει στο 1,2% το 2029. Ακόμα πιο συγκλονιστικό είναι το στοιχείο των επενδύσεων. Από 10,2% του ΑΕΠ αύξηση το 2026 (όπου είναι και το ανώτερο σημείο του Ταμείου Ανάκαμψης) θα φτάσει στο 0,8% το 2029, περνώντας από ένα ισχνό 4,1% το 2027. Με άλλα λόγια μετά το τέλος του Ταμείου Ανάκαμψης (ΤΑΑ) προβλέπεται μεγάλο άλμα… προς τον βυθό. Με τα λόγια του Παναγιώτη Λιαργκόβα (πρώην προέδρου του γραφείου Προϋπολογισμού της Βουλής) «τα στοιχεία είναι συγκλονιστικά. Δείχνουν ότι μόλις εξαντληθούν οι πόροι από το ΤΑΑ η δυναμική των επενδύσεων στην Ελλάδα κινδυνεύει να καταρρεύσει» (Το Βήμα 7/12/2025).

Στα πιο συγκεκριμένα στοιχεία του Πολυετούς Δημοσιονομικού Προγραμματισμού και σε ότι αφορά τα έσοδα και τις δαπάνες το Μεσοπρόθεσμο Δημοσιονομικό Σχέδιο προβλέπει τα παρακάτω ποσά αυξήσεις στα έσοδα το 2026 κατά 5%, το 2028 κατά 3,7% και το 2029 κατά 3,3%. Μόνο το 2027 προβλέπει μείωση 4%. Οι δε δαπάνες αυξάνονται με μικρότερο ρυθμό : 3,6% το 2026, 3,1% το 2027, 3% το 2028 και 3% το 2029. Έτσι, εκτός από το 2027, που προβλέπεται εκλογική χρονιά και πρέπει κάτι να «δώσουν» για να ξαναβγούν, σε όλες τις υπόλοιπες χρονιές επιδιώκεται ρυθμός αύξησης εσόδων από 3,5-5%, ενώ ρυθμός αύξησης των δαπανών 1-1,5% χαμηλότερο (Πίνακας 3 του ΜΔΣ). Με εξαίρεση, λοιπόν, το 2027, προβλέπεται ότι, αυτό το σημερινό άθλιο επίπεδο δημόσιων δαπανών, θα αυξάνεται περίπου όσο ο πληθωρισμός, πρακτικά θα παραμείνει σταθερό και σε κάθε περίπτωση θα αυξάνεται λιγότερο από τα έσοδα.

Αξίζει να σημειωθεί ότι από τους κόφτες των δαπανών εξαιρείται ο πόλεμος (!) καθώς από τον Ιούνη του 2026 ενεργοποιήθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή η «εθνική ρήτρα διαφυγής» για τις «αμυντικές δαπάνες».

Αυτό που είναι τραγικό είναι όταν πάει κανείς λίγο παρακάτω και δει ποια είναι αυτά τα «όρια δαπανών» (Πίνακας 4) που προβλέπονται σαν απόλυτα ποσά (όχι ποσοστά επί του ΑΕΠ), υπολογισμένα στο λεπτό, από τώρα και ως το 2029, για τις διάφορες κοινωνικές δαπάνες! Γιατί εκεί βλέπει τις τρομερές περικοπές που προβλέπονται για τους εργαζόμενους και τις δημόσιες δαπάνες συνολικά!

Εκεί διαπιστώνουμε ότι για τις παροχές προς τους εργαζόμενους υπάρχει κόφτης που οδηγεί σε μείωση 7% σε απόλυτα νούμερα, για το υπουργείο Υγείας σε 8%, για το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης 11,3%, για το υπουργείο Πολιτισμού 33% (!), για το υπουργείο Περιβάλλοντος 23%. Για το δε υπουργείο Υποδομών στην αντίστοιχη κατηγορία δαπανών προβλέπεται μια συγκλονιστική περικοπή της τάξης του 83%! Έτσι συνεχίζεται η μακάβρια αυτή λίστα απόλυτης φτωχοποίησης εργαζόμενων και κοινωνίας.

Υπάρχουν υπουργεία που το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ στον κωδικός «Μεταβιβάσεις») μηδενίζεται! Τέτοια είναι τα υπουργεία Παιδείας, Υγείας, Δικαιοσύνης. Τι σημαίνει αυτό; Ότι δεν θα φτιαχτούν νέα σχολεία, πανεπιστήμια, εργαστήρια, νοσοκομεία κλπ.

Οι «παροχές προς τους εργαζόμενους» αντίθετα αυξάνονται σε τρία υπουργεία, σε αυτά της «Προστασίας του πολίτη», της «Πολιτικής προστασίας» και της Άμυνας.

Συνολικά οι «παροχές προς τους εργαζόμενους» πρόκειται να περικοπούν από 15.668.490.000 το 2026 σε 14.819.430.000 (σελ 62 του ΠΔΠ) το 2029, δηλαδή πάνω από 5% σε απόλυτα νούμερα, πράγμα που σημαίνει τουλάχιστον 15% παραπέρα φτωχοποίηση.

Για τις παραλαβές πολεμικού υλικού προβλέπεται ετήσια αύξηση ώστε την δεκαετία 2025-2034 να φτάσουν τα 30 δισ. ευρώ. (4.3 σελ 70)

Για το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων προβλέπεται μια εντυπωσιακή «προσγείωση» από τα 14,6 δισ. το 2026 (άθροισμα ΠΔΕ και Ταμείου Ανάκαμψης Ανθεκτικότητας) το 2026 σε 11,75 το 2029, δηλαφή μείωση κατά 15% σε απόλυτα νούμερα πάντα. (Πίνακας 9 σελ 22).

Για τις προσλήψεις στο δημόσιο εξακολουθεί να ισχύει ο διαλυτικός κανόνας 1:1. Αυτό σημαίνει ότι απλά η διάλυση θα επιταχυνθεί καθώς επιταχύνεται και η γήρανση και οι αποχωρήσεις των εργαζόμενων στο δημόσιο.

Με βάση αυτούς τους «κόφτες» και αυτές τις προβλέψεις, όπως καθορίζονται στο Μεσοπρόθεσμο έρχεται η κυβέρνηση να καταρτίσει προϋπολογισμό για το 2026. Για το επόμενο έτος προβλέπεται οι φόροι να αυξηθούν κατά 4% σε σχέση με την πρόβλεψη του προϋπολογισμού του 2025, από 69,2 δισ. σε 73,645 δισ. (σελ 28 του Προϋπολογισμού). Το ενδιαφέρον φυσικά είναι από που θα προκύψουν τα λεφτά αυτά. Σύμφωνα με τον προϋπολογισμό αυτά θα προκύψουν ως εξής:

Κάτι παραπάνω από τα μισά (40,818 δισ.) θα προκύψουν από τους έμμεσους φόρους, δηλαδή το άθροισμα του ΦΠΑ και του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης! Έτσι οι πιο άδικοι και αντιλαϊκοί φόροι, που τροφοδοτούν την ακρίβεια για τα λαϊκά νοικοκυριά, αποτελούν τον πρώτο «τροφοδότη» των κρατικών εσόδων.

Ο φόρος εισοδήματος φυσικών προσώπων, που κατά τεκμήριο πληρώνεται από τα λαϊκά στρώματα, ιδιαίτερα τους μισθωτούς του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα προβλέπεται να φτάσει τα 15,785 δισ. ευρώ, αυξημένος κατά 585 εκατομμύρια ή ποσοστό 6% σε σχέση με την αντίστοιχη πρόβλεψη του 2025. Ο φόρος των νομικών προσώπων (δηλαδή βασικά εταιρείες) προβλέπεται να ανέλθει σε 8,659 δισ., περίπου το μισό των άμεσων φόρων των φυσικών προσώπων!

Οι μισθωτοί και τα λαϊκά στρώματα πληρώνουν σταθερά το 70% της συνολικής φορολογίας που συγκεντρώνει το ελληνικό κράτος!

Μάλιστα βλέποντας κανείς προσεκτικά τα στοιχεία εκτέλεσης του προϋπολογισμού του 2025 θα προσέξει ότι ενώ όλα τα στοιχεία της εκτέλεσής του έχουν υπερεκτελεστεί (δηλαδή οι φόροι που μαζεύτηκαν ήταν παντού παραπάνω από τους προβλεπόμενους) τα στοιχεία της εκτέλεσης της φορολογίας των νομικών προσώπων υπολείπονται κατά 172 εκατομμύρια σε σχέση με την πρόβλεψη. Εκεί το κράτος δεν τα… κατάφερε! Κι αυτό γιατί, όπως λέει το κείμενο του προϋπολογισμού οι εταιρείες είχαν «μειωμένα κέρδη»! Στη δε κατηγορία φόροι κεφαλαίου (φόροι από ακίνητη περιουσία κλπ) προβλέπεται το… θηριώδες ποσό των 250 εκατ., όσο και το 2025. Έτσι οι μισθωτοί και τα λαϊκά στρώματα πληρώνουν με ζηλευτή σταθερότητα το 70% της συνολικής φορολογίας που λογαριάζει να μαζέψει το ελληνικό κράτος!

Αν και ο κόσμος της δουλειάς στενάζει στους άμεσους και έμμεσους φόρους οι πολεμικές «επενδύσεις» απαλλάσσονται από φόρο σε ποσοστό 100%! Όπως γράφει το κείμενο προβλέπονται «υπερεκπτώσεις επενδυτικών δαπανών με στόχο την ενίσχυση των ιδιωτικών επενδύσεων σε νευραλγικούς τομείς της βιομηχανίας. Προς αυτή την κατεύθυνση, οι δαπάνες σε στρατηγικούς τομείς, όπως η άμυνα και η κατασκευή οχημάτων καθώς και αεροσκαφών και των εξαρτημάτων αυτών, θα εκπίπτουν από τα ακαθάριστα έσοδα των επιχειρήσεων προσαυξημένες κατά 100%. Το μέτρο αφορά σε επενδύσεις της περιόδου 2026 – 2028, με το συνολικό ύψος της φορολογικής έκπτωσης να ανέρχεται στο ποσό των 150 εκατ. ευρώ».

Βαθιά ταξικός χαρακτήρας

Πακτωλός σε χρέος και εξοπλισμούς, περικοπές σε κοινωνικές υπηρεσίες

Ας δούμε τώρα και που «τα δίνει» ο προϋπολογισμός του 2025. Και πρώτα απ’ όλα στο χρέος. Για τους τόκους του χρέους προβλέπονται για το 2026 9,815 δισ. ευρώ ή περίπου το 12% των συνολικών εσόδων του προϋπολογισμού. Να σημειώσουμε ότι για το 2025 που είχε προβλεφθεί ένα αντίστοιχο ποσό πληρώθηκαν 400 εκ ευρώ περισσότερα!

Πάνω από τα εφτά δισ. ευρώ ανεβαίνουν το 2026 οι στρατιωτικές («αμυντικές») δαπάνες, με το μεγαλύτερο μέρος να καταλαμβάνουν τα εξοπλιστικά προγράμματα. Προβλέπεται αύξηση στις φυσικές παραλαβές οπλικών συστημάτων κατά 600 εκατ. ευρώ, ή κατά 35% σε σχέση με το 2025, καθώς ωριμάζουν παλαιότερες παραγγελίες οπλικών συστημάτων.

Τα ανώτατα όρια των προϋπολογισμών των υπουργείων φαίνονται στον Πίνακα 3.11. (σελ 134 του Π/Υ). Έτσι για παράδειγμα στο υπουργείο Υγείας προβλέπεται μείωση της επιδότησης του Τακτικού Προϋπολογισμού κατά 240 εκατ. ευρώ! Η αύξηση του ταμειακού συνόλου προέρχεται από τους πόρους του ΤΑΑ. Στο υπουργείο Παιδείας προβλέπεται μείωση του συνόλου του προϋπολογισμού κατά 77 εκατ. ευρώ! Στο υπουργείο Πολιτισμού προβλέπεται μείωση κατά 71 εκατ. ευρώ ή αλλιώς 20%!

Αντίθετα το υπουργείο «Προστασίας του Πολίτη» έχει αύξηση τόσο στον συνολικό προϋπολογισμό όσο και στην επιδότηση από τον τακτικό προϋπολογισμό κατά 200 εκ ευρώ περίπου. Αυξήσεις έχουν επίσης τα υπουργεία Άμυνας και Πολιτικής Προστασίας.

Το σύνολο των εισροών της Ελλάδας από την ΕΕ κατά το έτος 2026 προβλέπεται να ανέλθει στα 6,351 δισ. ευρώ. Η συνεισφορά της σε 2,926 δισ. Το καθαρό όφελος είναι 3,425 δισ. ευρώ ή 4% επί των εσόδων του προϋπολογισμού. Με αυτό το 1,2% επί του ΑΕΠ η ΕΕ ελέγχει τη συνολική κατεύθυνση της πολιτικής και διατείνεται διαρκώς ότι μάς… σώζει!

Απατηλές οι «φιλολαϊκές παρεμβάσεις» της κυβέρνησης

Στα στοιχεία αντικατοπτρίζεται και το μέγεθος της κυβερνητικής κοροϊδίας σχετικά με τις «φιλολαϊκές» της παρεμβάσεις. Στην πραγματικότητα πρόκειται για ρυθμίσεις που έχουν ελάχιστο ή καθόλου αντίκρισμα στη ζωή της συντριπτικής πλειονότητας, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις ευνοούν το κεφάλαιο. Έτσι για παράδειγμα η μείωση του συντελεστή φορολογίας από το 22% στο 20% για τα εισοδήματα μέχρι 20.000 ευρώ έχει σαν αποτέλεσμα ένας εργαζόμενος με 15.000 ευρώ εισόδημα να πληρώσει 300 ευρώ λιγότερα φόρο τον χρόνο ή περίπου 25 ευρώ τον μήνα. Σε αυτή την κατηγορία ανήκει το 86,6% των φορολογουμένων.

Σε ό,τι αφορά τους νέους, το 75% όσων είναι κάτω των 30 ετών έχουν εισόδημα κάτω από 10.000 ευρώ, άρα δεν φορολογείται καθόλου. Οπότε δεν έχει νόημα η εξαγγελία για το «αφορολόγητο» στους νέους.

Ακόμα και αυτή η μείωση του ΦΠΑ στα νησιά του Βόρειου Αιγαίου, όπου οι κάτοικοι πληρώνουν τα είδη πρώτης ανάγκης τουλάχιστον 30% ακριβότερα απ την Αθήνα, φρόντισε να βάλει τον «κόφτη» των 20.000 κατοίκων, «βγάζοντας» εκτός του μέτρου τους κατοίκους των μεγάλων νησιών (Μυτιλήνη, Χίος κλπ). Το ίδιο και στην απαλλαγή από τον ΕΝΦΙΑ, το οριοθέτησε σε οικισμούς μέχρι 1.500 κατοίκους.

Τέλος, σύμφωνα με το σχέδιο προϋπολογισμού, η κυβέρνηση δίνει 300 εκατ. ευρώ στους εφοπλιστές για το «πρασίνισμα» του στόλου τους. Χρειάζονται «κίνητρα» οι άνθρωποι για να αναπτύξουν την οικολογική τους δραστηριότητα. Την ίδια ώρα ανακοινώνει μόλις 100 εκατ. για το αγροτικό πετρέλαιο. Ίσως τώρα με τα μπλόκα να το ξανασκεφτούν και βρουν λεφτά!

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν στο φύλλο 20-21 Δεκεμβρίου