Παναγιώτης Μαυροειδής
Στοχοποίηση της «ριζοσπαστικής αριστεράς» και αντικομμουνιστική υστερία στον απόηχο της δολοφονίας Κερκ
Αναμφίβολα η ρητορική που αναπτύχθηκε στις ΗΠΑ με αφορμή την δολοφονία του ακροδεξιού Τσάρλι Κερκ ήταν εντυπωσιακή. Ο Τραμπ δήλωσε ότι η ευθύνη για τον θάνατό του βαρύνει τη «ριζοσπαστική αριστερά» και υποσχέθηκε εκδίκηση στο «τεράστιο κίνημα εγχώριας τρομοκρατίας». Ο Ίλον Μασκ δήλωσε ότι «η αριστερά είναι το κόμμα της δολοφονίας». Στοχοποιήθηκε εξαρχής το ρεύμα antifa, που εν τέλει με εκτελεστικό διάταγμα τέθηκε εκτός νόμου ως «εγχώρια τρομοκρατική οργάνωση».
Δεν χρησιμοποιείται αόριστη ρητορική «κατά της βίας». Θα ήταν και αστείο, σε ένα πλαίσιο όπου η οπλοκατοχή θεωρείται «θεμέλιο της ελευθερίας» στις ΗΠΑ. Από τα περίπου 850 εκατομμύρια πυροβόλα όπλα που βρίσκονται σε ιδιωτικά χέρια στον κόσμο, σχεδόν τα μισά ανήκουν σε Αμερικανούς, ενώ σε κάθε 100 Αμερικανούς αντιστοιχούν 120 όπλα.
Αντίθετα, ρητά δηλώνεται ότι το πρόβλημα δεν είναι η πολιτική βία γενικά, αλλά η «πολιτική βία της ριζοσπαστικής αριστεράς»! Ο ίδιος ο Τραμπ δε χάνει ευκαιρία να χαρακτηρίζει μαρξιστές, κομμουνιστές ή ακραίους αριστερούς πολλούς από τους – εντελώς μετριοπαθείς, ακόμη και αντικομμουνιστές – πολιτικούς αντιπάλους του.
Έχουμε, λοιπόν, επέλαση του μαρξισμού στις ΗΠΑ και το υπεραντιδραστικό αστικό πολιτικό σύστημα χτυπάει καμπάνες και για αυτό βγάζει την εθνοφυλακή στους δρόμους των μεγάλων πόλεων;
Ενώ είναι γεγονός ότι υπάρχει τάση αναβίωσης αναφορών στις αναλύσεις του Μαρξ σε διάφορα θέματα (από την οικονομία ως την περιβαλλοντική κρίση), αλλά και εμφάνιση πολιτικών ρευμάτων που μιλούν στο όνομα του σοσιαλισμού (Σάντερς, Μαμντάνι κλπ), βρισκόμαστε πολύ μακριά από το να υπάρχει πράγματι κάποια… κομμουνιστική απειλή για τον αμερικάνικο καπιταλισμό.
Είναι όμως απολύτως αληθές ότι υπάρχει μια κλιμάκωση του αντικομμουνισμού. Στο πλαίσιο αυτό, κάθε είδους θετικό μέτρο, ακόμη και εντός του καπιταλιστικού πλαισίου, είτε αφορά το κοινωνικό ζήτημα και την οικονομία είτε τις δημοκρατικές ελευθερίες και δικαιώματα, χαρακτηρίζεται συλλήβδην «κομμουνιστικό». Δεν πρόκειται μόνο για προσπάθεια στιγματισμού με αξιοποίηση του αντικομμουνιστικού «κεκτημένου» στην ιστορία των ΗΠΑ, αλλά και για μια μορφή προληπτικής ιδεολογικής και πολιτικής δράσης σε ένα πλαίσιο όπου πράγματι ο μαρξισμός φαντάζει, βάσιμα για πολύ κόσμο, ικανός να προσφέρει στέρεο σημείο αναφοράς τόσο για εξήγηση πραγμάτων (πχ οικονομικές κρίσεις) όσο και για απαντήσεις στα μεγάλα κοινωνικά προβλήματα, κυρίως της εργασιακής εκμετάλλευσης και της φτώχειας.
Δεν πρόκειται για κάποια «υστερία», χωρίς βάση. Αντίθετα, στέλνεται ένα προκαταβολικό μήνυμα ότι στο σύγχρονο καπιταλισμό δεν πρόκειται να γίνουν ανεκτές καταχτήσεις προηγούμενων στροφών της ταξικής πάλης. Εκτός αν – πρέπει εμείς να προσθέσουμε – κάποια ρεύματα τολμήσουν πράγματι να τις εντάξουν σε ένα πλαίσιο αντικαπιταλιστικής ανατροπής και κομμουνιστικής προοπτικής και δεν περιοριστούν σε μια «δικαιωματική» δράση χωρίς αμφισβήτηση του συνολικού καπιταλιστικού πλαισίου (ακόμη και αν αυτή αφορά καίρια ζητήματα της εργατικής τάξης).
Παρακολουθώντας κανείς τα Τραμπικά μέσα ενημέρωσης, πιθανόν να σχηματίσει την εντύπωση ότι το 25% είναι ακραίοι αριστεροί και κάπου άλλοι τόσοι τρανς άτομα! Ο φερόμενος ως δολοφόνος του Κερκ χαρακτηρίστηκε τρανς, ενώ όταν διαπιστώθηκε ότι ήταν και αυτός ένας ακόμη ακροδεξιός μανιακός της οπλοκατοχής, η «αποκάλυψη» περιορίστηκε σε πιθανή σχέση που είχε με τρανς άτομο.
Ό,τι ζούμε σήμερα αποτυπώνει ακριβώς τον σύγχρονο ανεπτυγμένο ολοκληρωτικό καπιταλισμό
Δεν πρέπει να υπάρχει καμία υποτίμηση σε αυτή την εξαλλοσύνη. Όχι μόνο διότι θέτει σε προφανή κίνδυνο συγκεκριμένη κατηγορία ανθρώπων, αλλά και γιατί ξεκάθαρα παραπέμπει στην δολοφονική επικοινωνιακή τακτική των φασιστικών ρευμάτων του μεσοπολέμου. Ο αστικός ακροδεξιός «αντι-δικαιωματισμός» στοχοποιεί εκείνες τις κατηγορίες που θεωρεί ότι είναι (και έχει καταστήσει) περισσότερο ευάλωτες και δύσκολα υπερασπίσιμες σε διαπομπεύσεις, για να επιβάλει γενικά μια βίαιη επίθεση κατά του συνόλου των κοινωνικών και πολιτικών δικαιωμάτων και συντριβή της εν δυνάμει πολιτικής επαναστατικής απειλής από μεριάς της εργατικής τάξης. Σε εποχές καπιταλιστικής παρακμής – και σήμερα ζούμε μια καθοδική πορεία γενικά του ολοκληρωτικού καπιταλισμού και ειδικά του ηγετικού ρόλου του αμερικάνικου – πρέπει να εμπεδωθεί η άποψη ότι οι αιτίες της σήψης δεν είναι ενδογενείς του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής, αλλά ανάγονται σε «εξωγενείς» και «μολυσματικούς» παράγοντες, που πρέπει να εξολοθρευθούν προληπτικά, αφού πρώτα καταστούν μισητοί στη «μέση συνείδηση». Στην απλοϊκή εκδοχή: «έρχονται οι Ρώσοι, οι Κινέζοι, οι Μεξικανοί, οι τρανς, οι ΛΟΑΤΚΙ, οι πρόσφυγες, οι μετανάστες»…
Αν έτσι έχουν τα πράγματα, τίθεται το αντίστροφο ερώτημα: Οδεύουν οι ΗΠΑ προς μια εκδοχή του φασισμού του Μεσοπολέμου και συνεπώς το ζητούμενο είναι ένα αντιφασιστικό μέτωπο, αφήνοντας στην άκρη βασικές πλευρές της φυσιογνωμίας της αντικαπιταλιστικής κομμουνιστικής αριστεράς, ως περίπου «πολυτέλειες που δεν αντιστοιχούν»;
Οπωσδήποτε, η επισήμανση κοινών χαρακτηριστικών του σύγχρονου ακροδεξιού λόγου με αυτόν του «κλασικού» φασισμού προσφέρει πολλά. Πρέπει να επισημανθεί, βέβαια, ότι δε μιλάμε για τον εθνικοσοσιαλιστικό φασισμό του μεσοπολέμου (που είχε στόχο να απαντήσει στο κοινωνικό και πολιτικό πρόγραμμα του κομμουνιστικού και εργατικού κινήματος), αλλά για τον εθνικοφιλελεύθερο φασισμό (σε υπηρεσία της απόλυτης κυριαρχίας της καπιταλιστικής αγοράς) . Ωστόσο, η διαφορετική νοηματοδότηση του φασισμού, δεν είναι το κατάλληλο πλαίσιο συζήτησης και δράσης. Όσο και αν αυτό συχνά βολεύει στον άμεσο πολιτικό λόγο, ο καπιταλισμός δεν βαδίζει «προς τα πίσω», προς τον φασισμό του Μεσοπολέμου, την αποικιοκρατία ή τη φεουδαρχία.
Αντίθετα, ό,τι ζούμε σήμερα είναι ακριβώς ο σύγχρονος ανεπτυγμένος ολοκληρωτικός καπιταλισμός. Τα μηνύματα που στέλνει η Αμερική του Τραμπ αλλά και η Ευρώπη της Μελόνι, της Λεπέν και άλλων, αφορούν το μέλλον της καπιταλιστικής δυστοπίας σε συνθήκες συνάντησης της ακραίας εργασιακής εκμετάλλευσης με τη νέα πολεμική εποχή, την περιβαλλοντική κρίση και την επιστράτευση νέων τεχνολογικών εργαλείων χειραγώγησης και ελέγχου που συνεπικουρούν την κρατική και ιμπεριαλιστική βία. Σε αυτά τα πεδία θα κριθεί και η κομμουνιστική αριστερά.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν στο φύλλο 27-28 Σεπτεμβρίου 2025
Η «άλλη Αμερική» που αντιστέκεται στον σκοταδισμό και την εκμετάλλευση
