Αναμνήσεις από τον Γιώργο: «Μικρές» στιγμές, μεγάλο αποτύπωμα
Πέρασαν γρήγορα πέντε χρόνια χωρίς τον ιστορικό διευθυντή του Πριν και πρωτοπόρο της μαχόμενης δημοσιογραφίας, Γιώργο Δελαστίκ. Η μνήμη του παραμένει άσβεστη και το παράδειγμα του άφθαρτο στον χρόνο, ιδιαιτέρως σε μια εποχή σκληρή και γεμάτη ιστορικές προκλήσεις για την αντικαπιταλιστική Αριστερά και την εργατική τάξη συνολικά. Για τα εφόδια που μας άφησε παρακαταθήκη, για την προσωπικότητα και τη συμβολή του στο εγχείρημα του Πριν και της επαναστατικής δημοσιογραφίας, επιλέξαμε να τιμήσουμε τη μνήμη του μέσω της αναφοράς κάποιας συνάντησης ή κάποιου γεγονότος και την προσωπική ματιά συντακτών και συνεργατών της εφημερίδας. Παλιότερων ή νεότερων, που τον έζησαν για περισσότερα ή λιγότερα χρόνια, αλλά που σε όλων την σκέψη και τη δράση η παρουσία του άφησε ένα βαθύ αποτύπωμα.
Αρχοντούλα Βαρβάκη
Δίψα για μάθηση και εντιμότητα
Πριν συναντήσω τον Γιώργο Δελαστίκ στη συντακτική επιτροπή του Πριν, τον ήξερα μόνο μέσα από τα άρθρα του. Εντυπωσιάστηκα όταν συνειδητοποίησα ότι τα κείμενα που είχα διαβάσει, τα υπέγραφε αυτός ο τόσο γλυκός και ήρεμος άνθρωπος. Φυσικά, αυτό δεν ήταν το μόνο εντυπωσιακό στοιχείο της προσωπικότητάς του. Από τα λόγια που παρεμβάλλονταν ανάμεσα στις αναλύσεις, καταλάβαινες από πού προέκυπτε αυτή η βαθιά κατανόηση του κόσμου. Ήταν ο άνθρωπος που θα σου έλεγε ότι πήρε μια μέθοδο άνευ διδασκάλου για μια πολυνησιακή γλώσσα, γιατί «άνθρωποι είμαστε, μπορεί να χρειαστεί». Αυτή η δίψα και η ετοιμότητα ήταν πολύτιμα εργαλεία. Μάς λείπουν η σκέψη και το ήθος του.
Μάκης Γεωργιάδης
Το ανεξίτηλο ίχνος του Γιώργου
Μιλώντας κανείς για το δημοσιογραφικό και μόνο αποτύπωμα του Γιώργου Δελαστίκ θα μπορούσε να γράψει σελίδες επί σελίδων. Τον παρατηρούσα τα Σάββατα στο ατελιέ, τις λίγες εκείνες πυρετώδεις ώρες που έκλεινε η τρίτη σελίδα, τα σχόλια, το πρωτοσέλιδο. Κάθε φορά είχα την εντύπωση ότι η προσωπικότητα του αποτυπωνόταν σε εκείνο το κλασσικό φύλλο δημοσιογραφικού χαρτιού που μαζί με ένα στυλό αποτελούσαν τα δικά του, πολύτιμα πολεμοφόδια. Ήταν τα γραπτά του τόσο ευκρινή, καθαρά και με μια απίστευτη πειθαρχία στοιχισμένα που οι αράδες τους λες και φώναζαν το κοινό να τις διαβάσει πριν καν τυπωθούν. Όλα γραμμένα με τόσο λιτό ύφος, κατανοητά και δίχως ίχνος φιοριτούρας που εκτοξεύονταν σαν βέλος κατευθείαν στο κέντρο του στόχου. Αυτό ήταν μια καθημερινή πρακτική που αποτύπωνε τον ολιγαρκή τρόπο ζωής του, την προσήλωση του σε ένα επάγγελμα το οποίο κοινωνούσε πραγματικά σαν λειτούργημα και με στόχο να είναι απολύτως αντιληπτά και ακριβή αυτά που γράφει. Ένας άνθρωπος με τέτοια ευρύτητα πνεύματος, με ασύλληπτη ευγένεια και μειλίχιο ύφος, θα έβαζα στοίχημα ότι δεν έγραψε ποτέ του σε ηλεκτρονικό υπολογιστή, ώστε να μην υποκύψει στην απρόσωπη ευκολία της σύγχρονης εποχής. Όχι από τεχνοφοβία ή κάποια παραξενιά, αλλά γιατί υπήρξε, εκτός των άλλων, ένας στρατευμένος υπηρέτης του γραπτού λόγου. Και μέσω αυτών των γραπτών, μας αφήνει παρακαταθήκη το ανεξίτηλο ίχνος του.
Δημήτρης Γρηγορόπουλος
Εμπιστοσύνη και διορατική καθοδήγηση
Δεν νομίζω ότι υπάρχει συνεργάτης του Γιώργου Δελαστίκ, που να μην εκτίμησε την ευγένειά του, την ικανότητά του στη διεύθυνση του Πριν, την πολυγνωσία του, την ορθή και διορατική εκτίμηση των κοινωνικών και πολιτικών εξελίξεων, την ορθολογική και διορατική αξιοποίηση των συνεργατών του στη λειτουργία και παρέμβαση του Πριν.
Είχα την τύχη να είμαι στον κύκλο των συνεργατών του και απ΄ την αρχή έγινα κοινωνός των πνευματικών, ηθικών και καθοδηγητικών του προσόντων. Με εντυπωσίασε ότι εξαρχής με αντιμετώπιζε με υψηλή απαιτητικότητα συνυφασμένη όμως και με εμπιστοσύνη, αφείδωλη βοήθεια, διορατικό προσδιορισμό και αξιοποίηση των ικανοτήτων των συνεργατών του, που καθοδηγούσε με συντροφικό πνεύμα, αλλά και αποτελεσματικότητα.
Ακόμη, με εντυπωσίαζε ιδιαίτερα ότι με κάποιο έμφυτο ταλέντο αλλά και διορατικότητα αντικειμενική προσδιόριζε τα ιδιαίτερα καθήκοντα του κάθε συνεργάτη του στο ΠΡΙΝ, ώστε να αξιοποιούνται κατά τον καλύτερο τρόπο οι ικανότητές του και να εξασφαλίζεται ένας ορθολογικός, δίκαιος και αποτελεσματικός καταμερισμός.
Με γνώμονα τον κριτικό καταμερισμό, ανέλαβα να γράφω συχνά το Θέμα (Ανάλυση σήμερα), που παρά τη δυσκολία και την απαιτητικότητά του με ικανοποιούσε και με ωθούσε σε διαρκή προσπάθεια βελτίωσης και ανταπόκρισης στη γραφή του. Ευχάριστη έκπληξη μού προκάλεσε η κατάφαση του Γιώργου στην πρότασή μου να διανθίσω το Θέμα με στοιχεία επιφυλλίδας, λογοτεχνικά και φιλοσοφικά, που δεν αλλοίωναν την ουσία του, αλλά την καθιστούσαν πιο ελκυστική στο διάβασμα, παρά τη θεωρητική της επιβάρυνση.
Γιάννης Ελαφρός
Ο δρόμος ο πιο δύσκολος
Ο Γιώργος Δελαστίκ ήταν αξεπέραστος δάσκαλος στην ανατρεπτική τέχνη της δημοσιογραφίας. Πρόκειται για κοινή πεποίθηση όσων περπάτησαν μαζί του. Αλλά για πολλούς από εμάς, που ενταχθήκαμε στην προσπάθεια του Πριν στις αρχές ή τα μέσα της δεκαετίας του ΄90, ο Γιώργος ήταν κάτι παραπάνω, καθώς έπαιξε έναν καθοριστικό ρόλο στο δρόμο που θα παίρναμε στη ζωή μας. Θυμάμαι μια συνάντησή μας, που του έθεσα το δίλημμα που με απασχολούσε εκεί στα μέσα της δεκαετίας. Απόφοιτος του Πολυτεχνείου (όπως κι εκείνος) κι εργαζόμενος για ένα διάστημα ως μηχανικός, ήμουν και στην ομάδα του Πριν. Τοπογράφος το πρωί, δημοσιογράφος το απόγευμα, δεν έβγαινε άκρη. Τι να κάνω; «Η επαναστατική Αριστερά θα έχει πάντα παρέμβαση στα ΜΜΕ, θα έχει δικά της μέσα. Θα υπάρχει διαρκώς ανάγκη για ανατρεπτική δημοσιογραφία», μου είπε απλά. Σαν να ξεκαθάρισαν όλα μέσα μου. Δεν μου ζήτησε κάτι, έθεσε την ανάγκη. Η πρότασή του ήταν το παράδειγμα της ζωής του.
Αιμιλία Καραλή
Και γκρεμιστής και πλάστης…
Κάθε συζήτηση με τον Γιώργο Δελαστίκ ήταν μια μαθητεία στην πολύμορφη και σφαιρική γνώση, στην οξύτητα της κρίσης αλλά και στο χιούμορ. Πολύτιμος για όσους και όσες είχαμε κοινούς στόχους και προσδοκίες αποτελούσε πάντοτε αφορμή και κίνητρο για να γίνουμε πιο απαιτητικοί πρώτ’ απ’ όλα από τον ίδιο μας τον εαυτό. Η υπόθεση και η απόδοση, το αίτιο και το αποτέλεσμα, το παράδειγμα και το τεκμήριο αποτελούσαν τους δομικούς λίθους της σκέψης του.
Η «μέθοδος Δελαστίκ» βέβαια ήταν αποτελεσματική και όταν συμμετείχε σε πολιτικές συζητήσεις σε τηλεοπτικές εκπομπές. Προσεκτικός ακροατής του συνομιλητή του, όταν έπαιρνε τον λόγο ξεκινούσε συχνά από ένα πεδίο ορισμού –«για να μπορούμε να συνεννοηθούμε»- ή μια υπόθεση: «Αν ισχύει αυτό, τότε πώς μπορούμε να εξηγήσουμε…» και συμπλήρωνε με έναν καταιγισμό αναφορών σε πρωτογενή δημοσιεύματα του διεθνούς τύπου (πολύγλωσσος, γαρ), σε επιστημονικές μελέτες και σε στιβαρές πολιτικές αναλύσεις σχετικές με το θέμα. Καθώς γκρέμιζε τα επιχειρήματα του «αντιπάλου» αποκάλυπτε με όμορφο τρόπο μιαν άλλη στέρεη και βαθιά αντίληψη του κόσμου.
Όπως ένας αριστοτέχνης μουσικός του αυτοσχεδιασμού πιανόταν από μια νότα, από μια μουσική φράση που του προσφερόταν και έχτιζε μιαν άλλη, πολύ διαφορετική, πρωτότυπη και απρόβλεπτη μελωδία. Είχε τη γνώση και τις γνώσεις, την αντίληψη, την άσκηση, τα εφόδια και τις μεγάλες ιδέες για να το κάνει. Και μας κληροδότησε απλόχερα τη μέθοδο για να δημιουργήσουμε με τον δικό μας τρόπο νέες «μουσικές» που θα συνεχίζουν εμπλουτίζοντας και δυναμώνοντας τις δικές του…
Νίκος Μανάβης
Αξιολογούσε ψηλά το αγροτικό ρεπορτάζ
Το μακρινό 2002, αγροτικό ρεπορτάζ στην Ελλάδα έκαναν μια χούφτα δημοσιογράφοι, κι όλοι εργάζονταν σε μέσα ενημέρωσης της επαρχίας. Ένας από αυτούς ήμουν κι εγώ, που συνήθιζα να στέλνω ανταποκρίσεις στο Πριν με θέματα αγροτικής πολιτικής. Σπάνια μιλούσα με τον Δελαστίκ· οι συνεννοήσεις για την έκταση του ρεπορτάζ γίνονταν σχεδόν πάντα με τον συνάδελφο που έκανε χρέη αρχισυντάκτη. Σε ένα τηλεφώνημα αυτού του χαρακτήρα απάντησε ο σ. Γιώργος. Μόλις κατάλαβε ποιος είμαι, έδειξε τη χαρά του και έσπευσε να μου δείξει πως ήταν πολύ σημαντικό για τον ίδιο το αγροτικό ρεπορτάζ και τα κείμενά μου. Πρόσθεσε δε ότι κανένας άλλος από τους δημοσιογράφους που γράφουν στο Πριν δεν έκανε αγροτικό ρεπορτάζ.
Εκείνη την εποχή ο Γιώργος Δελαστίκ ήταν ένας από τους σημαντικότερους δημοσιογράφους της χώρας, με ειδίκευση στα διεθνή θέματα, και είχε ήδη γράψει δύο πολύ επιτυχημένα βιβλία: Αποκάλυψη τώρα και Θύελλα στον Κόλπο. Κι όμως, θεωρούσε πολύ σημαντικό να εμψυχώνειτους νέους δημοσιογράφους.
Βασίλης Παπαγεωργίου σκιτσογράφος
Στυλοβάτης στα πρώτα βήματα
Τρεις στιγμές μου έρχονται στο νου για το Γιώργο. Το 1990 τον συνάντησα στα γραφεία του Πρινστην Καποδιστρίου. Του έδειξα τα σκίτσα μου και αμέσως συμφώνησε να συνεργαστούμε έναντι μικρής αμοιβής. Με στήριξε καθοριστικά στα πρώτα μου βήματα ως γελοιογράφο. Εκτιμούσε τα «ψαγμένα» σκίτσα. Τότε σχεδίαζα στιλιστικά ιδιαίτερα και «μαύρα» σκίτσα που με χαρά τα έβαζε πρωτοσέλιδα ή σε μέσα σελίδες. Η στάση του με έκανε να βρω τα «πατήματά» μου. Η συνεργασία κράτησε δυόμιση χρόνια. Μετά από ένα… διάλειμμα 20 ετών τον συνάντησα στο ατελιέ του Πριν το 2013 για τη …συνέχεια της συνεργασίας μας και με δέχτηκε ως μεσήλικα και έμπειρο σκιτσογράφο. Αξεπέραστη η ευγένειά του! Τελευταία φορά τον είδα στον ΕΔΟΕΑΠ και τα είπαμε στο κυλικείο (2016) μιλώντας για Τραμπ, Ευρώπη και κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ. Αυτός ο συνδυασμός πολιτικής διαίσθησης και δομημένης σκέψης ήταν μοναδικός. Ο ορισμός του έξυπνου ανθρώπου!
Ματίνα Παπαχριστούδη
Αλύγιστος σε πολιτικές παρεμβάσεις
Τον Γιώργο Δελαστίκ δεν το γνώρισα ποτέ από κοντά, αν και ήμουν στον Ριζοσπάστη πριν το 1989, νεαρή τότε συντάκτρια στην πρώτη μου δουλειά. Διάβαζα αργότερα τα άρθρα του στην Πρώτη, αλλά τον συνάντησα πραγματικά ως φανατική αναγνώστρια στο περιοδικό του Πριν. Κάλυψα πολύ αργότερα, την Άνοιξη του 2007, την απόλυσή του από την Καθημερινή, όχι γιατί έγραψε κάτι εκεί αλλά επειδή αποκάλυψε στο Πριν τη «διασπορά» ανθρώπων της αμερικάνικης πρεσβείας στα Μέσα Ενημέρωσης. Αρνήθηκε κατηγορηματικά να υποβάλλει παραίτηση, όπως του παραγγέλθηκε από την ιδιοκτησία. Η σθεναρή του στάση, με την ανοιχτή επιστολή του προς το τότε ΔΣ της ΕΣΗΕΑ, αποδείχθηκε προφητική για την κατρακύλα του δημοσιογραφικού κλάδου. Χαρακτήρισε την απόλυση του «πολιτική πράξη», γράφοντας: «αρνούμαι κατηγορηματικά να υποβάλλω παραίτηση στη βάση της πολιτικής αιτιολογίας που μου ζητήθηκε, καθώς κάτι τέτοιο θα σηματοδοτούσε αποδοχή και νομιμοποίηση εκ μέρους μου μιας διαδικασίας την οποία θεωρώ πολιτικά απαράδεκτη».
Τον Γιώργο Δελαστίκ διόλου τυχαία, εμείς οι νεαροί συντάκτες, τον βλέπαμε με δέος, πρωτοπόρο και δάσκαλο σε αυτό που πιστεύαμε ότι είναι δημοσιογραφία. Αυτή που εκφράζει τη φωνή των από κάτω, φωνάζοντας προς τα επάνω. Προσωπικά τον είχα ταυτίσει με τα σύμβολα της κομμουνιστικής πρακτικής στον «βρώμικο κόσμο» της δημοσιογραφίας και δεν με διέψευσε ποτέ.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν στο φύλλο 11-12 Οκτωβρίου 2025
